Τα σενάρια των πρόωρων εκλογών είναι και πάλι στο τραπέζι, παρά τις συνεχιζόμενες διαβεβιώσεις τόσο του πρωθυπουργού (προ ΟΠΕΚΕΠΕ), όσο και του κυβερνητικού εκπροσώπου (και μετά τη δεύτερη δόση ΟΠΕΚΕΠΕ) ότι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, δηλαδή την άνοιξη του 2027.
Αυτή η σεναριολογία όμως δεν γνωρίζω ποιον βοηθάει. Στο πολιτικό ρεπορτάζ λίγοι είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θα τηρήσει έναν κανόνα και μια πολιτική στάση συνέπειας, που υπαγορεύει εκλογές στην ώρα τους, στη λήξη της θητείας no matter what.
Όταν λειτουργείς με πρόγραμμα και συγκεκριμένο πλάνο υπολογίζεις τον χρόνο, ώστε να δώσεις τα παραδοτέα σου προς τη χώρα και τους πολίτες. Η διαχείριση του χρόνου είναι εξαιρετικά σημαντική εάν θέλεις να επιτύχεις συνέπεια λόγων και έργων. Για παράδειγμα η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ είναι προεκλογική εξαγγελία της κυβέρνησης. Όπως προεκλογικά ανακοινώθηκε ότι η επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου θα γίνει εφικτή στο τέλος της τετραετίας. Πλέον νομίζω όλοι είναι πεπεισμένοι ότι ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί. Αν όμως γίνουν πρόωρες εκλογές το πράγμα αλλάζει.
Επίσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ένα πρόγραμμα πολύ συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων, το οποίο υπηρετεί με συνέπεια. Κι αυτό για να καλύψει τις δεσμεύσεις του προς τον λαό χρειάζεται συγκεκριμένο χρόνο.
Όλα αυτά βέβαια σε νορμάλ συνθήκες. Αλλά πότε οι συνθήκες στην πολιτική είναι νορμάλ; Άσε που θα ήταν και ανησυχητική μια παρατεταμένη νηνεμία. Όχι βαρετή, αλλά ανησυχητική, διότι θα σήμαινε ή ότι έρχεται η τέλεια καταιγίδα ή ότι βιώνουμε στασιμότητα, μηδενικό έργο κτλ.
Σήμερα, όσοι με αφορμή την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, ξαναφέρνουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο των πρόωρων εκλογών θα πρέπει να σκεφτούν λίγο περισσότερο τι ζητούν.
Θα αναφερθώ σε ορισμένες κρίσιμες παραμέτρους.
Πρώτον, εάν γίνουν πρόωρες εκλογές με τα δημοσκοπικά δεδομένα που έχουμε σήμερα θα μπούμε σε έναν παρατεταμένο και αγνώστου ημερομηνίας λήξης προεκλογικό αγώνα. Μια πιθανώς μακρά περίοδο ακυβερνησίας, σε ένα αχαρτογράφητο πολιτικό τοπίο.
Δεν αναφέρομαι μόνο στο θέμα της αυτοδυναμίας. Το κυβερνών κόμμα έβλεπε την αυτοδυναμία εφικτή πριν τις νέες δικογραφίες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Θα δούμε τις δημοσκοπήσεις που θα έρθουν στο επόμενο διάστημα, αλλά δεν βλέπω πώς θα είναι η ΝΔ στα ποσοστά πριν την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Πιθανότατα η αυτοδυναμία πια θα έχει απομακρυνθεί και μένει να δούμε πόσο.
Αναφέρομαι κυρίως στο γεγονός ότι στην απέναντι πλευρά της αντιπολίτευσης η ρευστότητα είναι ακόμα μεγαλύτερη. Και έγινε ακόμα μεγαλύτερη με την ανακοινωμένη πια προσθήκη δυο νέων κομμάτων, του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού. Άρα σε κάθε περίπτωση, ό,τι κι αν δείξουν οι δημοσκοπήσεις, είναι δεδομένο ότι τα νερά θα συνεχίσουν να είναι αχαρτογράφητα, διότι τα δυο νέα κόμματα δεν θα έχουν καταγράψει τη δυναμική τους σε κάλπη.
Δεύτερον εάν γίνουν πρόωρες εκλογές στερείται η χώρα άλλων περίπου δώδεκα μηνών κυβερνητικής σταθερότητας. Ανεξαρτήτως ποια είναι η κυβέρνηση είναι αντιληπτό ότι η σταθερότητα αποτελεί ζητούμενο για την κοινωνική συνοχή και τη λειτουργία της χώρας.
Είναι άραγε καιρός με αυτές τις συνθήκες διεθνώς και στη γειτονιά μας να προκαλέσουμε μόνοι μας (ως χώρα πλέον) συνθήκες αστάθειας και να μπούμε σε ένα σπιράλ πόλωσης και τοξικότητας; Ποιον άραγε ωφελεί κάτι τέτοιο;
Εν μέσω συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία, συνεχιζόμενου πολέμου στη Μέση Ανατολή, ανακατατάξεων στο Κυπριακό, στις σχέσεις μας με την Τουρκία, αλλά και εμπορικού, ενεργειακού και οικονομικού πολέμου (περί αυτού πρόκειται), με τις συνέπειες να είναι αδύνατο να υπολογιστούν και όλους να τηρούν στάση αναμονής γνωρίζοντας μόνον ότι θα είναι μακροχρόνιες, γίνεται φανερό πως η πολιτική και κοινωνική σταθερότητα είναι πολύτιμη. Για την ακρίβεια ανεκτίμητη.
Κι αυτή την προσφέρει μια χώρα που έχει κυβέρνηση κι όχι μια χώρα η οποία είναι σε πολύμηνη προεκλογική περίοδο.
Τρίτον η ΝΔ εφόσον παραμένει πρώτο κόμμα δεν έχει με ποιον να συνεργαστεί για να σχηματίσει κυβέρνηση, είτε σε πρώτες, είτε σε δεύτερες κάλπες. Στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, στο ΠΑΣΟΚ, για τους δικούς τους λόγους έχουν αποκλείσει με κάθε δυνατό τρόπο την κυβερνητική συνεργασία με τη ΝΔ. Και μια σύμπραξη ακόμα των αντιπολιτευτικών δυνάμεων, χωρίς τη συμμετοχή του πρώτου σε ψήφους κόμματος, βάζει τη χώρα και το πολιτικό σύστημά της σε επικίνδυνες ατραπούς.
Βοηθάει σε κάτι να είναι η χώρα σε προεκλογικές μάχες εν μέσω τουριστικής περιόδου και με τη ρευστότητα που επικρατεί στον γεωπολιτικό περίγυρό της;
Τέταρτον δεν ασπάζομαι όλη την επιχειρηματολογία του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, αλλά θα συμφωνήσω μαζί του ότι το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών θα ήταν ένα τεράστιο λάθος στην τρέχουσα συγκυρία. Κυρίως συμφωνώ με την επιχειρηματολογία του ότι η πολιτική σταθερότητα είναι το μεγαλύτερο άυλο κεφάλαιο της χώρας, όπως και με τις προειδοποιήσεις του για τις επιπτώσεις της διεθνούς αστάθειας στην οικονομία. Θα προσέθετα και με την κρίση ακρίβειας και την ενεργειακή φτώχεια, που αντί να μειώνεται αυξάνεται στη χώρα μας.
Πέμπτο ζήτημα είναι ότι ακόμα κι αν υιοθετήσω την επιχειρηματολογία της αντιπολίτευσης περί επικινδυνότητας της κυβέρνησης και άμεσης ανάγκης να φύγει, θα περίμενα να έχει μια πρόταση για το τι θα την αντικαταστήσει αυτή την κακή (όπως τη χαρακτηρίζουν όταν χρησιμοποιούν ήπιες εκφράσεις) κυβέρνηση. Οι ψηφοφόροι έχουν βολευτεί και στο παρελθόν με το μη χείρον βέλτιστο... Κι αυτό με ανησυχεί πολύ. Διότι θα περίμενα σε τέτοιες στιγμές και προτού ζητήσει εκλογές η αντιπολίτευση να έχει έτοιμη την κυβερνητική πρόταση και να μην αγνοεί τα δημοσκοπικά δεδομένα, προτάσσοντας την μεμονωμένη ικανότητα διακυβέρνησης ως εφικτή.
Δυστυχώς η πρώτη που δεν είναι έτοιμη για εκλογές (πόσω μάλλον νικηφόρες) είναι η αντιπολίτευση. Όφειλε να έχει καλλιεργήσει το έδαφος και να έχει καταθέσει μια πειστική και αποδεκτή από τον κόσμο πρόταση διακυβέρνησης. Να ζητάς εκλογές και τη στήριξη του κόσμου για να φύγει ο Μητσοτάκης είναι εύλογο, αλλά δεν είναι λογικό να το ζητάς χωρίς να λες ποιος ή ποιοι θα έρθουν. Θα δούμε; Θα είναι προϊόν μετεκλογικών συνεργασιών και συνεννοήσεων; Πόσο καιρό θα πάρει; Διότι λογαριασμοί ρεύματος, φυσικού αερίου, πετρελαίου και καύσιμα στο αυτοκίνητο θα βάζουμε κάθε μήνα που περνάει...
Και έκτον άντε κι έγιναν πρόωρες εκλογές και ξανασχηματίζει κυβέρνηση ο Μητσοτάκης. Ενδεχόμενο δεν είναι κι αυτό; Για να μην πω πόσο ισχυρό είναι. Από εκεί και πέρα τι γίνεται για την αντιπολίτευση; Πόσο ανισόρροπο γίνεται το πολιτικό σκηνικό στη χώρα και πόσο μεγάλες είναι οι απειλές για τη Δημοκρατία;
Συνεπώς, για να είμαστε προσγειωμένοι, η προκήρυξη πρόωρων εκλογών τους μόνους που θα αιφνιδιάσει είναι οι πολίτες και η αντιπολίτευση, η οποία θα κληθεί να δώσει στην προεκλογική περίοδο απαντήσεις.
Επιχειρήματα υπέρ της διεξαγωγής των εκλογών στον χρόνο τους υπάρχουν κι άλλα πολλά. Εκείνο που με ξεπερνάει είναι ότι ακόμα και εντός ΝΔ, και εντός κυβέρνησης, και εντός Μεγάρου Μαξίμου (τουλάχιστον έτσι λένε οι πληροφορίες) υπάρχουν στελέχη που προτείνουν πρόωρες εκλογές. Φυσικά χωρίς να βλέπουν κι αυτοί το δάσος, αλλά το δένδρο. Όπου δάσος οι επιπτώσεις στη χώρα από τις πρόωρες εκλογές κι όπου δένδρο τα οφέλη στην κάλπη για τη ΝΔ και η συνέχιση της διακυβέρνησης από το ίδιο «σύστημα». Ε κάποιους ωφελεί αυτό και δεν είναι το κοινωνικό σύνολο που έχω στο μυαλό μου όταν πηγαίνεις σε τέτοιες λογικές...
Και κάπου εδώ έρχεται το κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί να σταθεί άλλον ένα χρόνο η σημερινή κυβέρνηση με όσα έχουν αποκαλυφθεί (κι άλλα που πιθανώς θα αποκαλυφθούν στην πορεία) με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, με ανοιχτή την ιστορία των υποκλοπών και με ανοιχτή μια ταραχώδη δίκη για τα Τέμπη (και ποιος ξέρει τι άλλο θα συμβεί);
Όσοι θέτουν το συγκεκριμένο ερώτημα θεωρώ ότι δεν προσφέρουν καλές υπηρεσίες στον τόπο. Και η αναφορά σε διεθνή παραδείγματα παραιτήσεων και πτώσεων κυβερνήσεων για πολύ μικρότερης σημασίας ζητήματα, που αγγίζουν τον πυρήνα του κράτους δικαίου, του πολιτικού ήθους και της γενικότερης πορείας της χώρας και της κοινωνίας, δεν είναι ιδιαιτέρως αντιπροσωπευτική με όσα βιώνει σήμερα ο πολιτικός κόσμος της Ελλάδας και η κοινωνία της.
Οι εκλογές δεν είναι πανάκεια και δεν είναι πάντα η λύση. Ίσως είναι η εύκολη λύση. Για κόμματα, για πολιτικούς, για απερχόμενους και επερχόμενους, για οικονομικά συμφέροντα. Για τη χώρα και το κοινωνικό σύνολο όμως δεν είναι.
Και η Δημοκρατία; Η Δημοκρατία δίνει τη δυνατότητα τετραετούς κυβερνητικής θητείας. Και εκλογές ανά τέσσερα χρόνια. Αν θέλουμε μια άλλη Δημοκρατία να το πούμε, να το συμφωνήσουμε, να το εφαρμόσουμε. Αλλά Δημοκρατία a la cart δεν υπάρχει.
Προσωπικά θεωρώ ότι δεν πρέπει στην παρούσα συγκυρία να γίνουν πρόωρες εκλογές. Το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από το πολιτικό. Ο τόπος και η κοινωνία έχουν ανάγκη από μια σταθερή κυβέρνηση και η οικονομία δεν αντέχει περιόδους ρευστότητας με ανοιχτά τόσα μέτωπα. Δεν υιοθετώ την άποψη ότι οι πρόωρες εκλογές θα ήταν καταστροφικές για την οικονομία και τον τόπο, αλλά θετικές δεν θα είναι. Και εφόσον μπορούμε να τις αποφύγουμε να κόψει τον λαιμό της η κυβέρνηση να τις αποφύγει, ακόμα κι αν επωμιστεί μεγαλύτερο πολιτικό κόστος από αυτό που έχει ήδη επωμιστεί, ακόμα κι αν η φθορά της στερήσει κάθε ευκαιρία για μια τρίτη θητεία. Μιλάμε για την τύχη μιας χώρας κι όχι για στατιστικά, ρεκόρ και προσωπικές ματαιοδοξίες. Αυτή είναι υπεύθυνη πολιτική στάση απέναντι στον τόπο κι όχι τα κομματικά κέρδη και ζημιές. Χρέος μιας υπεύθυνης κυβέρνησης είναι να εξαντλήσει την τετραετία.
