Στην Ελλάδα οι διχασμοί και οι εμφύλιοι δεν είναι μόνο ιστορικά «κατοχυρωμένοι», αποτελούν βασική πτυχή της σύγχρονης πραγματικότητας. Από τα πολιτικά μέχρι τα αθλητικά και από τα κοινωνικά μέχρι τα οικονομικά, οι αντιθέσεις που υπάρχουν εκφράζονται με ένταση, ενώ η συνεννόηση με βάση κανόνες, αξίες και στόχους, παραμένει ζητούμενο. Η σύγκλιση, η συμπερίληψη και ο συγκερασμός θέσεων και απόψεων παραμένουν σε σημαντικό βαθμό θεωρητικά σχήματα, με σχεδόν καμία πρακτική αξία.
Στη Θεσσαλονίκη την τελευταία 20ετία το μετρό δίχασε την κοινωνία. Το δίλημμα «μετρό ή αρχαία» προβλήθηκε από ορισμένους ως κάτι παραπάνω από ζωτικής σημασίας. Ως ταυτοτικό ζήτημα «ζωής και θανάτου». Στους 15 μήνες που λειτουργεί το μετρό αποδείχθηκε ότι η πραγματική ζωή έχει τον τρόπο της να δίνει οριστικές απαντήσεις -και μετρό και αρχαία-, κάτι που σημαίνει ότι οι εντάσεις θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί.
Το… νέο μέτωπο της πόλης λέγεται Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης. Τουλάχιστον υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να εξελιχθεί σε ένα ακόμη πεδίο διαφωνιών και διχασμού. Από τη μια το Υπερταμείο, δηλαδή η Πολιτεία, ως ιδιοκτήτης του χώρου και της ΔΕΘ – Helexpo έχει αποφασίσει να προχωρήσει σε ανάπλαση του παλιού και ξεπερασμένου εκθεσιακού κέντρου, σε συνδυασμό με τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου 100 – 120 στρεμμάτων. Από την άλλη κινήσεις πολιτών που ζητούν τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου στο σύνολο των 180 στρεμμάτων που καταλαμβάνει σήμερα το εκθεσιακό κέντρο και τη μεταφορά των εγκαταστάσεων της ΔΕΘ – Helexpo στην περιοχή της Σίνδου. Έχουν συγκεντρώσει, μάλιστα, 23.000 υπογραφές και ζητούν από τον δήμο Θεσσαλονίκης να γίνει δημοψήφισμα. Όπως πριν από δέκα χρόνια έγινε άτυπο δημοψήφισμα για το νερό, που αποδείχθηκε αχρείαστο σε όλα τα επίπεδα.
Διαβάστε σχετικά: Ανάπλαση ΔΕΘ: Οι 23.000 υπογραφές που οδηγούν σε δημοψήφισμα - Η διαδικασία ως την κάλπη και το ερώτημα
Όλες οι απόψεις φυσικά (πρέπει να) λαμβάνουν υπόψιν τους τα πραγματικά δεδομένα, που είναι τα ακόλουθα:
Πρώτον, η Θεσσαλονίκη είναι πόλη με πολύ μικρό ποσοστό πρασίνου, σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Άρα είναι ανάγκη το «πράσινο» απόθεμα της πόλης να ενισχυθεί για να συμβάλλει στην άνοδο της ποιότητας ζωής.
Δεύτερον, οι εκθεσιακές και συνεδριακές δραστηριότητες στη Θεσσαλονίκη είναι σημαντικές, αλλά -το κυριότερο- υπάρχει η εκτίμηση ότι οι δυνατότητες που υπάρχουν στα δύο αυτά παραγωγικά πεδία είναι πολύ περισσότερες και πολύ μεγαλύτερες. Για να αναπτυχθούν, όμως, απαιτούνται σύγχρονες εγκαταστάσεις, που σήμερα δεν υπάρχουν, καθώς οι υφιστάμενες μετά βίας εξυπηρετούν την υποβαθμισμένη τα πολλά τελευταία χρόνια εκθεσιακή και συνεδριακή δραστηριότητα.
Τρίτον, η οικονομία της Θεσσαλονίκης εδώ και πάνω από 30 χρόνια έχει εισέλθει σε ένα καθοδικό σπιράλ, που έχει ως αποτέλεσμα την κοινωνική στασιμότητα, αλλά και τη διάχυση της ηττοπάθειας ανάμεσα στους ανθρώπους. Μόνο τυχαία δεν είναι η ανακούφιση της τοπικής κοινωνίας από τη λειτουργία της βασικής γραμμής του μετρό τον Νοέμβριο του 2024, όχι αποκλειστικά επειδή το μετρό είναι ένα μεγάλο και εμβληματικό έργο, αλλά και διότι -επιτέλους- ένα μεγάλο και εμβληματικό έργο ολοκληρώθηκε και λειτούργησε εξυπηρετώντας την πόλη, μετά από δεκαετίες καθυστερήσεων και διαμάχης. Για να αντιστραφεί, λοιπόν, η παρακμιακή οικονομική πορεία της Θεσσαλονίκης χρειάζεται η αξιοποίηση όλων των περιουσιακών της στοιχείων, ένα εκ των οποίων είναι το εκθεσιακό κέντρο, και όλων των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων, ένα εκ των οποίων είναι η παράδοση της εκθεσιακής και συνεδριακής λειτουργίας της ΔΕΘ – Helexpo.
Ως συμπέρασμα όλων αυτών καλόπιστα προκύπτει ότι η ανάπλαση του σημερινού «τσιμεντένιου» εκθεσιακού κέντρου, ώστε αφενός να δημιουργηθεί ένα μεγάλο Μητροπολιτικό Πάρκο και αφετέρου να υπάρξει εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων της ΔΕΘ – Helexpo, είναι μονόδρομος. Πολύ περισσότερο που έχει αναλυθεί ότι κεφάλαια για τη «μετακόμιση» της ΔΕΘ στη Σίνδο δεν υπάρχουν, όπως άλλωστε δεν επαρκούν ούτε οι μεταφορικές υποδομές. Ένα κι ένα -προς το παρόν τουλάχιστον- κάνουν δύο.
Στη δημόσια συζήτηση της Θεσσαλονίκης η υπόθεση της ΔΕΘ – Helexpo δημιουργεί ένα ακόμη πρόβλημα. Αναδεικνύει την αδυναμία (;) της κοινωνίας, τουλάχιστον σε κάποιες περιπτώσεις, να μπει στην ουσία των πραγμάτων. Εν προκειμένω ο προβληματισμός και το δίλημμα δεν μπορεί να είναι Μητροπολιτικό Πάρκο ή εκθεσιακές δραστηριότητες. Άλλωστε Μητροπολιτικό Πάρκο, που δεν υπήρχε, θα γίνει, καθώς η συγκεκριμένη προοπτική αναδείχθηκε στο πλαίσιο του σχεδίου για την ανάπλαση της ΔΕΘ. Το πραγματικό ενδιαφέρον θα έπρεπε να εστιάζει στην άνοδο της παραγωγικής λειτουργίας της ΔΕΘ – Helexpo, ώστε να λειτουργήσει ως ατμομηχανή των εκθεσιακών και συνεδριακών δραστηριοτήτων και να οδηγήσει στην ανάδειξη της πόλης και της ευρύτερης περιοχής ως περιφερειακό κέντρο των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων. Κάτι που δεν είναι διασφαλισμένο ούτε επειδή υπάρχει μια γραφειοκρατική κυβερνητική απόφαση, ούτε επειδή θα διατεθούν 120 εκατ. ευρώ, ούτε ακόμα κι αν το έργο ολοκληρωθεί έγκαιρα και με τον καλύτερο τρόπο, αλλά οι αρμοί αξιοποίησής του δεν μπουν σε λειτουργία. Κάτι που -επίσης- (έπρεπε να) ενδιαφέρει όλη τη Θεσσαλονίκη και όλους τους Θεσσαλονικείς, αφού η οικονομική ανάπτυξη και μάλιστα μέσω ήπιων δραστηριοτήτων με παράδοση στην περιοχή όπως είναι οι εκθέσεις, τα συνέδρια και ο τουρισμός γενικότερα, είναι ένα βασικό «κλειδί» για την κοινωνική ανάπτυξη. Διότι η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι κάτι γενικό κι αόριστο. Σημαίνει άνοδο των επενδύσεων, αύξηση της απασχόλησης και άρα μείωση της μετανάστευσης ιδιαίτερα των νέων και αντιστροφή του κύματος φυγής, επιστροφή ενός δημιουργικού αέρα κοσμοπολιτισμού, που υπήρχε στην πόλη επί αιώνες και, πλέον, έχει χαθεί. Σημαίνει, τελικά, τη διαφυγή της Θεσσαλονίκης από έναν ρόλο μικρομεσαίας πολίχνης και αναβάθμισή της στο επίπεδο που η ιστορία και η γεωγραφία την έχουν καταχωρήσει.
Το δίλημμα «Έκθεση ή Μητροπολιτικό Πάρκο» είναι πλαστό αφενός επειδή η Θεσσαλονίκη τα χρειάζεται και τα δύο και αφετέρου επειδή σε αυτή τη φάση δεν υφίσταται άλλη ρεαλιστική και βιώσιμη λύση για τη μετακόμιση της ΔΕΘ. Επομένως το… δημοψήφισμα επί του θέματος είναι περιττό, αν όχι επιζήμιο. Μόνο ως άσκηση επαναστατικής γυμναστικής στο πεδίο της… αμεσοδημοκρατίας και του… δικαιωματισμού, μπορεί να το δει κάποιος.
