Δεκαπέντε χρόνια από την εκδήλωση της μεγάλης οικονομικής κρίσης που «γονάτισε» την ελληνική οικονομία και ισοπέδωσε τον κατασκευαστικό κλάδο, σιγά σιγά -ίσως και γρήγορα γρήγορα- τα τραύματα επουλώνονται. Ειδικά οι ιδιωτικές κατασκευές έχουν πάρει και πάλι μπρος, καθώς συντονίζονται με την αυξημένη ζήτηση. Το συγκεκριμένο φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στις παραθεριστικές περιοχές, όπου καταγράφεται πληθώρα Ελλήνων και -κυρίως- ξένων αγοραστών, οι οποίοι αναζητούν δεύτερη κατοικία τόσο για να την αξιοποιήσουν οι ίδιοι τους καλοκαιρινούς μήνες, όσο και για να την εκμεταλλευτούν ως επενδυτές, διαθέτοντάς την στην αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Για τη Βόρεια Ελλάδα χαρακτηριστική είναι η εικόνα που διαμορφώνεται στη Χαλκιδική και στη Θάσο. Στις δύο πιο τουριστικές περιοχές της Μακεδονίας η ανοικοδόμηση έχει πάρει εμπρός για τα καλά και το τοπίο της παραθεριστικής κατοικίας που στα χρόνια της κρίσης είχε «παγώσει» αλλάζει άρδην. Κάτι που αφενός θεωρείται φυσιολογικό, ενώ αφετέρου προβληματίζει για δύο λόγους:
Πρώτον, για την αλλαγή χαρακτήρα ολόκληρων περιοχών. Με την έντονη ανοικοδόμηση ακυρώνονται πολλά από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της φυσικής ομορφιάς, που επί δεκαετίες αποτέλεσαν τη σφραγίδα των συγκεκριμένων περιοχών.
Δεύτερον, για την ανεπάρκεια των υποδομών. Ειδικά στην ύδρευση και στην αποχέτευση τόσο στη Χαλκιδική, όσο και στη Θάσο η κατάσταση είναι οριακή, ίσως και κάτω από το όριο. Ήδη τα προηγούμενα χρόνια η λειψυδρία δείχνει κάθε καλοκαίρι τα δόντια της, καθώς το σύστημα αδυνατεί να καλύψει τους θερινούς μήνες τον δεκαπλασιασμό του πληθυσμού στη Χαλκιδική και τον πενταπλασιασμό στη Θάσο. Πολύ περισσότερο, όταν σε πολλές από τις νεόδμητες κατασκευές δημιουργούνται πισίνες -κανονικές ή πολύ μικρές-, που για να χρησιμοποιηθούν χρειάζονται μεγάλες ποσότητες νερού. Η προφανής λύση θα ήταν -ενδεχομένως- η πραγματοποίηση έργων και επενδύσεων που θα διασφαλίσουν τις απαιτούμενες ποσότητες νερού, αλλά αφενός αυτές δεν έχουν γίνει είτε από απουσία προγραμματισμού, είτε από έλλειψη κονδυλίων, ενώ αφετέρου τίθεται το ερώτημα εάν ως προς την υπό διαμόρφωση κατάσταση τίθεται άνω όριο. Πόσο ακόμη μπορεί να επεκταθεί η δόμηση σε αυτές τις κατά βάσιν αγροτικές περιοχές, ώστε ακόμη κι αν δαπανηθούν κεφάλαια για τις υποδομές να αξίζει ο κόπος και να αντέχει το φυσικό περιβάλλον;
Σε αυτές τις δύσκολες συζητήσεις -οι δύσκολες ερωτήσεις συνήθως ακολουθούνται από δύσκολες απαντήσεις- κανείς από τους εμπλεκόμενους δεν έχει διάθεση να μπει. Οι μεν ιδιώτες -κατασκευαστές και αγοραστές- κάνουν τη δουλειά τους ή μάλλον έτσι νομίζουν. Η αυτοδιοίκηση είναι πλήρως υποταγμένη στα τοπικά μικροσυμφέροντα, κυρίως στα ιδιωτικά, αλλά και στα ευρύτερα. Ο κάθε μικροϊδιοκτήτης ενός οικοπέδου θεωρεί ότι βρήκε «την κότα με τα χρυσά αβγά». Το ίδιο ο ταβερνιάρης, ο καφετζής, ο κρεοπώλης και ο κάθε επαγγελματίας του χωριού, οι οποίοι αναζητούν αυτού του τύπου την «ανάπτυξη», ακόμη κι αν οι ίδιοι δεν εμπλέκονται άμεσα στην ανοικοδόμηση, δηλαδή δεν έχουν ακίνητες εκτάσεις θα διαθέσουν στους εργολάβους. Πολύ απλά -ή μήπως απλοϊκά;- θεωρούν ότι η αύξηση πληθυσμού και επισκεπτών θα τονώσει το τζίρο των μαγαζιών τους και θα αυξήσει το εισόδημά τους. Μάλλον τους ξεφεύγει μια λεπτομέρεια: Η αύξηση πληθυσμού -μόνιμη ή εποχιακή- σημαίνει σχεδόν αυτόματα διεύρυνση της μικρο-επιχειρηματικότητας που εξυπηρετεί αυτόν τον πληθυσμό. Η μία ταβέρνα γίνονται δύο και τα δύο καφέ γίνονται τέσσερα.
Ο μόνος θεσμός που μένει να ενδιαφερθεί για όλα αυτά πέρα από τα ιδιωτικά και τα τοπικά συμφέροντα είναι η κεντρική διοίκηση που ενδεχομένως θα μπορούσε να βάλει κάποιου είδους… φρένο. Το κράτος, όμως, στο πλαίσιο της αποκέντρωσης έχει εκχωρήσει τα χωροταξικά και τα πολεοδομικά στην αυτοδιοίκηση, ενώ είναι αμφίβολο εάν το πολιτικό σύστημα έχει οποιαδήποτε διάθεση να εμπλακεί σε αντιδικίες στην ελληνική περιφέρεια. Εκεί όπου -κατά γενική ομολογία- το πολιτικό παιχνίδι παίζεται σε επίπεδο καθημερινότητας, συγγένειας και αίματος. Φαύλος κύκλος, που στην πράξη οδηγεί σε αδιέξοδο. Το αν το αδιέξοδο επέλθει άμεσα, σε λίγα ή σε κάπως περισσότερα χρόνια είναι λεπτομέρεια, αφού είναι βέβαιο. Όπως επίσης είναι λεπτομέρεια εάν το αδιέξοδο θα είναι πλήρες ή σχετικό. Το αποτέλεσμα είναι καταστροφικό για τον τόπο και τις αξίες. Η απρονοησία σε συνδυασμό με την απληστία έχει οδηγήσει και στο παρελθόν πολλές περιοχές στην υποβάθμιση και στην παρακμή. Παντού στον κόσμο και στην Ελλάδα.
Πρόκειται για παθήματα που δεν -δυστυχώς- δεν γίνονται μαθήματα.
ΥΓ1: Στο ποδόσφαιρο πολλές φορές η μπάλα γυρίζει προς τα πίσω ως μέρος του συστήματος. Για να οργανωθεί καλύτερα η επίθεση της ομάδας. Στην Ελλάδα δυστυχώς η έννοια του φρένου είναι άγνωστη και συμβαίνει μόνο όταν υποχρεώνεται από τις καταστάσεις. Μήπως ήρθε η ώρα να την εντάξουμε ως δημιουργικό παράγοντα στο κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό μας σύστημα;
ΥΓ2: Η απεχθής οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010, που γύρισε τη χώρα, την κοινωνία και πολλούς Έλληνες δεκαετίες πίσω, είχε ένα θετικό -ας το πούμε θετικό- αποτέλεσμα. Την… αναβολή εκτελέσεως κάποιων τουριστικών περιοχών, όπως -για παράδειγμα- η Χαλκιδική και η Θάσος.