Υπάρχουν μια σειρά από ευκαιρίες που δημιουργούνται στην πορεία των ετών, για να βοηθήσουν την επιχειρηματικότητα στη χώρα μας, για να βοηθήσουν το εμπόριο, για να στηρίξουν τις επιχειρήσεις, όμως ο χρόνος τους είναι εξαιρετικά σύντομος και το αποτύπωμά τους πολύ μικρό για τη βαρύτητα η οποία τους αποδόθηκε και για τους πόρους που δαπανήθηκαν για να υλοποιηθούν.
Μένω στο παράδειγμα της Θεσσαλονίκης. Στον μικρό μας κόσμο, ανελήφθησαν όχι αδαπάνως πολλές πρωτοβουλίες για την τόνωση της επιχειρηματικότητας, τόσο στο εμπορικό και ιστορικό κέντρο, όσο και σε περιοχές εκτός αυτού. Η ανακοίνωση των πρωτοβουλιών έγινε αποδεκτή με ενθουσιασμό, με ελπίδα, με χαμόγελο. Η υλοποίησή τους όμως δεν ξημέρωσε μια καλύτερη μέρα για τα εμπορικά και τις άλλες επιχειρήσεις.
Είναι το παράδειγμα των Open Mall, των ανοιχτών κέντρων εμπορίου, είναι το παράδειγμα των πεζοδρομήσεων και των αναπλάσεων περιοχών, είναι το παράδειγμα των παρεμβάσεων, που βοηθούν την κατανάλωση, είναι το παράδειγμα της βιώσιμης αστικής κινητικότητας, που μπορεί να μην είναι πουθενά ολοκληρωμένη, αλλά σημειακά έχουν γίνει παρεμβάσεις, είναι το παράδειγμα των εκδηλώσεων προσέλκυσης πολιτών, είναι το παράδειγμα των εκπτωτικών περιόδων και των προσφορών...
Έμποροι, επιχειρηματίες, επαγγελματίες συνεχίζουν να τα βλέπουν όλα μαύρα, συνεχίζουν να καλλιεργούν ένα κλίμα μιζέριας, συνεχίζουν να παραπονούνται για τους χαμηλούς τζίρους, για τον πολύ κόσμο, που δεν κρατάει σακούλες στα χέρια, συνεχίζει να τους φταίει η Πολιτεία, ο Δήμος, όποιος άλλος μπορεί έστω και ακροθιγώς να έχει υποψία αρμοδιότητας μέχρι και για τα ψαλιδάκια των νυχιών.
Μια αδιάκοπη μιζέρια και γκρίνια, που εάν εδράζεται στα χαμηλά έσοδα είναι κατανοητή. Την υποκατανάλωση ως αιτία την αντιλαμβάνομαι. Αν ευσταθεί ή όχι δεν έχω τα στοιχεία για να το πω με σιγουριά. Στοιχεία τύπου «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει» δεν τα υιοθετώ. Επίσημα στοιχεία για να ξέρουμε τι ακριβώς συμβαίνει. Ποια είναι η πραγματική κατάσταση, ποια μπορεί να είναι κι όχι πώς τη φαντάζεται καθένας, πόσω μάλλον εκείνος που έχει και άμεσο συμφέρον.
Περιορισμένο εισόδημα συνεπάγεται περιορισμένη κατανάλωση. Τώρα πώς γίνεται να βουλιάζει τρεις την ώρα το κέντρο της Θεσσαλονίκης από κόσμο κι αυτός ο κόσμος να μην αφήνει επαρκές εισόδημα στο εμπόριο και τις επιχειρήσεις δεν μπορώ να το αντιληφθώ. Εάν υιοθετήσω το επιχείρημα ότι το χρήμα το συγκεντρώνουν οι πολυεθνικές, τα μεγάλα εμπορικά κτλ., τότε έχουμε να κάνουμε με την πρώτη γλάστρα που δεν ποτίζεται κοντά στον βασιλικό... Κι έτσι να είναι, το πρόβλημα δεν είναι κανενός άλλου, πέραν των ίδιων των επιχειρηματιών που δεν κατορθώνουν να σταθούν στον ανταγωνισμό. Ελεύθερη αγορά το λένε.
Από την άλλη επίσης δεν μπορώ να καταλάβω πώς αδυνατώ να κλείσω τραπέζι για φαγητό σε εστιατόριο του κέντρου Σάββατο βράδυ, πώς δεν βρίσκω κάθισμα για ένα ποτό Πέμπτη βράδυ, πώς είναι γεμάτα τα κεντρικά καφέ κάθε μέρα όλη μέρα, πώς δεν βρίσκεται τραπέζι για ένα τσίπουρο Παρασκευή μεσημέρι. Δεν είναι εικόνα που συνάδει με το κλίμα που παρουσιάζουν οι επιχειρήσεις και οι επιχειρηματίες.
Επανέρχομαι όμως στις πρωτοβουλίες και τις παρεμβάσεις, που πήγαν στο βρόντο, μαζί με τα ποσά που δαπανήθηκαν γι' αυτές. Ο εμπορικός και επιχειρηματικός κόσμος δεν μπορεί να είναι σε μια μόνιμη γκρίνια και άρνηση. Πρέπει κάποια στιγμή να στηρίξει πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται για να βοηθηθεί ο ίδιος. Και να τις στηρίξει ενεργά, δυναμικά, με σθένος. Να τους δώσει διάρκεια, να τις πιστέψει και να τις κάνει κτήμα του. Όχι μονίμως να τις εχθρεύεται και να ψάχνει να βρει πού χωλαίνουν, ώστε να ασκήσει ανούσια κριτική. Και δεν αναφέρομαι μόνον στις παρεμβάσεις της δημοτικής αρχής, για να μη μου πει κάποιος ότι προσπαθώ να στηρίξω τη σημερινή διοίκηση ή την προηγούμενη, αφού και οι δυο έκαναν τέτοιου είδους παρεμβάσεις. Υπάρχουν μια σειρά από άλλες παρεμβάσεις ακόμη και σε θεσμικό επίπεδο, σε επίπεδο ενισχύσεων, οι οποίες γίνονται από την Πολιτεία, τα υπουργεία, τις κατά καιρούς κυβερνήσεις. Κι αυτές δεν είναι καλές για τον εμπορικό και επιχειρηματικό κόσμο της Θεσσαλονίκης.
Αυτό πρέπει να το δουν στα συλλογικά τους όργανα. Κι αν πράγματι υπάρχουν άλλες ιδέες, άλλες προτάσεις, θεωρώ ότι τόσο ο επιχειρηματικός, όσο κι ο εμπορικός και ο επαγγελματικός κόσμος της Θεσσαλονίκης έχει και ισχυρή φωνή και τις δυνατότητες να ακουστούν τα αιτήματά του, τόσο από την Αυτοδιοίκηση, όσο κι από την Πολιτεία. Αρκεί να στέκουν και να είναι λογικά και εφικτά.
Τελευταίο θύμα του κλίματος που έχει διαμορφωθεί (για την ακρίβεια εδραιωθεί πια, αφού μιλάμε για δεκαετίες παραπόνων) είναι η απογευματινή λαϊκή. Ένας θεσμός που δεν στερεί τίποτα από το εμπόριο, όσο και να χτυπιούνται εκείνοι που αντιδρούν, ένας θεσμός που βοηθάει τις οικογένειες των εργαζομένων να έχουν πρόσβαση στα προϊόντα και τις υπηρεσίες της λαϊκής αγοράς, αντιμετωπίζεται ως εχθρική κίνηση απέναντι στο εμπόριο. Πού; Στη δυτική είσοδο, στην περιοχή του One Salonica. Μη χειρότερα δηλαδή... Και πέφτει λόγος για το αν θα γίνει απογευματινή λαϊκή στους εμπόρους μιας άλλης περιοχής, εκείνης του κέντρου! Εντάξει αντιλαμβάνομαι ότι για το στεγασμένο εμπόριο κάθε λαϊκή είναι ο απόλυτος εχθρός. Δεν περιμέναμε τις αντιδράσεις για την απογευματινή λαϊκή για να το καταλάβουμε. Κάπου όμως να καταργηθεί ο θεσμός των λαϊκών αγορών είναι κομμάτι τραγικό ακόμη και ως σκέψη. Και να διαμαρτύρονταν τα σούπερ μάρκετ να πω πάει κι έρχεται. Αυτή η αντίδραση δεν καταπίνεται. Κάποιοι τρώγονται με τα ρούχα τους και οι αρμόδιοι οφείλουν κάπου να σταματήσουν να χαϊδεύουν όλους εκείνους που λειτουργούν με τη λογική της κατσίκας του γείτονα και ισοπεδωτικά βολεύονται με τη μόνιμη γκρίνια, που τους δίνει υπόσταση. Όλα αρκεί να μην αλλάξει τίποτα. Κάπου ώπα. Ο κόσμος εξελίσσεται και πάει μπροστά. Ούτε οι επιχειρήσεις τροφίμων στο Καπάνι, ούτε στη Μοδιάνο απειλούνται από μια απογευματινή λαϊκή στη δυτική πλευρά της Θεσσαλονίκης.
Τα συλλογικά όργανα όχι μόνο των εμπόρων, των επιχειρηματιών, των επαγγελματιών, αλλά στο σύνολό τους, οφείλουν να λειτουργούν με πολιτική και συλλογική υπευθυνότητα. Οφείλουν να δείχνουν τις σωστές κατευθύνσεις ακόμη και στα μέλη τους που έχουν άκαμπτες θέσεις, οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι εμφανώς οπισθοδρομικές ή αντιπαραγωγικές και για τον ίδιο τον κλάδο τους. Οφείλουν να βλέπουν και πίσω. Στα λάθη που έκαναν στην πορεία των ετών και κυρίως να μη συμπεριφέρονται ως μοχλοί πίεσης κάθε μορφής εξουσίας, επιχειρώντας να επιτύχουν πράγματα που στο τέλος τους αφήνουν έκθετους στην κοινή γνώμη και τους απομονώνουν από το κοινωνικό σύνολο. Κανένας δεν θέλει το κακό του εμπόρου, του επιχειρηματία, του επαγγελματία. Το αντίθετο όλοι θέλουν το καλό τους. Αν τα συλλογικά τους όργανα, προκειμένου να πιέσουν απειλούν με μαύρο στις εκλογές μια παράταξη, ένα κόμμα κτλ., τότε η τακτική τους είναι λανθασμένη. Πόσες φορές έγινε το δικό τους και αποδείχτηκε λάθος;
Σε λίγο καιρό ανοίγει επιτέλους εμπορικά η Εγνατία οδός, θα λειτουργήσει το μετρό, σε λίγα χρόνια θα έχουμε έναν καλύτερο κεντρικό άξονα στην Αριστοτέλους, μια βελτιωμένη παλιά παραλία και εφόσον βοηθήσει και η γενικότερη κατάσταση θα επανέλθουν και οι τουρίστες που άφηναν χρήμα στην αγορά και έλειψαν λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Να ετοιμαστεί ο κόσμος του επιχειρείν και του εμπορίου για όλα αυτά τα μεγάλα και να πάψει να κλαίγεται για τα μικρά, για έναν δρόμο που έπρεπε να έχει γίνει εδώ και 30 χρόνια πεζόδρομος και παλεύουν να μη γίνει ποτέ ή για μια λαϊκή που θα λειτουργεί απόγευμα πέντε χιλιόμετρα μακριά και τάχα θα κλέψει τον πελάτη του καταστήματος στο κέντρο.
Να δώσουν τη μάχη για να στηριχθούν παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας και της κατανάλωσης κι όχι να τις εγκαταλείπουν πρώτοι οι ίδιοι κατηγορώντας όποιον ίδρυσε το θεσμό ότι δεν τον στηρίζει στον αιώνα τον άπαντα. Οι παρεμβάσεις, οι πρωτοβουλίες, οι εκδηλώσεις, οι θεσμοί γίνονται γι' αυτούς κι αυτοί πρέπει να τους διατηρήσουν, να τους συντηρήσουν, να τους αναπτύξουν και να τους κρατήσουν ζωντανούς.