Όσοι περίμεναν μια απολογητικού τύπου ομιλία χτες από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην 87η ΔΕΘ μάλλον έπεσαν έξω. Ο πρωθυπουργός δεν απέφυγε την αυτοκριτική, ούτε φυσικά τις αναφορές στις δυο μείζονες φυσικές καταστροφές στον Έβρο και τη Θεσσαλία, ωστόσο επιχείρησε να κάνει άλμα μπροστά, αφού μίλησε αφενός για την αποκατάσταση των ζημιών και τις αποζημιώσεις των πληγέντων, αφετέρου έδωσε έμφαση στην αντιμετώπιση των χρόνιων παθογενειών, αφού αυτές απειλούν και το μέλλον...
Πολιτική η ομιλία, η οποία όμως είχε δυο χαρακτηριστικές «ποιητικές» αναφορές. Ο κ. Μητσοτάκης άρχισε την ομιλία του με Βάρναλη και την έκλεισε με Σεφέρη. Η πρώτη αναφορά ήταν στο ποίημα του Κώστα Βάρναλη «Οι Μοιραίοι» - Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα, προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα. Η δεύτερη σε ένα απόφθεγμα από την ομιλία του Γιώργου Σεφέρη κατά την ανακήρυξή του ως επίτιμου διδάκτορα της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ, το 1964 -Δεν μένω τυφλός στα ψεγάδια μας, αλλά έχω την ιδιοτροπία να πιστεύω στον εαυτό μας.
Είχε επίσης και αναφορά στην περίφημη φράση του Φράνκλιν Ρούσβελτ: «σε όσους είναι στην αρένα και ιδρώνουν και ματώνουν», αν και περισσότερο στη χτεσινή ομιλία του θα ταίριαζε μια άλλη φράση του Αμερικανού προέδρου: «Πάντα ξέραμε ότι η αδίστακτη επιδίωξη του προσωπικού συμφέροντος είναι αντίθετη στην ηθική, τώρα καταλάβαμε ότι είναι αντίθετη και στην εθνική οικονομία»...
Το πολιτικό κόστος
Από τις ΔΕΘ των «ΘΑ» στη ΔΕΘ των «ΔΕΝ». Ο κ. Μητσοτάκης μπορεί να κράτησε πολύ μικρό καλάθι σχετικά με τις παροχές και να ύψωσε τον τόνο της φωνής του λέγοντας πως σε καμιά περίπτωση δεν πρόκειται να ρισκάρει τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας, όμως το νέο μίγμα πολιτικής δεν περνάει απαρατήρητο. Αντιθέτως, επενδύει και ο ίδιος πολιτικά σ' αυτό κι ας επισημαίνει ότι δεν τον ενδιαφέρει το πολιτικό κόστος. Δεν τον ενδιαφέρει, επειδή είναι πεπεισμένος ότι η πολιτική που ακολουθεί θα του βγει και πολιτικά. Όταν περνάει από την πάντα προσωρινή πολιτική των επιδομάτων σε πολιτική μόνιμων ενισχύσεων στους μισθούς και τις συντάξεις, γνωρίζει πολύ καλά ότι αυτό μιλάει στην τσέπη των πολιτών, οι οποίοι δεν μπορούν και ψυχολογικά να ζουν με την προσμονή της ετήσιας ανανέωσης κάθε επιδόματος.
Οι τριετίες και η προϋπηρεσία που επανέρχονται, όπως ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός, από το 2024, δώδεκα χρόνια μετά το πάγωμά τους λόγω του περιορισμού του μισθολογικού κόστους που επέβαλαν οι δανειστές στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, ήταν η τούρτα τελικά κι όχι το κερασάκι.
Θα πρέπει να περιμένουμε αναλυτικές ανακοινώσεις και τις εξειδικεύσεις ώστε να έχουμε μια καλύτερη εικόνα του μεγέθους της ωφέλειας που θα έχουν οι εργαζόμενοι στην τσέπη τους, πάντως η επαναφορά είναι στις μέρες μας μια σημαντική κατάκτηση.
Εντύπωση προκάλεσε η εκτενέστατη αναφορά και μάλιστα με τη μορφή δέσμης μέτρων στη φοροδιαφυγή. Ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε αποφασισμένος να επεκτείνει τις ηλεκτρονικές μορφές συναλλαγών ως κομβικό μέτρο περιορισμού της φοροδιαφυγής, οπότε σταδιακά μετρητά τέλος. Ενώ έστειλε κι ένα πολιτικό μήνυμα - προειδοποίηση στο εγχώριο κεφάλαιο που πολιτικά ανήκει στους... φίλους του: Φιλελευθερισμός και φοροδιαφυγή δεν πάνε μαζί. Και δεν ήταν η μόνη αναφορά στο κεφάλαιο και στα συμφέροντα. Ίσως όμως ήταν η πρώτη φορά με τόσο ξεκάθαρο τρόπο και τόση αποφασιστικότητα.
Μεταρρυθμίσεις
Οι προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης παρουσιάστηκαν πριν από δυο μήνες. Η προτεραιότητα, είπε ο πρωθυπουργός, είναι «η μεταρρύθμιση κάθε βραχίονα που μας κρατάει πίσω». Συνεπής ως προς το μεταρρυθμιστικό του έργο, επιχείρησε να το παρουσιάσει ως το σημαντικότερο αντίδοτο στις χρόνιες παθογένειες συνολικά της κοινωνίας και ως βάση για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων που υποθηκεύουν την πορεία της χώρας στο μέλλον.
Οι απέναντι
Η ομιλία του πρωθυπουργού διήρκεσε μία ώρα, χωρίς πολλές πομπώδεις εκφράσεις και ελλείψει πολιτικού αντιπάλου, ο κ. Μητσοτάκης αναμετρήθηκε με τον εαυτό του. Η μόνη αναφορά στην αντιπολίτευση έγινε στην αρχή της ομιλίας του για τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες, όπου μίλησε με σκληρές εκφράσεις, δείχνοντας αγανάκτηση για την κριτική που του έχει ασκηθεί. Κι από την αντιπολίτευση και μέσω των social media. Έκανε λόγο για «μικρόψυχους που θέλησαν να μετατρέψουν μια θεομηνία σε αντιπολιτευτική κραυγή», «αθλιότητες», «χυδαιότητες», «πισώπλατα χτυπήματα», «δηλητήριο» επισημαίνοντας ότι «όλοι αυτοί δεν έχω καμία αμφιβολία, δεν θα ανασυρθούν ποτέ από τη δική τους λάσπη. Οδικός μας εχθρός ήταν και είναι η λάσπη της πλημμύρας». Και έκανε ακόμα μια αναφορά στην ομιλία του κάνοντας λόγο για «αυτόκλητους πυροσβέστες του καναπέ», «πατριώτες του πληκτρολογίου» και «μεταρρυθμιστές της φακής».
Επίσης, πολιτικά ο κ. Μητσοτάκης το είπε ξεκάθαρα: «Οι πολιτικοί συσχετισμοί και η κομματική γεωγραφία καθιστούν πλέον τη δική μας παράταξη αποκλειστικό αντίπαλο όλων των συσσωρευμένων προβλημάτων. Ο πρωθυπουργός μίλησε και για μια νέα συμφωνία αλήθειας, ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, αλλά και για τον συμβολικό χρόνο στον οποίο έρχεται αυτό: Εκατό χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάνης και πενήντα χρόνια από τη Μεταπολίτευση.
Η φράση «ενωμένοι θα κερδίσουμε το μέλλον» συμπυκνώνει το μήνυμα της ομιλίας του. Να τα δούμε όμως ένα ένα.
Άλμα μπροστά
Ο κ. Μητσοτάκης γνωρίζει πολύ καλά ότι οι ευθύνες για τη φωτιά στον Έβρο και την πλημμύρα στη Θεσσαλία επιρρίπτονται δικαίως ή και αδίκως στην κυβέρνησή του και στον ίδιο από τους πολίτες. Επιχείρησε να δώσει αφενός ελπίδα, λέγοντας πως ό,τι χάσαμε θα το ξαναχτίσουμε, αφετέρου να πάει ένα βήμα πιο μπροστά τονίζοντας ότι είναι αποφασισμένος να κερδίσει την άνιση μάχη με την κλιματική κρίση. Τουλάχιστον φέρεται αποφασισμένος να την παλέψει μέχρι εκεί που δεν πάει... Προκρίνω την ανακοίνωσή του για fast track διαδικασίες σε ό,τι αφορά στην αποκατάσταση των κατεστραμμένων υποδομών, αλλά και τη σύγκρουσή του με το χρονίζον ζήτημα «νερό» στη Θεσσαλία.
Προβληματισμός
Όμως μέσα στις ανακοινώσεις ο κ. Μητσοτάκης είχε και την υποχρεωτική ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών για τις μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, για τις περιουσίες, τα σπίτια και τις παραγωγικές μονάδες, που συνεπάγεται μια επιπλέον επιβάρυνση για όλους και μάλλον έκανε πολλούς να δυσανασχετήσουν... Όπως και η ανακοίνωση για αύξηση του φόρου ημερήσιας διαμονής από ένα έως έξι ευρώ ιδίως στα πολυτελή ξενοδοχεία. Μέτρα, που θα προκαλέσουν έντονη συζήτηση από σήμερα.
Το νέο «δόγμα»
Ο κ. Μητσοτάκης προτίμησε, όπως ο ίδιος είπε, όχι τις πομπώδεις νέες παροχές, αλλά τις μεγάλες πολιτικές επιλογές. Και την κεντρική την ονόμασε «πολυδιάστατο εκσυγχρονισμό» σε τρία πεδία: Οικονομία, Νομιμότητα, Δικαιοσύνη.
Οι οικονομικές ανακοινώσεις άφησαν γλυκιά γεύση, παρά τις καταργήσεις κάποιων επιδομάτων, κυρίως λόγω των αυξήσεων στους μισθούς και τις μόνιμες ενισχύσεις του εισοδήματος μισθωτών, εργαζομένων και συνταξιούχων, όπως και λόγω του αγροτικού πετρελαίου, του επιδόματος θέρμανσης και του ρεύματος, αλλά πρωτίστως λόγω της επαναφοράς των τριετιών και των επιδομάτων προϋπηρεσίας.
Από την άλλη ο κ. Μητσοτάκης το είπε χαρακτηριστικά. Την πρώτη τετραετία μειώθηκαν οι φόροι. Τη δεύτερη στόχος είναι η πιο δίκαιη κατανομή τους και η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Η μεγάλη μεταρρύθμιση του πρωθυπουργού θα είναι να πετύχει αυτό που είπε: αφενός να ανοίξει μέτωπο με τον κρατικό θύλακα που αδιαφορεί, αφετέρου οι πολίτες από ιδιώτες να γίνουν μέτοχοι της δημόσιας ευθύνης. Κι επειδή τα... μέτωπα απευθύνονταν και σε πολιτικούς φίλους της κυβέρνησής του ο κ. Μητσοτάκης το είπε ακόμα πιο ξεκάθαρα: «Δεν με ενδιαφέρει αν κάποιοι το υπερασπιστούν. Δεν συγκυβερνούμε μαζί τους»...
Η Θεσσαλονίκη
Και η Θεσσαλονίκη; Τα απολύτως βασικά κι αυτά όχι όλα... Ένα μικρό μέρος της ομιλίας του πρωθυπουργού αφορούσε και στη Θεσσαλονίκη. Θεμελίωση του νέου Παιδιατρικού Νοσοκομείου στο Φίλυρο τέλος του έτους, αρχές του επόμενου και σειρά παίρνει το ογκολογικό στο πρώην στρατόπεδο Καρατάσιου. Μετρό που θα λειτουργήσει, αλλά χωρίς αναφορά στον ακριβή χρόνο, με είδηση όμως όσον αφορά στην επέκταση στα δυτικά, για την οποία ο πρωθυπουργός είπε ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να παρουσιάσει τις πρώτες μελέτες. Τα 250 νέα λεωφορεία για τον ΟΑΣΘ φτάνουν την ερχόμενη άνοιξη. Τον Νοέμβριο αρχίζουν οι εργασίες για το Flyover. Και ξανά ούτε λέξη για την ανάπλαση της ΔΕΘ...