Οι συμμαχίες με την κοινωνία των πολιτών είναι μια αδιάκοπη μάχη για τους πολιτικούς και τους αυτοδιοικητικούς. Καλώς ή κακώς τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην στην πολιτική και στην κοινωνία και πλέον ένας δήμαρχος ή ένας βουλευτής πρέπει πρωτίστως να είναι σε διαρκή διαβούλευση με ομάδες πολιτών, οι οποίοι καθορίζουν εν πολλοίς τη συνολική εικόνα που έχει αυτός στην κοινωνία. Από τη συμμαχία όμως μέχρι την επιβολή ατζέντας η απόσταση είναι πολύ μεγάλη και πολύ φοβάμαι ότι ως κοινωνία την έχουμε σχεδόν καλύψει.
Οι πολιτικοί και αυτοδιοικητικοί της Θεσσαλονίκης, ανεξαρτήτως κόμματος και χρώματος, τα τελευταία χρόνια είτε έχουν ευνοηθεί, είτε έχουν χαντακωθεί από αυτές τις ομάδες, των οποίων τα μέλη είναι ετερόκλητα, αλλά έχουν τουλάχιστον ένα κοινό σημείο αναφοράς. Μια πολιτική θέση πάνω σε ένα κοινωνικό ζήτημα. Τα παραδείγματα είναι πάρα πολλά πια.
Η κοινωνία των πολιτών δεν είναι ίδια όπως τη γνωρίζαμε επί πολλά χρόνια. Ειδικά μετά την έκρηξη των social media, οι ομάδες, που υποτίθεται ότι εκφράζουν την κοινωνία ή έστω μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας, θέσεις και ιδανικά, ιδέες και αγαθά, πλειοψηφίες και το «συλλογικό συμφέρον», βρήκαν κανάλια και τρόπο έκφρασης, που σε πολλές περιπτώσεις έχει γίνει πλέον ανεξέλεγκτος. Κι αυτό θα ήταν όχι μόνο αποδεκτό, αλλά και ευκταίο, εάν είχε σχέση με τις λεγόμενες αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες. Δεν είναι καθόλου έτσι όμως.
Δεν μπαίνω στη διαδικασία να μιλήσω για έλεγχο των συγκεκριμένων ομάδων από συμφέροντα. Ίσως είναι το λιγότερο. Εκείνο που με ενδιαφέρει είναι η στρέβλωση της έννοιας της κοινής γνώμης, του τρόπου με τον οποίο αυτή εκφράζεται πια και των σκοπιμοτήτων που εξυπηρετούνται. Μια χειραγώγηση αντίστοιχη εκείνης που αυτές οι ομάδες καταγγέλλουν...
Σαν να είναι πλέον αναγκαστικό να τα πηγαίνει ένας πολιτικός ή ένας αυτοδιοικητικός καλά με τις συγκεκριμένες ομάδες, αλλιώς δεν έχει τύχη. Κι αν διαφωνεί με τις θέσεις και τις απόψεις τους; Δεν επιτρέπεται τάχα;
Οι ομάδες αυτές πάτησαν για να «μεγαλουργήσουν» στο παραμύθι των ελεγχόμενων δημοσιογράφων, των σιτιζόμενων media, του Τύπου – υπηρέτη των συμφερόντων, της στρεβλής ανάπτυξης των ΜΜΕ και γενικότερα στις όποιες παθογένειες εμφανίζει ο χώρος του Τύπου (αλλά και της πολιτικής και της αυτοδιοίκησης), που πλέον στην κοινή γνώμη έπαψε να την εκφράζει (κάποιοι διεκδίκησαν αυτόν το ρόλο στο παρελθόν δυστυχώς). Σημάδια των καιρών βεβαίως, διότι αυτές τις καταστάσεις τις έχουν βιώσει και ξεπεράσει όλες οι πιο προηγμένες χώρες από την Ελλάδα εδώ και 15 χρόνια, οπότε την αναμενόμενη καθυστέρηση θα πρέπει να τις περάσουμε κι εμείς ως κοινωνία, που έτσι κι αλλιώς έχει αποδείξει ότι δεν μπορεί να κάνει άλματα.
Η εργαλειοποίηση όμως της «κοινής γνώμης», που πιθανώς κάποιος ορθώς να υποστηρίξει ότι την έκαναν ή και την κάνουν τα ΜΜΕ, οι εταιρείες δημοσκοπήσεων και πολλοί άλλοι, έχει στο διάβα της και τραγικές επιπτώσεις στην ίδια την κοινωνία. Το πλήγμα στην αξιοπιστία των ΜΜΕ είναι όπως το πλήγμα στην αξιοπιστία των διαφόρων θεσμών, φορέων κτλ. Το έλλειμμα εμπιστοσύνης δε των πολιτών προς τα ΜΜΕ δεν πρόκειται ποτέ να καλυφθεί από τα social media ή τις ομάδες που αυτοαποκαλούνται πια εκπρόσωποι τάσεων, κοινωνίας κτλ.
Είναι απλώς μια προσθήκη στην πολιτική κι ας μη σέβονται οι περισσότεροι εξ αυτών την πολιτική. Άλλαξαν οι καιροί και οι εποχές και θα πρέπει να το αποδεχτούμε, να το ανεχτούμε και να το αντιπαρέλθουμε ως κοινωνία, τουλάχιστον όσοι σεβόμαστε τη Δημοκρατία, τον διάλογο, τη διαφορετικότητα, τις διαφωνίες, τον πλουραλισμό και την ελευθερία στην έκφραση απόψεων, ιδεών, θέσεων.
Είναι παράλληλα κι ένας αγώνας κυριαρχίας στην κοινή γνώμη (δεν μπορώ να το αρνηθώ). Κυρίως όμως ένας αγώνας κυριαρχίας ανάμεσα στη θεσμικότητα και τον επαγγελματισμό από τη μια και στην ιδεοληψία και το παπικό αλάθητο από την άλλη.
Σε μια χώρα, όπου οι περισσότεροι θεωρούν ότι θα μπορούσαν να είναι δημοσιογράφοι άνετα ή παριστάνουν τους δημοσιογράφους ή θα τα έλεγαν καλύτερα από τους δημοσιογράφους ή κακίζουν τους δημοσιογράφους, χωρίς να μπορούν να σεβαστούν ότι πρόκειται για ένα επάγγελμα, με επαγγελματίες, οι οποίοι μπορεί να κάνουν και λάθος ή να μην είναι καλοί επαγγελματίες, όπως πολλοί από τους ίδιους στις δουλειές τους, η έλλειψη σεβασμού σε κάποιους που αγωνίζονται καθημερινά για να προσφέρουν στην κοινωνία ένα αγαθό (ναι η ενημέρωση είναι αγαθό, όπως το νερό), νομοτελειακά έχει επιπτώσεις στην ίδια την κοινωνία.
Και μην ξεχνάτε ότι κάθε δημοσιογραφικό έργο και πράξη κρίνεται άμεσα από όλους τους πολίτες. Πόσα επαγγέλματα γνωρίζετε που γίνεται αυτό; Και σε πόσα επαγγέλματα η αυτολογοκρισία γίνεται χάριν της ασφάλειας και της εγκυρότητας του παραγόμενου έργου;
Φεύγοντας από τις συντεχνιακές ανησυχίες μου, να μείνω στις σύγχρονες ομάδες της κοινωνίας των πολιτών, ορισμένες από τις οποίες -συνεχίζουν να- εμφορούνται από πραγματικά αγνά κίνητρα προσφοράς, ενώ άλλες εμφανίζουν εμμονικές διαθέσεις, επιθετικές τάσεις και καλλιεργούν τη μισαλλοδοξία και μανιχαϊστικές λογικές. Οι πρώτες θα πρέπει να ανησυχούν για τις δεύτερες, διότι ως φαινόμενο μπορούν να αμαυρώσουν την προσφορά τους και το τσουβάλιασμα να σημάνει τελικά την ισοπέδωση της κοινωνίας των πολιτών και την απώλεια όλων όσων πολλών έχει αυτή πετύχει, με κυρίαρχο την επιβολή της δημόσιας διαβούλευσης στις αποφάσεις της διοίκησης και την επιβολή της δημόσιας λογοδοσίας. Ουσιαστικό στοιχείο της σύγχρονης Δημοκρατίας μας.
Κι εδώ ακριβώς είναι το μεγάλο πρόβλημα με την τροπή που έχουν πάρει σήμερα τα πράγματα. Στον σεβασμό της Δημοκρατίας. Κι αυτός ο σεβασμός περνάει σίγουρα από έναν θεσμό. Αυτός είναι οι εκλογές. Ο καταλυτικός τρόπος έκφρασης της Δημοκρατίας, της κοινωνίας και της κοινής γνώμης, η οποία ανακοινώνει τις αποφάσεις της μέσω της ψήφου. Όταν λοιπόν η βούληση της κοινωνίας από ορισμένους δεν γίνεται σεβαστή, τότε έχουμε πρόβλημα Δημοκρατίας ή επιβολή της βούλησης μειοψηφιών στην πλειοψηφία. Δεν το λες και δημοκρατικό. Ειδικά όταν χάριν του πολιτικού κόστους οι νόμιμα εκλεγμένοι εκπρόσωποι της κοινωνίας υποχωρούν από τις θέσεις τους και δέχονται να τους επιβάλλονται θέσεις ομάδων.
Η διαφωνία με τους νομίμως εκλεγμένους εκπροσώπους σε ένα, δύο ή όλα τα ζητήματα και τις αποφάσεις τους είναι θεμιτή. Η κριτική αναγκαία. Η αντιπαράθεση εποικοδομητική. Η επιβολή όμως δια της εκμετάλλευσης του πολιτικού κόστους παράγει αντικοινωνικά αποτελέσματα.
Ούτε κάποιες ομάδες εκφράζουν την κοινωνία, ούτε τα ΜΜΕ, ούτε οι δημοσιογράφοι. Η κοινωνία εκφράζεται μόνον στις κάλπες. Οι υπόλοιποι κάνουν τη δουλειά τους και οι εποχές έπαψαν προ πολλού να είναι αθώες. Αν ήταν ποτέ. Γι' αυτό προσοχή στους αυτόκλητους και αυτοαποκαλούμενους εκπροσώπους της κοινής γνώμης, που εθελοντικά και αδαπάνως στηρίζουν και θεωρούν ότι ανήκουν στην κοινωνία των πολιτών. Η κοινωνία δεν χρειάζεται προστάτες και πατερούληδες. Ειδικά εκείνους που στοχοποιούν πρόσωπα και αιρετούς. Ερασιτέχνες σε αυτό το παιχνίδι δεν υπάρχουν. Κι αν ορισμένοι πολιτικοί ή αυτοδιοικητικοί νομίζουν ότι ελέγχουν αυτές τις ομάδες να το κοιτάξουν ξανά, διότι όποιος στοχοποιεί τον αντίπαλό σου δεν αργεί να στοχοποιήσει κι εσένα.