Η κριτική απ’ έξω και από μακριά είναι πάντα εύκολη. Ακόμη και η στήριξη ή η καταδίκη της συμπεριφοράς κάποιου που βρίσκεται σε άλλο σημείο και άλλη θέση είναι ανέξοδη. Όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή μπορεί να έχουν επιπτώσεις στη ζωή μας, αλλά -κακά τα ψέματα- αδυνατούμε να τα αντιληφθούμε ακριβώς. Πώς μπορεί κάποιος από την ασφαλή απόσταση της φθινοπωρινής Θεσσαλονίκης να νιώσει όπως όσοι ζουν στο Ισραήλ ή διοικούν το Ισραήλ και δεν έχουν ούτε μία ημέρα ηρεμίας και ξεγνοιασιάς; Ομοίως, πώς μπορεί κάποιος από την ασφαλή απόσταση της φθινοπωρινής Θεσσαλονίκης να αισθανθεί πώς ζουν οι Παλαιστίνιοι στη Γάζα, στη Δυτική Όχθη και οπουδήποτε αλλού, όταν ενώ δικαιούνται και οι πάντες τους έχουν υποσχεθεί ένα κράτος, μια πατρίδα, στην πράξη δεν γίνεται τίποτα; Με ποια εμπειρία και συνακόλουθα με ποια εμπειρία θα εισχωρήσει κάποιος στο μυαλό και στην καρδιά αυτών των ανθρώπων που ζουν και πεθαίνουν μαζί, ώστε να κρίνει τη δράση και την αντίδραση; Ασφαλώς ο καθένας έχει δικαίωμα να επικροτήσει και να αμφισβητήσει πράξεις που γίνονται δημόσια ή παραλείψεις, που επίσης πιστοποιούνται δημόσια. Με εργαλεία την καρδιά του, το μυαλό του, την κουλτούρα του, δηλαδή τις γνώσεις, την ευαισθησία και τον πολιτισμό του. Μόνο που -σύμφωνα με τον Σάμιουελ Χάντινγκτον- στην εποχή μας βιώνουμε τη «σύγκρουση των πολιτισμών». Κάτι που σημαίνει ότι σε ορισμένες τουλάχιστον περιπτώσεις με τον τρόπο του ο καθένας έχει το δίκιο του. Το πρόβλημα δεν είναι αυτό. Το πρόβλημα είναι ότι οι άνθρωποι γενικώς αρνούνται να συμφωνήσουν στα βασικά, δηλαδή στους τρόπους και στις μεθόδους που θα διεκδικήσουν ό,τι θεωρούν ότι τους ανήκει και ό,τι θεωρούν ότι είναι σωστό. Για παράδειγμα, στην ανεπτυγμένη Δύση το τσιτάτο «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» είναι, πλέον, εκτός μόδας. Τουλάχιστον επισήμως. Ομοίως, στην ανατολή του κόσμου ο διαχωρισμός θρησκευτικής, κοινωνικής και πολιτικής συνείδησης είναι περίπου ανέφικτος, αφού οι άνθρωποι «διαπαιδαγωγούνται» με συγκεκριμένο τρόπο. Επομένως; Επομένως ψυχραιμία και… προσευχή. Στη Μέση Ανατολή να χαθούν όσο το δυνατόν λιγότεροι άνθρωποι και η ανθρώπινη υπόσταση να αποκτήσει την αξία που της αξίζει.
Σε αναμονή της Black Friday
Τι κι αν μας χωρίζουν σχεδόν δύο μήνες από τη Black Friday, τη γιορτή του λιανεμπορίου, που θα πραγματοποιηθεί στις 29 Νοεμβρίου; Ήδη κάποιες ιστοσελίδες και πλατφόρμες εύρεσης προϊόντων έχουν αρχίσει να τη διαφημίζουν, προτρέποντας τους καταναλωτές για ψώνια. Μάλιστα προσφέρουν μια σειρά προϊόντων από κινητά, laptop, tablet, τηλεοράσεις, ρούχα, παπούτσια, ρολόγια, έπιπλα έως καλλυντικά με σημαντικά μειωμένες τιμές. Και μπορεί η… μαύρη Παρασκευή να έχει τις ρίζες της στις ΗΠΑ και να αφορά μία ημέρα, την επόμενη ημέρα μετά τη μεγάλη εθνική εορτή των Ευχαριστιών (Thanksgiving), ωστόσο στην Ελλάδα έχει επιμηκυνθεί χρονικά και πλέον αφορά μία εβδομάδα ή περισσότερες εβδομάδες ή ακόμη και…μήνες. Σε πλατφόρμα, μάλιστα, εύρεσης προϊόντων υπάρχει και ηλεκτρονικό ημερολόγιο που μετρά αντίστροφα για τη μέρα της μεγάλης πτώσης των τιμών. Το ερώτημα που πλανάται είναι αν υπάρχουν τα χρήματα και η διάθεση για να υποστηριχτεί όλο αυτό το διάστημα, μέχρι την πολυπόθητη, για πολλούς καταναλωτές, Black Friday. Ή αν απλά αποτελεί ένα είδος κράχτη, που αφενός δημιουργεί εντυπώσεις για τους μεγάλους του λιανεμπορίου και αφετέρου προκαλεί γκρίνια στις μικρότερες επιχειρήσεις του κλάδου.
Οι λακκούβες της Αριστοτέλους
Βομβαρδισμένο δρόμο, κάπου στη Μέση Ανατολή, θυμίζει εδώ και καιρό το πέταλο της Αριστοτέλους, στο βορειότερο σημείο του άξονα, στη συμβολή του με την Εγνατία, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Το πλακόστρωτο έχει υποστεί καθιζήσεις σε διάφορα σημεία με τα μεγαλύτερα να εντοπίζονται μπροστά από τις στάσεις του ΟΑΣΘ. Το έδαφος έχει υποχωρήσει και έχουν σχηματιστεί δύο λακκούβες σε μέγεθος... κρατήρα. Τα δεκάδες λεωφορεία, που παίρνουν καθημερινά από το σημείο γεμάτα με κόσμο, αλλά και τα υπόλοιπα επιβατικά αυτοκίνητα πέφτουν ακριβώς μέσα στα βαθουλώματα, καθώς ο δρόμος είναι έτσι και αλλιώς στενός και δεν υπάρχουν περιθώρια ελιγμών. Οι οδηγοί που γνωρίζουν τις παγίδες μειώνουν στο ελάχιστο την ταχύτητά τους προκειμένου να τις περάσουν όσο πιο ανώδυνα γίνεται και να μην προκαλέσουν κάποια ζημιά στα οχήματά τους. Όσοι, βέβαια, δεν γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες του συγκεκριμένου σημείου τραντάζονται συθέμελα. Η επιδιόρθωση του οδοστρώματος είναι επιβεβλημένη προτού συμβούν τα χειρότερα.
Ο πόνος της… πυρκαγιάς
Όπως όταν μια αγελάδα, αφού έχει αρμεχτεί γεμίζοντας μια καρδάρα, δίνει μια κλοτσιά στο τέλος, ρίχνει το γάλα και οδηγεί στην απόγνωση τον κτηνοτρόφο, έτσι και οι πυρκαγιές σε εργοστάσια ανακύκλωσης προκαλούν αισθήματα απελπισίας. Πρώτα πρώτα επειδή δεν είναι σπάνιες, αντιθέτως συμβαίνουν αρκετά συχνά σε όλη την Ελλάδα. Το πρόσφατο περιστατικό στη Σίνδο ήταν ένα από αυτά, στα οποία τρέχουν οι πυροσβεστικές δυνάμεις να σβήσουν τη φωτιά. Μάλιστα, λόγω των υλικών, που είναι σχετικά περισσότερο εύφλεκτα από άλλα, η κατάσβεση και δυσκολότερη είναι αλλά απαιτεί και μεγαλύτερη, τουλάχιστον χρονικά, προσπάθεια. Ο παρονομαστής όμως είναι σταθερά ο ίδιος: οι στάχτες δεν ανακυκλώνονται… Κάπως έτσι πάει στράφι μια συλλογική, υπό την ευρύτερη έννοια, προσπάθεια για ανακύκλωση. Διότι ενώ τα προς ανακύκλωσιν υλικά συγκεντρώνονται με τόσο κόπο στο τέλος τα εξαφανίζει η πύρινη λαίλαπα. Είναι κρίμα, επίσης, διότι όλη η προσπάθεια της ανακύκλωσης αφορά την προστασία του περιβάλλοντος. Άλλωστε ως μέρος αυτής της γενικότερης προσπάθειας διαφημίζεται. Γι’ αυτό μπορεί κάθε πυρκαγιά να αφήνει πόνο, αλλά οι στάχτες από μονάδες-εργοστάσια ανακύκλωσης ή εγκαταστάσεις με ανακυκλώσιμα υλικά προκαλούν ακόμη μεγαλύτερο, διπλό πόνο…