Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, έθεσε στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη το θέμα της Μητροπολιτικής Διοίκησης στη Θεσσαλονίκη και φυσικά στην Αττική. Για εμάς, το αίτημα έχει διατυπωθεί κοντά μια δεκαετία τώρα.
Από τότε που καταργήθηκε ο Οργανισμός Ρυθμιστικού, ο τεχνικός κόσμος και πολλοί πολιτικοί και αυτοδιοικητικοί, περιλαμβανομένων και όσων ασχολούνται με τις υποδομές λειτουργίας της πόλης και της ευρύτερης περιοχής, επισημαίνουν την ανάγκη για Μητροπολιτική Διοίκηση.
Ένα βήμα έγινε με τις αρμοδιότητες που άρχισε να ασκεί η Αντιπεριφέρεια Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, αυτή η προσπάθεια έμεινε ημιτελής χάρις στην απροθυμία της κεντρικής διοίκησης (αρχικά και της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης, αλλά μετά όλα πήγαν καλά) να παραχωρήσει εξουσία στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Κι όμως, η Αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού όλα αυτά τα χρόνια όχι μόνο ανταποκρίθηκε στις προκλήσεις, όχι μόνο έδειξε διάθεση και ικανότητα συνεργασίας, αλλά επιπλέον ανέδειξε τις αδυναμίες από την ανυπαρξία του θεσμού της Μητροπολιτικής Διοίκησης.
Τι να τα κάνεις τα καλά λόγια από την κεντρική διοίκηση ή τις διαρκείς επισημάνσεις από την Αυτοδιοίκηση, όταν δεν έχουν αποτέλεσμα; Όταν χρησιμοποιούνται προσχήματα συνταγματικότητας; Λες και υπάρχει η διάθεση για την πρόσθεση ακόμα ενός βαθμού διοίκησης στην επόμενη συνταγματική αναθεώρηση...
Δυστυχώς δεν υπάρχει. Και δεν υπάρχει η αναγκαία προετοιμασία όλα αυτά τα χρόνια που το αποδεικνύει. Αντιλαμβάνομαι τη λειτουργία, αλλά τρόπος να θεσμοθετηθεί εγκαίρως η Μητροπολιτική Διοίκηση υπάρχει εδώ και πολύ καιρό. Πραγματική διάθεση δεν υπάρχει. Και το αποτέλεσμα είναι αντιληπτό πια από όλους, ειδικά στη Θεσσαλονίκη. Όχι μόνο στο πολεοδομικό συγκρότημα, αλλά συνολικά στον νομό.
Η πρόταση των δημάρχων για τη δημιουργία συνδέσμου ή μιας τέτοιας ελεγχόμενης από τους ίδιους μορφής Μητροπολιτικής Διοίκησης είναι καταδικασμένη να πέσει στο κενό. Εδώ δεν γίνονται τα αυτονόητα θα γίνουν τα εξαιρετικά δύσκολα;
Πρέπει κι αυτοί να αντιληφθούν ότι οι αρμοδιότητες δεν είναι παιχνίδι εξουσίας και επικράτησης, όπως και τον επείγοντα χαρακτήρα της θεσμοθέτησης της Μητροπολιτικής Διοίκησης. Σημαντική η επισήμανση του κ. Αγγελούδη και συμφωνώ απόλυτα με όσα είπε, αλλά μια υπερκείμενη αρχή, που θα λαμβάνει αποφάσεις για πολύ σημαντικά υπερτοπικά ζητήματα, δεν μπορεί να είναι μια αρχή ελεγχόμενη από τους δημάρχους.
Αντιθέτως, οι ίδιοι οι δήμαρχοι θα έπρεπε να ζητούν όχι άλλο ένα «καπέλο» από πάνω τους, αλλά έναν θεσμό στον οποίον θα έχουν λόγο και με τον οποίο θα συνεργάζονται στενά, αλλά να είναι ανεξάρτητος. Κι επειδή είναι προφανές ότι όσο συζητάμε για νέο βαθμό διοίκησης θα μένουμε μόνο στα λόγια, καλό είναι είτε να επανεξεταστεί η δημιουργία ενός φορέα όπως ο καταργηθείς Οργανισμός Ρυθμιστικού είτε να αναβαθμιστούν οι αρμοδιότητες της Αντιπεριφέρειας Θεσσαλονίκης, που μέχρι σήμερα απέδειξε στις περιορισμένες έστω αρμοδιότητες που της επετράπη να έχει ότι μπορεί να ασκήσει τη Μητροπολιτική Διοίκηση.
Το γεγονός ότι θα ασκεί αυτές τις αρμοδιότητες ο δεύτερος βαθμός της Αυτοδιοίκησης μόνον θετικό είναι, καθώς κινείται στη λογική της υπερκείμενης αρχής, ώστε να μη δημιουργηθούν περισσότερα προβλήματα από εκείνα που θα λυθούν, ενώ ταυτόχρονα ήδη υπάρχει μια μαγιά προσωπικού και πόρων, ώστε να μην αρχίσει από το μηδέν.
Και επιπλέον δεν θα ψάχνουμε να βρούμε συνταγματικότητες και οργανισμούς και χίλια μύρια όσα συνεπάγεται ένας τόσο σημαντικός θεσμός όπως η Μητροπολιτική Διοίκηση.
Όποια πρόταση κι αν επιλεχθεί αυτό που θέλω να υπογραμμίσω είναι πως η Μητροπολιτική Διοίκηση είναι αναγκαία και τρόπος να γίνει υπάρχει, εύκολος ή δύσκολος. Και η σκέψη μου είναι ότι πρέπει να θεσπιστεί και να λειτουργήσει σύντομα, γιατί ήδη έχουν συσσωρευτεί ζητήματα, που τείνουν να μετατραπούν σε ανυπέρβλητα εμπόδια, δημιουργώντας αδιέξοδα και σε κάποιες περιπτώσεις τετελεσμένα.
Βλέπετε η λειτουργία και η εξέλιξη ενός χώρου δεν σταματά και δεν περιμένει. Και δυστυχώς η στασιμότητα σε μια σειρά από κομβικά θέματα του νομού, των δήμων και της κοινωνίας, είναι απότοκο και της ανυπαρξίας Μητροπολιτικής Διοίκησης.
Αν θα κάνει κουμάντο η κυβέρνηση (που σήμερα για τα συγκεκριμένα ζητήματα της Θεσσαλονίκης έχει ένα γραφείο κάπου χωμένο στην πρωτεύουσα με καναδυό άτομα), αν θα κάνει η περιφέρεια, αν θα κάνουν οι δήμοι, ποσώς με ενδιαφέρει. Προτείνω το -κατά τη δική μου οπτική- πιο εύκολο. Αν μπορούν κι αλλιώς ας το κάνουν όπως μπορούν. Μπορούν όμως; Θέλουν όμως;
Διότι ο κόσμος τούς βάζει όλους στο κάδρο, όσο επιμένουν τα προβλήματα που ανακύπτουν από την ανυπαρξία Μητροπολιτικής Διοίκησης και αφορούν στην καθημερινότητά του. Από τη μετονομασία ενός δρόμου από Λαγκαδά σε Μίκη Θεοδωράκη και την ασφαλτόστρωση και καθαριότητα ενός δρόμου που διατρέχει δύο δήμους μέχρι τις συγκοινωνίες, το περιβάλλον, την ανάπτυξη των οικισμών και τα πολεοδομικά σχέδια ή τα έργα βιώσιμης κινητικότητας και πάει λέγοντας.
Τα διοικητικά όρια δεν μπορούν να εμποδίσουν τη συνέχεια μιας περιοχής, την ενιαία λειτουργία και την αλληλεξάρτηση. Και ευτυχώς που δεν μπορούν. Σύνορα σε έναν νομό, που όλες οι περιοχές και τα προβλήματα λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία, δεν χωρούν. Και καλό είναι να ξεπεράσουν όλοι τις τάσεις καπελώματος, ελέγχου και εξουσίας και να κοιτάξουν την ουσία και το αποτέλεσμα. Όσο το καθυστερούν τόσο ο λογαριασμός τους θα ανεβαίνει κι όχι σε καταθέσεις, αλλά σε χρέη προς τον τόπο και τους πολίτες.