Όπως η οικονομία είναι κάτι πολύ σοβαρό για να το αφήσει κανείς στους οικονομολόγους και ο πόλεμος κάτι εξαιρετικά καθοριστικό για το εμπιστευθεί αποκλειστικά στους στρατηγούς, έτσι και τα τεκμήρια της ιστορίας, δηλαδή οι αρχαιότητες, είναι κάτι πολύ σημαντικό για να εναποθέσει κανείς τη διαχείρισή τους μόνο στους αρχαιολόγους. Η υπόθεση του Ανάκτορου του Γαλέριου στην πλατεία Ναυαρίνου της Θεσσαλονίκης, το οποίο η Εφορία Αρχαιοτήτων αποφάσισε για λόγους προφύλαξης να περιφράξει με ένα ακαλαίσθητο κιγκλίδωμα, δημιουργώντας ένα αισθητικό έκτρωμα και συμβάλλοντας ταυτόχρονα στη διαμόρφωση μιας εικόνας ιστορικής ασυνέχειας. Παράλληλα, στα μάτια των απλών ανθρώπων και ιδιαίτερα των νέων, υπερτονίζει τη διαφορετικότητα των αρχαιοτήτων εντός του αστικού ιστού και στην πράξη τα καθιστά από αδιάφορα έως αποκρουστικά για τον πολύ κόσμο που διέρχεται από το σημείο. Πρόκειται για την ίδια λογική που οδήγησε στις πολυετείς περιπέτειες των σταθμών Αγίας Σοφίας και Βενιζέλου του Μετρό Θεσσαλονίκης. Είναι δύο περιπτώσεις στις οποίες κάποιοι εν ονόματι της προστασίας των αρχαιοτήτων, που επιβάλλει ο δικός τους στεγνός, στα όρια του αποστειρωμένου, πολιτισμός, επιλέγουν να τα εγκλωβίσουν στα όριά τους. Στην περίπτωση του Μετρό εμποδίζοντας την εύρυθμη λειτουργία της πόλης και στην περίπτωση της Ναυαρίνου πληγώνοντας βάναυσα την εικόνα της.
Διαβάστε:
- Αγγελούδης προς Εφορεία Αρχαιοτήτων: Να φύγουν τα κάγκελα από το Γαλεριανό Συγκρότημα
- Θεσσαλονίκη: «Άθλια τα κάγκελα στο Γαλεριανό Συγκρότημα», λένε οι κάτοικοι - Από το 2018 ζητούσαν 24ωρη φύλαξη και προστασία
Στη Θεσσαλονίκη της αδιάλειπτης ιστορικής διαδρομής 24 αιώνων ο αστικός χώρος εκ των πραγμάτων αποτελείται από κτήρια και ιστορικά μνημεία πολλών αιώνων και πολλών διαφορετικών εποχών, τα οποία συνυπάρχουν. Ίσως όχι με τον καλύτερο τρόπο σε όλες τις περιπτώσεις -για παράδειγμα η Ροτόντα είναι περικυκλωμένη με ακαλαίσθητες πολυκατοικίες των δεκαετιών του 1960, του 1970 και του 1980-, αλλά με σαφώς παρούσα την αίσθηση της συνέχειας.
Ειδικά στο Μετρό -τώρα που η περιπέτεια έχει περάσει- η συνύπαρξη ενός σύγχρονου μέσου μαζικής μεταφοράς με τα τεκμήρια της ιστορικής διαδρομής της Θεσσαλονίκης λειτουργεί άψογα και χωρίς παρατράγουδα. Μόνο που για να φτάσει η πόλη σε αυτό το σημείο πέρασε επί δεκαετίες από τα… 40 κύματα των υπερευαίσθητων «πολιτισμένων» αντιφρονούντων, οι οποίοι, κατέχοντας τη μία και μόνη αλήθεια, εξάντλησαν όλα τα μέσα και ταλαιπώρησαν -ασφαλώς δεν ήταν οι μόνοι- το έργο. Προτιμούσαν την ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά μήκος της οδού Εγνατίας θαμμένη στα έγκατα της γης εις τους αιώνας των αιώνων, την ώρα που στην επιφάνεια, δηλαδή στον δρόμο, οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της πόλης θα βίωναν μια κόλαση.
Η περίπτωση της πλατείας Ναυαρίνου είναι κάπως -αν και όχι πολύ- διαφορετική. Διότι σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις -με την Αθήνα και τη Ρώμη να είναι εξ ορισμού οι πιο χαρακτηριστικές- οι αρχαιότητες χαρακτηρίζουν το αστικό περιβάλλον, χωρίς να βρίσκονται εγκλωβισμένες σε συρματοπλέγματα και λαμαρίνες.
Προφανώς η προστασία τους από φθορές και βανδαλισμούς αυτών των πολύτιμων ερειπίων (πρέπει να) είναι βασική προτεραιότητα. Μόνο που για να επιτευχθεί ο συγκεκριμένος στόχος υπάρχουν ευκολότεροι και δυσκολότεροι τρόποι. Ο -κατά κάποιο τρόπο- εύκολος είναι η τοποθέτηση κιγκλιδώματος, όπως κι έγινε, που στην πράξη απλώς προβληματίζει τους… κάφρους, οι οποίοι αν θέλουν να μπουν στον αρχαιολογικό χώρο για να κλέψουν ή να βανδαλίσουν, μπορούν να το κάνουν. Η τοποθέτηση καμερών για αθέατη ηλεκτρονική εποπτεία του χώρου και η φυσική φύλαξη (security), όπως προτείνει ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, συνιστά δυσκολότερη συνθήκη. Μόνο που οι συγκεκριμένες λύσεις εκτός από πιο… δύσκολες, κυρίως λόγω κόστους, είναι σαφώς πιο αποτελεσματικές, καθώς ακόμη κι αν κάτι άσχημο συμβεί παρέχουν τα μέσα για τον εντοπισμό των ενόχων. Κι επειδή -ως γνωστόν- ο φόβος φυλάει τα έρμα, είναι σαφές ότι η προληπτική προστασία είναι καλύτερη και απολύτως συμβατή με το περιβάλλον και τη λειτουργία της πόλης.
ΥΓ. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη -η μόνο αμετακίνητη υπουργός τα περίπου 6,5 χρόνια της διακυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη- είναι διακεκριμένη αρχαιολόγος. Ελπίζουμε όχι μόνο για την Αθήνα και ευρύτερα τον ελληνικό νότο!
Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: Facebook / Ελευθεριάδης Χρήστος Κωνσταντίνος