Όταν η κοινωνία ωριμάζει τα πράγματα αναγκαστικά αλλάζουν και οι πολιτικοί γίνονται πιο χρήσιμοι. Χρειάστηκε πολύς χρόνος και προφανώς πολλές θυσίες σε πολλά επίπεδα για να φτάσουμε σε αυτή την αλλαγή της νοοτροπίας στην πολιτική επικοινωνία, που παρατηρείται πλέον στα κόμματα και τους ηγέτες τους. Η μεγάλη κατάκτηση από τη νέου τύπου προεκλογική εκστρατεία, την οποία υιοθετούν όλο και περισσότεροι είναι η χρησιμότητα και τα οφέλη για τους πολίτες και τον τόπο.
Από τη μάχη του μπαλκονιού περάσαμε πλέον στη μάχη των πράξεων. Δύσκολη η μετάβαση για το πολιτικό προσωπικό της χώρας κι ακόμη δεν έχει επιτευχθεί συνολικά. Έχει όμως σημασία το γεγονός ότι πλέον οι πολιτικοί αρχηγοί αποφάσισαν να αποδράσουν από τη συγκυρία και το λαϊκισμό, από τις σειρήνες των σκανδάλων και τις εντυπώσεις. Χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια ότι δεν επενδύουν σε όλα αυτά και δεν αποτελούν το ημερήσιο μενού τους. Απλώς το κύριο πιάτο δεν είναι αυτά, αλλά η πολιτική πράξη.
Προφανώς και οι πολιτικοί αρχηγοί θα ασχοληθούν με υποθέσεις διαφθοράς, με σκάνδαλα, με όλα εκείνα που συνιστούν την πολιτική καθημερινότητα, τρέφουν την επικαιρότητα, καθοδηγούν συγκυριακά την κοινή γνώμη και εντυπωσιάζουν τους πολίτες, δημιουργώντας κλίμα στην κοινωνία. Όμως η εμμονή σε μια τέτοια κλειστή ατζέντα, που κυρίως αφορά στον ιδρυματοποιημένο κόσμο της πολιτικής και των ΜΜΕ, απουσία πολιτικής ουσίας και πράξης, είχε μόνο μία «επιτυχία»: να τους τσουβαλιάσει όλους (πολιτικούς και ΜΜΕ) στη λαϊκή φράση «όλοι ίδιοι είναι».
Καλώς ή κακώς όποιος ασχολείται με τη λάσπη, λασπώνεται κι ο ίδιος. Η απαξίωση της πολιτικής και των πολιτικών, όπως και του κόσμου της ενημέρωσης, ήρθε μέσα από τις επιλογές ευκολίας που έκαναν, προκειμένου να πετύχουν το στόχο τους. Κάποτε τα σκάνδαλα προκαλούσαν εντύπωση, αποτελούσαν κυρίαρχο θέμα συζήτησης, διαμόρφωναν κλίμα και ικανοποιούσαν τη δίψα για αποδόμηση.
Πλέον, με τόσα σκάνδαλα τίποτα δεν προκαλεί εντύπωση, καμιά υπόθεση δεν είναι καθοριστική για τις εκλογικές επιλογές του κόσμου και με τα τόσα προβλήματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη κοινωνία, αυτές οι υποθέσεις καταντούν ανούσια κουτσομπολιά. Μια επιρροή εξακολουθούν να έχουν και θα συνεχίσουν να έχουν, όμως ακόμη και εάν είναι μεγάλης πολιτικής βαρύτητας, στην κοινωνική συνείδηση λειτουργούν ως άλλο ένα λιθαράκι στην παγιωμένη άποψη περί σήψης της πολιτικής ζωής.
Οι δημοσιογράφοι που έζησαν την έκρηξη του ταμπλόιντ στην Ελλάδα και την έκρηξη της τηλεόρασης, ακόμη και οι επόμενοι με την έκρηξη του Ίντερνετ, θα θυμούνται ότι κάποτε πουλούσε τρελά η βία, το αίμα, το σεξ, το σκάνδαλο, η διαφθορά. Κάποτε το αστυνομικό ρεπορτάζ ήταν κυρίαρχο και κάθε υπόθεση εξέπληττε τους πολίτες, οι οποίοι διψούσαν για κάθε σταγόνα αίματος, για κάθε ανατριχιαστική λεπτομέρεια... Πλέον συνηθίσαμε όλοι. Η «συγκίνηση» περιορίστηκε. Η κρεβατοκάμαρα των διάσημων άνοιξε στο φιλοθεάμων κοινό και σταδιακά έπειτα από όσα είδαμε και ακούσαμε, πλέον ρίχνουμε μια ματιά, κάνουμε ένα σχόλιο και σε λίγες μέρες έχουμε ξεχάσει τα πάντα και πάμε στο επόμενο. Άλλωστε όλα αυτά δεν έχουν τέλος, ούτε ταβάνι, οπότε δε χρειάζεται κάποιος να είναι ιδιαίτερα υποψιασμένος για να καταλάβει ότι υπάρχουν και χειρότερα και θα τα βρούμε μπροστά μας... Από αποστροφή και αηδία χορτάσαμε.
Έτσι σταδιακά η ίδια η κοινωνία ώθησε τα πράγματα σε μια άλλη κατεύθυνση, περισσότερο εποικοδομητική. Χρειάστηκε βέβαια να περάσουμε το σοκ των αλλεπάλληλων και αλληλοτροφοδοτούμενων κρίσεων, προκειμένου ως κοινωνία να μπορέσουμε να κάνουμε μια καλύτερη ιεράρχηση των προτεραιοτήτων μας. Να μάθουμε δηλαδή να ζητάμε περισσότερη ουσία, περισσότερη πολιτική πράξη, αντί για εντυπωσιασμούς, φτηνούς ή... χορταστικούς. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η κοινωνία δεν απαιτεί να πέσει φως και να αποδοθεί δικαιοσύνη σε κάθε έκνομη πράξη ή υπόθεση... Το ένα δεν αναιρεί το άλλο.
Να επενδύεις όμως σε μια υπόθεση διαφθοράς για να αποκομίσεις πολιτικά οφέλη δεν είναι πλέον πολύ έξυπνη τακτική. Πρόσκαιρα οφέλη έχει. Ωστόσο, οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι κάθε νέα υπόθεση είναι άλλη μία υπόθεση και τίποτα περισσότερο. Έτσι λειτουργεί πια η κοινωνία κι όσοι το καταλαβαίνουν προχωρούν, όσοι δεν το καταλαβαίνουν μένουν πίσω.
Όταν ο άλλος ψάχνει να βρει τρόπο για να βάλει φαγητό το μεσημέρι στο τραπέζι του ποσώς τον ενδιαφέρουν οι σακούλες με τα εκατομμύρια. «Ας τους βάλουν φυλακή». Αρκεί και πάμε παρακάτω, διότι τα προβλήματα της καθημερινότητας, οι ελλείψεις, η απουσία προοπτικής δεν επιτρέπουν πια «χαβαλέ» και εξυπνακισμούς. Όταν η Δικαιοσύνη και οι θεσμοί λειτουργούν όλα θα πάρουν το δρόμο τους.
Οι πολιτικοί αρχηγοί και τα επιτελεία τους έχουν πιάσει το σφυγμό. Και γι' αυτούς πια η μάχη των εντυπώσεων, μέσα από τέτοιες υποθέσεις αποτελεί μια αναγκαία συνθήκη μεν, αλλά όχι τη βάση της προσπάθειάς τους να πάρουν με το μέρος τους την κοινωνία. Να διευκρινίσω ότι γι' αυτούς είναι υποχρεωτικό και να ρίξουν άπλετο φως σε αυτές τις δυσάρεστες υποθέσεις και να αποδοθεί δικαιοσύνη. Και είναι υποχρεωτικό όχι για να κερδίσουν ψήφους, αλλά για την αποκατάσταση της χαμένης τιμής του πολιτικού συστήματος, για τη Δικαιοσύνη, για τη Δημοκρατία, για το κράτος δικαίου.
Το βάρος όμως της προσπάθειας για να συνταχθεί μαζί τους η κοινωνία πέφτει πια στην πολιτική πράξη. Εκεί άλλωστε θα κριθούν όλα, ακόμη και για την πολιτική επιβίωση ορισμένων. Οι πολίτες θέλουν έργο στην καθημερινότητά τους, θέλουν εφαρμόσιμες προτάσεις, θέλουν λύσεις στα βασικά προβλήματά τους. Θέλουν προοπτική, ανάπτυξη, δουλειές, εισόδημα, καλύτερο βιοτικό επίπεδο, καλύτερη ζωή, βελτίωση και εκσυγχρονισμό του τόπου. Θέλουν ένα καλύτερο παρόν γι' αυτούς κι ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά τους. Και περιμένουν τις απαντήσεις των πολιτικών σ' αυτά τα ζητήματα κυρίως.
Με χαρά βλέπω τη στροφή της πολιτικής στην ουσία. Μπορεί να είμαι καλόπιστος σε βαθμό εγκληματικής αθωότητας, όμως δεν μπορώ να παραβλέψω ότι στην άτυπη προεκλογική περίοδο που διανύουμε οι πολιτικοί αρχηγοί έχουν κάνει αυτή τη στροφή στην ουσία και στην πολιτική πράξη και αποφεύγουν τον εγκλωβισμό και την εμμονή στη μονοθεματικότητα των «δυσάρεστων υποθέσεων». Η επικαιρότητα από την άλλη ακολουθεί τους δικούς της ρυθμούς και προς το παρόν επενδύει περισσότερο στον εντυπωσιασμό και το συναίσθημα, παρά στην πράξη, το έργο, την καθημερινότητα. Ας το σκεφτούν εκείνοι που πρέπει...
Ο Μητσοτάκης στις περιοδείες του πηγαίνει σε έργα και έχει επενδύσει στην ανάδειξη του κυβερνητικού έργου στην καθημερινότητα των πολιτών. Κάνει τον απολογισμό του, μιλά με απτό έργο και καταθέτει το σχέδιό του για την επόμενη μέρα, με συγκεκριμένες προτάσεις.
Ο Τσίπρας στις περιοδείες του αναδεικνύει τα προβλήματα των τοπικών κοινωνιών, καταθέτει τις δικές του εναλλακτικές προτάσεις, βάζει ένα άλλο πολιτικό πλαίσιο πρακτικής και ουσίας για κάθε τοπική κοινωνία. Ασχολείται με τα σοβαρά ζητήματα και αναδεικνύει τις κυβερνητικές ελλείψεις, ασκώντας ουσιαστική αντιπολίτευση.
Ο Ανδρουλάκης ακολουθεί την ίδια τακτική στις επισκέψεις του, ενώ έχει επενδύσει και στην κατάθεση συγκεκριμένων προτάσεων για μείζονα πολιτικά ζητήματα, κοινωνικά και οικονομικά, αναδεικνύοντας κι αυτός στο πλαίσιο του αντιπολιτευτικού ρόλου του τις αστοχίες, ελλείψεις και προβληματικές καταστάσεις.
Όλοι τους ασχολούνται και με τις «πιπεράτες» υποθέσεις της επικαιρότητας και με τα σοβαρότατα σκάνδαλα και παρανομίες που αποκαλύπτονται. Οφείλουν να το κάνουν και καλώς το κάνουν. Από την άλλη, όμως, στο επίκεντρο της προεκλογικής τους προσπάθειας βρίσκεται η ουσία της πολιτικής. Επενδύουν στην προσπάθεια να αποδείξουν στους πολίτες πόσο χρήσιμοι μπορούν να είναι γι' αυτούς και τη χώρα, πόσο ωφέλιμοι και αποτελεσματικοί μπορούν να είναι.
Κι αυτό είναι ένα κέρδος για την πολιτική και για την κοινωνία. Ίσως και μια σοβαρή στροφή στην ουσία. Η αμφιβολία είναι για τη διάρκεια που μπορεί να έχει αυτή η προσπάθεια, διότι πολύ εύκολα κυλάς στον λαϊκισμό, ειδικά όταν θέλεις την ψήφο...