του Γιώργου Δώρα
Αν κάτι χαρακτηρίζει την Ελλάδα αιώνες τώρα είναι η κατά Οδυσσέα Ελύτη «η αμεριμνησία των μελτεμιών» που φυσούν στα μυαλά των Ελλήνων. Η άγνοια κινδύνου, που οδήγησε σε μεγάλες ήττες και εθνικές καταστροφές. Πολλές από αυτές «βαφτίστηκαν» νίκες, αλλά η ιστορία αποκατέστησε την πραγματικότητα. Μόνο όταν το αίμα και το δάκρυ δεν μπορούσαν να κρυφτούν στον παρόντα χρόνο, η καταστροφή ονομάστηκε καταστροφή. Τι να πει κανείς στο 1,5 εκατομμύριο των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής; Ότι βρέθηκε ένας τρόπος να επιστρέψουν στην αγκαλιά της μητέρας πατρίδας;
Η Ελλάδα μπήκε στην Ενωμένη Ευρώπη τα τελευταία 40 χρόνια για πολλούς λόγους. Για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον πολιτικό που ξεκίνησε και ολοκλήρωσε την ένταξη της χώρας στην τότε ΕΟΚ, η δημοκρατία και η εθνική ασφάλεια ήταν για τη χώρα λόγοι σημαντικότεροι από τους οικονομικούς. Εκείνο που τον ενδιέφερε στη δεκαετία του 1970 ήταν η Ελλάδα των Βαλκανίων και της καθ’ ημάς Ανατολής να κατοχυρώσει το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Να ενταχθεί ισότιμα στην πιο πολιτισμένη «γειτονιά» του πλανήτη. Εκεί που ακόμη τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι σεβαστά, η δημοκρατία λειτουργεί επί της ουσίας, το κοινωνικό κράτος αντέχει αρκετά, ο πολιτισμός διαθέτει ταυτότητα, η εκαπίδευση και η μόρφωση είναι δικαίωμα και η καθημερινότητα ανθρώπινη.
Όλα αυτά που σε σημαντικό βαθμό επιτυγχάνονται μέσω της οικονομικής ανάπτυξης, που βασίζεται στην καινοτομία, στην ποιότητα, στην υψηλή τεχνολογία, στις ιδέες και στη συνέπεια. Διότι τίποτε απ’ όλα αυτά δεν είναι δεδομένο στον παγκοσμιοποιημένο πλανήτη του 21ου αιώνα.
Έτσι, παρά τις ατέλειες της, η Ενωμένη Ευρώπη -και ειδικότερα η Ευρωζώνη- συνιστά δημιουργικό και ελκυστικό περιβάλλον για να ζει, να εργάζεται και να επιχειρεί κανείς. Γι’ αυτό οι χώρες της ηπείρου μας που είναι εκτός -από τα Βαλκάνια μέχρι την Ουκρανία- έχουν ως μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο στρατηγικό τους στόχο την ένταξη στην Ενωμένη Ευρώπη. Και συχνά απορούν βλέποντας και διαβάζοντας όσα γίνονται στην Ελλάδα!
Σε αυτό το σκηνικό η πορεία της χώρας μας είναι τουλάχιστον τεθλασμένη. «Καράβια βγήκαν στη στεριά / και πήρανε τα όρη» που λέει και πάλι ο Ελύτης σκιαγραφώντας την «όμορφη και παράξενη πατρίδα». Η αντιευρωπαϊκή ατμόσφαιρα που καλλιεργεί ηθελημένα ή άθελα η κυβέρνηση και για πολλούς οδηγεί σε απομονωτισμό στο περιθώριο της Ευρώπης δε μπορεί παρά να οφείλεται σε ιδεοληψίες. Διότι λογικά επιχειρήματα που να δικαιολογούν το γιατί η Ελλάδα δοκιμάζει –το λιγότερο- τη σχέση της με τους Ευρωπαίους εταίρους δεν υπάρχουν.
Ο εκβιασμός δεν πέρασε, αφού τρεις μέρες τώρα οι τράπεζες στην Ελλάδα είναι κλειστές, η δόση στο ΔΝΤ δεν πληρώθηκε, η χώρα είναι ντε φάκτο χρεοκοπημένη κι εκτός Ευρωζώνης, αφού έχει επιβληθεί έλεγχος στη διακίνηση κεφαλαίων, αλλά το ευρώ και τα χρηματιστήρια ανεβαίνουν. Επίσης, το ΝΑΙ δείχνει να αντέχει. Τι απομένει; Ή μια επώδυνη συμφωνία και κάποιος που θα την εφαρμόσει ή μια… ομαδική αυτοκτονία, που αν -ο μη γένοιτο- επισυμβεί αφενός θα βαφτιστεί κάτι μεταξύ αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας και αφετέρου θα αποδείξει ότι η ιστορία δεν διδάσκει.