Ήταν ημέρα Πέμπτη η 19η Μαΐου του 1938, η μέρα που γεννήθηκε, αλλά την έβγαλαν Κυριακή. Κυριακή Παπαδοπούλου. Μέρα χαράς στο σπίτι της οικογένειας του Γιώργου Παπαδόπουλου στη γωνία των οδών Παύλου Μελά και Παλαιών Πατρών Γερμανού στο κέντρο της Θεσσαλονίκης κι ας πλησίαζε ο ζόφος του πολέμου. Χρόνια δύσκολα, μέρες φτώχειας, με μαύρα σύννεφα στον ουρανό. Η λεχώνα γύρισε σπίτι με την Κυριακή και ο κόσμος φωτίστηκε. «Καλότυχο νάναι», ψιθύρισε η μάνα, «καλότυχο», επανέλαβε ο πατέρας. Κι η τύχη χαμογέλασε πλατιά στην Κυριακή Παπαδοπούλου, τη Μαρινέλλα της καρδιάς μας, τη Μαρινέλλα της Ελλάδας, που ταξίδεψε στο φως το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026 μα πάντα θα μας συντροφεύει μέσα από τα τραγούδια της…
Μεγάλωσε δύσκολα, στον πόλεμο, «μα δεν είπαμε ποτέ ότι πεινάμε», όπως έλεγε η ίδια σε συνεντεύξεις της. «Θα βοηθάτε πάντα ο ένας τον άλλον, μας έλεγε ο πατέρας μου και δεν άφηνε να δείχνουμε πως ζοριζόμαστε». Είχε βάσεις γερές από την οικογένεια η Κυριακή, που από μικρή τής άρεσε να τραγουδά και να χορεύει.
Μόλις 4 χρόνων και μετά από έντονη δική της επιθυμία, συμμετείχε στην εκπομπή του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών «Η Ώρα που Παιδιού», την οποία παρουσίαζε η παιδαγωγός Αντιγόνη Μεταξά, η γνωστή Θεία Λένα με τον χαρακτηριστικό χαιρετισμό «Καλημέρα παιδάκια».
Στο σχολείο της Καμάρας ή Σχολείο του Φιδάνη -αργότερα 34ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης- στην οδό Κωνσταντίνου Παλαιολόγου ήταν αυτό που λέμε «η ψυχή της παρέας». Πάντα πρώτη και πρόθυμη να πάρει μέρος στις γιορτές με τραγούδι και χορό. Ζωηρή, αεικίνητη, προσιτή και χαρούμενη. Με έναν άσπρο φιόγκο στο κεφάλι, τον μεγαλύτερο από όλες τις συμμαθήτριές της, για να ξεχωρίζει στο σχολείο. Λες και τόξερε από τότε…
Με ένα μπουλούκι στον Παλαμά Καρδίτσας
«Ήθελα μόνο να τραγουδάω, δεν θυμάμαι να με τράβηξε από μικρή ή αργότερα στο σχολείο κάτι άλλο». Κι η κλίση της αυτή την έστειλε λίγο πριν κλείσει τα 18 της χρόνια στο «Σπίτι του Στρατού». Έτσι λεγόταν ο χώρος που βρισκόταν στο Γ΄ Σώμα Στρατού, λειτουργούσε από τη δεκαετία του ΄40 και περιλάμβανε ένα θέατρο και δύο αίθουσες ψυχαγωγίας για αξιωματικούς και οπλίτες. Η Κυριακή Παπαδοπούλου προσλήφθηκε ως τραγουδίστρια και ηθοποιός, άλλωστε ήδη το συγκρότημα είχε ολοκληρώσει μια μεγάλη ανακαίνιση και πλέον παρουσίαζε ένα πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα. Μετονομάστηκε μάλιστα σε Στρατιωτικό Θέατρο και πριν την κατεδάφισή του τη δεκαετία του ΄80 για τη διάνοιξη της οδού 3ης Σεπτεμβρίου… αποστρατιωτικοποιήθηκε και άλλαξε όνομα, έγινε Θέατρο Κατερίνα - το θέατρο που ανέδειξε τη Ζωζώ Σαπουντζάκη και τον Κώστα Βουτσά.
Εκεί η Κυριακή Παπαδοπούλου είχε ήδη γνωρίσει τον κόσμο του θεάτρου και μπαίνει στα μπουλούκια. Με τον θίασο της Μαίρης Λωράνς ξεκινά περιοδεία, μαζί με άλλους ηθοποιούς που επίσης τότε κάνουν τα πρώτα τους βήματα, κάπου στο τέλος της δεκαετίας του ΄50. Με τη Μάρθα Καραγιάννη, τον συντοπίτη της Κώστα Βουτσά, τον Αλέκο Τζανετάτο γίνονται φίλοι, μέχρι που ένα βράδυ στον Παλαμά Καρδίτσας ένα τυχαίο γεγονός, έμελλε να σημαδέψει την Κικίτσα Παπαδοπούλου. Η τραγουδίστρια του θιάσου αρρώστησε και κλήθηκε εκείνη, η νεαρή, μελαχρινή Σαλονικιά, να την αντικαταστήσει, μια που όχι μόνο ήξερε απέξω όλα τα τραγούδια, αλλά τα ερμήνευε και με μοναδικό μπρίο.
Η Κικίτσα έγινε Μαρινέλλα… και γνώρισε τον Καζαντζίδη
Ήταν εκεί, στον Παλαμά, που πήρε τη μεγάλη απόφαση να ασχοληθεί μόνο με το τραγούδι και όταν επέστρεψε στη γενέθλια πόλη, τη Θεσσαλονίκη, άρχισε εμφανίσεις στο νυχτερινό κέντρο «Πανόραμα», στη Νέα Ελβετία πίσω από το γήπεδο του Άρη. Τίποτα δεν είναι τυχαίο στη ζωή της, μάλλον. Οι πρώτες της εικόνες ως ενήλικας ήταν οι τσιμεντένιες κερκίδες του Κλεάνθης Βικελίδης και τα κιτρινόμαυρα κασκόλ που ανέμιζαν κάθε Κυριακή, αν και την ίδια την κέρδισε το μπάσκετ.
Στο «Πανόραμα» έκανε δύο γνωριμίες καθοριστικές για τη ζωή της. Ο λαϊκός τραγουδιστής, Τόλης Χάρμας της άλλαξε το όνομα από Κικίτσα Παπαδοπούλου σε Μαρινέλλα και ο μπουζουξής, Στέλιος Ζαφειρίου της σύστησε τον Στέλιο Καζαντζίδη, που έγινε συνοδοιπόρος της στο τραγούδι και σύντροφος ζωής για κάποια χρόνια.
«Μαρινέλλα, Μαρινέλλα,
έλα στο τσαρδί μου έλα,
φέρνουν βόλτες, κάνουν κέφια.
Μαρινέλλα, Μαρινέλλα,
είσαι μούρλια, είσαι τρέλα».
Ο Τόλης Χάρμας (Χαρμαντάς το πραγματικό του επίθετο) ένας λαϊκός τραγουδιστής κι οργανοπαίκτης της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, γιος λαουτέρη από το Λεωνίδιο Αρκαδίας, έγραψε πάνω από 150 τραγούδια, τα οποία και ερμήνευε με τη σύντροφό του στο πάλκο και τη ζωή, τη φιλόλογο Λίτσα Ζέρβα. Το «Ντούο Χάρμα» -όνομα και πράμα- έγραψε ιστορία στο λαϊκό τραγούδι τη δεκαετία του ΄50, με μεγάλες επιτυχίες στο ενεργητικό του. Είναι αυτοί που ερμήνευσαν σε πρώτη εκτέλεση το «Κάποια μάνα αναστενάζει» του Βασίλη Τσιτσάνη, το «Ένα τραγούδι απ΄τ΄Αλγέρι» του Απόστολου Καλδάρα, κ.ά., ενώ εμφανίστηκαν στην ταινία του Αλέκου Σακελλάριου, «Λατέρνα, φτώχια και φιλότιμο» - στη σκηνή του γαμήλιου τραπεζιού χορεύουν και τραγουδούν με τον Βασίλη Αυλωνίτη το «Είμαι άντρας και το κέφι μου θα κάνω».
Ο Τόλης Χάρμας ακούει την Κικίτσα Παπαδοπούλου να τραγουδά στο «Πανόραμα», ταυτόχρονα το άσμα του «Μαρινέλλα» είναι πρώτο στις προτιμήσεις του κοινού κι ένα βράδυ αποφασίζει να την... βαφτίσει Μαρινέλλα. Κι η Μαρινέλλα ξεκίνησε εκείνο το ίδιο κιόλας βράδυ μια νέα καριέρα για να κατακτήσει τη μουσική και τις καρδιές μας.
Όταν ρωτήθηκε σε μια συνέντευξή της, πώς θα ήταν η ζωή της αν δεν γινόταν τραγουδίστρια απάντησε: «Δεν έχω ιδέα. Γιατί από πέντε χρονών τραγουδάω, χορεύω και παίζω θέατρο. Οπότε τώρα είναι κάπως αργά για να σκεφτώ τι άλλο θα μπορούσα να είμαι, αφού το τραγούδι έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου από πολύ νωρίς».
«Τραγουδούσε σε τόνους ανδρικούς και μάγευε»…
Η αναγνώριση δεν άργησε να έρθει, ο Καζαντζίδης μπήκε στην επαγγελματική και την προσωπική της ζωή και η Αθήνα ήταν μονόδρομος για τη Μαρινέλλα. Οι εμφανίσεις τους γέμιζαν τα νυχτερινά κέντρα, οι περιοδείες τους ανά την Ελλάδα και το εξωτερικό σημείωναν μεγάλη επιτυχία, εξώφυλλα και συνεντεύξεις τους φιλοξενούσαν όλα τα έντυπα.
Αλλά η Μαρινέλλα δεν ξέχασε ποτέ τη Θεσσαλονίκη, δεν έκοψε τις ρίζες της, δεν απαρνήθηκε φίλους και συγγενείς. Και σε κάθε ευκαιρία επέστρεφε στην πόλη όπου γεννήθηκε, στην πόλη η οποία την ανέδειξε, στην πόλη που την λάτρεψε και την αποθέωνε. Και δεν αρνιόταν ποτέ, καμία πρόσκληση να ανέβει στην πίστα, να πιάσει το μικρόφωνο και να πει μερικά τραγούδια, όταν βρισκόταν σε κάποιο κέντρο με την παρέα της και ο κόσμος που την αναγνώριζε, της το ζητούσε επίμονα.
Ο Χρήστος Κουτσός, πολιτικός μηχανικός, συγγραφέας και δεξιοτέχνης του μπουζουκιού, από τις πιο γνώριμες φυσιογνωμίες της πόλης, θυμάται ένα βράδυ Πέμπτης, φθινόπωρο -Νοέμβριος ίσως- του 1989 που η Μαρινέλλα έκανε την εμφάνισή της με φίλους στο «Ακρόαμα» του Δημήτρη Φίστα, στην Αρετσού.
«Ο κόσμος την αναγνώρισε και έγινε χαμός. Ήρθε με την παρέα της, κάθισαν σε ένα από τα μπροστινά τραπέζια και απολάμβαναν το πρόγραμμα», λέει στη Voria ο Χρήστος Κουτσός και συνεχίζει την αφήγηση: «Θυμάμαι πως φορούσε ένα άσπρο φόρεμα και έλαμπε. Εγώ αντικαθιστούσα ένα φίλο μπουζουξή και είχα γοητευτεί από την παρουσία της, όπως και όλοι άλλωστε. Κάποια στιγμή κι αφού ο κόσμος το ζητούσε ξανά και ξανά, ανέβηκε στην πίτσα για να πει ένα τραγούδι. Την ρωτήσαμε ποιο ήθελε να παίξουμε, “ό,τι έχει το πρόγραμμα παιδιά”, ύστερα τη ρωτήσαμε σε τι τόνο ήθελε να παίξουμε, “όποιον τόνο έχετε εσείς παιδιά”. Ξέρετε πόσο σημαντικό είναι αυτό; Δεν ήθελε να αποδιοργανώσει την ορχήστρα. Ζήτησε να παίξουμε στον τόνο που είχαμε ήδη και να συνεχίσουμε το πρόγραμμα. Δεν το κάνει κανείς αυτό πια. Όλοι οι ερμηνευτές ζητούν να τραγουδήσουν στον δικό τους τόνο».
Αποκάλυψε όμως και κάτι ακόμη πιο σπουδαίο. «Η Μαρινέλλα είχε το μοναδικό χάρισμα να τραγουδά σε όλους τους τόνους και να προσαρμόζει τη φωνή της ακόμη και σε τραγούδια αντρών ερμηνευτών, που απαιτούσαν άλλους τόνους. Παλιά, όταν κάποιες φορές καθυστερούσε να βγει ο Καζαντζίδης, έπαιρνε πάνω της όλο το πρόγραμμα κι έτσι είχε εξασκηθεί να λέει ανδρικά τραγούδια, σε ανδρικούς τόνους», μας είπε ο Χρ. Κουτσός και συμπλήρωσε «χωρίς υπερβολή, ήταν η μάνα για τη μουσική παράδοση της Θεσσαλονίκης».
Ο Λευτέρης Σούμποτιτς θυμάται τη Μαρινέλλα….
Η Μαρινέλλα αγαπούσε πολύ τη Θεσσαλονίκη, αγαπούσε όμως πολύ και τον Άρη. Ειδικά το μπάσκετ. Δεν έχανε κανέναν αγώνα εντός και εκτός έδρας και μάλιστα στο εξωτερικό ταξίδευε συχνά με την κόρη Τζωρτζίνα (η ίδια τη φώναζε Τζωρτίνα, γιατί το όνομά της ήταν Γεωργία-Χριστίνα). Στο τέλος της δεκαετίας του ΄80 που ο Άρης μεσουρανούσε με τον Γκάλη, τον Γιαννάκη, τον Φιλίππου και τ΄άλλα παιδιά, η Μαρινέλλα ήταν πάντα δίπλα στην ομάδα και πάντα στο αεροπλάνο της αποστολής.
Ο Λευτέρης Σούμποτιτς, ο «Πίξι» του ελληνικού μπάσκετ, θυμάται πως σε ένα από αυτά τα ταξίδια η Μαρινέλλα κάθισε δίπλα του και του έβαλε να ακούσει το ακυκλοφόρητο ακόμη τραγούδι «Και να που γύρισες», ένα ντουέτο με τον Γιάννη Πάριο, σε στίχους του Πάριου και μουσική του αξέχαστου Αλέξη Παπαδητρίου.
«Το θυμάμαι σαν χτες. Ταξιδεύαμε στο εξωτερικό και η Μαρινέλλα ήρθε και κάθισε δίπλα μου. Και δίπλα της ο Νίκος Φιλίππου. Έβγαλε από την τσάντα της ένα μικρό κασετοφωνάκι, από εκείνα τα παλιά. Είχε ένα ζευγάρι ακουστικά και μας έβαλε από ένα στα αφτιά μας, σε μένα και τον Φιλίππου. Πάτησε το Play και ακούσαμε το τραγούδι, οι πρώτοι που το ακούσαμε. Και ζήτησε τη γνώμη μας. Μας άρεσε πολύ και της είπαμε πως θα γίνει μεγάλη επιτυχία. Όπως και έγινε», λέει στη Voria, ο Λευτέρης Σούμποτιτς.
Διαβάστε ακόμη: Ο Λευτέρης Σούμποτιτς αποχαιρετά την αγαπημένη του Μαρινέλλα - «Ήταν φανατική Θεσσαλονικιά και Αρειανού με το σώμα και την ψυχή της»
Η Μαρινέλλα ήταν στενή φίλη του κόουτς της ομάδας, Γιάννη Ιωαννίδη, είναι μάλιστα χαρακτηριστικό πως όταν τον Οκτώβριο του 2023 ο Ιωαννίδης έφυγε από τη ζωή, η μοναχοκόρη του Ελένη-Θεοδώρα τον αποχαιρέτησε συγκινημένη με ένα τραγούδι της.
«Κοουτσάρα μου, θα σου πω κάτι, το παιχνίδι δεν τελείωσε, πήρες απλά ένα τάιμ άουτ για να το συνεχίσεις στα ουράνια γήπεδα. Ένα τραγούδι της αγαπημένης σου Μαρινέλλας λέει “καμιά φορά να αλλάξω ουρανό μα δεν υπάρχουν δρόμοι”. Εσύ μπαμπά μου τους βρήκες αυτούς τους δρόμους», κατέληξε στον επικήδειό της.
Στις 5 Απριλίου του 1988 η Μαρινέλλα ταξίδεψε με την αποστολή του Άρη στη Γάνδη, για τη συμμετοχή της ομάδας στο πρώτο final four στην ιστορία του κυπέλλου πρωταθλητριών. Είχε μαζί της και την Τζωρτζίνα και παρακολουθούσε τους αγώνες με ταχυπαλμία, φωνάζοντας και εμψυχώνοντας τους παίκτες. «Δεν ξέρω πόσους χτύπους έχει αυτή τη στιγμή η καρδιά μου, τρέμω», είχε πει στον δημοσιογράφο Κώστα Χαρδαβέλλα, δήλωση που έκανε τον γύρο της Ελλάδας.
«Ο θάνατός της με γέμισε θλίψη. Η Μαρινέλλα ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος, καθόλου ντίβα, μιλούσε με όλο τον κόσμο και φωτογραφιζόταν με όποιον της το ζητούσε Ήταν ευγενική, ήρεμη, γλυκιά, μια σπουδαία παρουσία στο τραγούδι, μια πολύ καλή φίλη. Έχω πολύ καλές στιγμές να θυμάμαι μαζί της από τη χρυσή εποχή του Άρη, όπως και όλα τα παιδιά. Ήταν φανατική Θεσσαλονικιά και Αρειανού», μας λέει ο Λευτέρης Σούμποτιτς.
Θυμάται επίσης πως εκείνα τα χρόνια ήταν τακτική θαμώνας στο μπαράκι του παίκτη το «6.25» στην οδό Βασ. Όλγας, όπου καθόταν πάντα με τις φίλες και τους φίλους της στο ίδιο τραπέζι στο πατάρι. Στην παρέα της ήταν ο στρατηγός, Αγαμέμνων Γκράτσιος, ο Ευρωβουλευτής της ΝΔ -και παλιός μπασκετμπολίστας- Μενέλαος Χατζηγεωργίου και φυσικά ο Ιωαννίδης και όλη η ομάδα μπάσκετ του Άρη, καθώς επίσης στελέχη της διοίκησης και φίλοι της από την Αθήνα.
Η Θεσσαλονίκη δεν πενθεί… τραγουδά και θα τραγουδά τη Μαρινέλλα
Η Μαρινέλλα έφυγε χορτάτη από τη ζωή και για την ίδια τη ζωή. Το έλεγε και στις συνεντεύξεις της. «Χόρτασα αγάπη, δόξα, επιτυχίες στην επαγγελματική μου ζωή. Χόρτασα αγάπη και στην προσωπική μου ζωή. Είμαι μια χορτασμένη γυναίκα, που καμαρώνει πιο πολύ απ' τη δόξα της… "απόλυτης σταρ", τη χαρά της απόλυτης γιαγιάς. Γιατί -το τονίζω και πάλι- η ζωή μου όλη είναι η οικογένειά μου, η κόρη μου και τα παιδιά της. Ποια καριέρα, ποια σουξέ, ποιες δόξες; Αν δεν έχεις ζήσει τη χαρά να πηγαίνεις τα εγγόνια σου στις κούνιες και να σε φιλάνε με αγάπη, τίποτα δεν έχεις ζήσει… Γιατί καμαρώνω πιο πολύ απ' όλα; Που υπήρξα στήριγμα καθώς άνθιζε η Τζωρτίνα μου… Ήμουν πλάι της. Βλέπεις άλλα παιδιά επωνύμων, κλαράκια που σπάνε επειδή οι επώνυμοι ασχολούνται με την καριέρα τους και μόνο μ' αυτή…».
Κι έτσι χορτάτη κίνησε για το μεγάλο ταξίδι και η Θεσσαλονίκη αποχαιρετά μια φωνή που δεν έμαθε ποτέ να σωπαίνει, μια μεγάλη κυρία που έμεινε να αιωρείται πάνω από τα στενά και τις γειτονιές που τη γέννησαν. Σαν εκείνον τον άσπρο φιόγκο που ξεχώριζε στο σχολείο της Καμάρας, έτσι κι εκείνη ξεχώρισε μια ζωή ολόκληρη - όχι μόνο για τη φωνή της, αλλά και για τον τρόπο που έμαθε να ανήκει στους ανθρώπους.
Και αν κάποτε σβήνουν τα φώτα στις πίστες και αδειάζουν τα τραπέζια, υπάρχουν πόλεις που κρατούν τις φωνές ζωντανές. Η Θεσσαλονίκη είναι μία από αυτές. Γιατί κάθε φορά που θα φυσάει ο αέρας από τη θάλασσα ως τα Κάστρα, θα σταματά για λίγο στη γωνία Παύλου Μελά και Παλαιών Πατρών Γερμανού, για να πάρει μαζί του κάτι από εκείνη - ένα τραγούδι, ένα γέλιο, μια ανάμνηση.
Γιατί η Μαρινέλλα δεν έφυγε ποτέ πραγματικά από τη Θεσσαλονίκη. Έγινε η ίδια η πόλη. Και η πόλη, με τη σειρά της, θα συνεχίσει να την τραγουδά.
