Το μεγαλύτερο τραύμα στο ελληνικό κράτος στις αρχές του 21ου αιώνα ήταν η απότομη «φυγή» εκατοντάδων χιλιάδων νέων, ως επί το πλείστον επιστημόνων, προς τις ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις. Από το 2010 που ξεκινά η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας έως και το 2021 μετανάστευσαν σε άλλες χώρες 592.200 άτομα τα οποία ήταν κυρίως νεαρής και παραγωγικής ηλικίας. Η φυγή ήταν η αναγκαστική διέξοδος για αρκετούς νέους οι οποίοι ήρθαν αντιμέτωποι με ένα ποσοστό ανεργίας που πλησίαζε το 30% και με οικονομικές απολαβές από την εργασία τους οι οποίες δεν κάλυπταν βασικές τους ανάγκες.
Από το 1980 και έπειτα ο ελληνικός κόσμος, απέναντι σε κάθε λογική, δημιούργησε σταδιακά μια χώρα εχθρική για επόμενες γενιές. Οι παραγωγικές δραστηριότητες δεν ακολούθησαν τον τεχνολογικό βηματισμό της εποχής, με αποτέλεσμα να αναζητούνται «χέρια» (φθηνά και μεταναστευτικά κυρίως) παρά εξειδικευμένα επιστημονικά «μυαλά». Η κρατική μηχανή θρεφόταν από την οικογενειοκρατία, τον γιγαντισμό και την αναξιοκρατία. Το οικονομικό «μάτι» κοιτούσε προς τη γιγάντωση των υπηρεσιών και η μονοκαλλιέργεια του τουρισμού μετατόπιζε το κέντρο οικονομικού βάρους προς τη Μύκονο και τους σερβιτόρους.
Η γενιά στην οποία επενδύθηκαν τεράστια χρηματικά ποσά για να γίνει μια κραταιά γενιά Ελλήνων επιστημόνων, έμεινε χωρίς αντικείμενο. Οι Έλληνες είχαν την αντίληψη να επενδύσουν στην σπουδή των παιδιών τους, χωρίς όμως να μεριμνήσουν για ένα σύγχρονο παραγωγικό δίκτυο που κυριολεκτικά θα απογειωνόταν από μια νέα επιστημονική γενιά.
Η διάσταση αυτή εξηγεί σήμερα τους λόγους για τους οποίους δεν υπάρχει ρεύμα «γενικής επιστροφής» ενώ η Ελλάδα έχει θετικούς αναπτυξιακούς ρυθμούς συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η Ελλάδα, πέραν της οικονομικής κατάρρευσης, ήταν τόπος που δεν «χωρούσε» τη νέα επιστημονική γενιά. Για αυτό και μέσα σε λίγα χρόνια, την κολοσσιαία επένδυση προς τους νέους την «άρπαξαν» τζάμπα τα μητροπολιτικά κέντρα της δύσης.
Δεν είναι εύκολο η Ελλάδα να γίνει άμεσα τόπος επαναπατρισμού όταν ακόμα και σήμερα το κοινωνικό μας κράτος μόλις που ανταποκρίνεται σε βασικές προτεραιότητες και ανάγκες. Ούτε οι αστικές δομές των μεγάλων πόλεων μας είναι θελκτικές σε σύγκριση με το Λονδίνο, το Άμστερνταμ ή το Βερολίνο.
Η Ελλάδα αναζητά μια πόλη πρότυπο που θα μπορέσει να προβληθεί ως τόπος φιλικός για τον επαναπατρισμό των νέων Ελλήνων που πριν χρόνια εξαναγκάστηκαν στη φυγή.
Στη Θεσσαλονίκη η αρχή έγινε. Η πόλη ήδη ζει την παρουσία της Pfizer, της Cisco και άλλων εταιρειών που έχουν το εκτόπισμα να συγκινήσουν τα «βιογραφικά» της γενιάς μου που εμπλουτίστηκαν με εμπειρίες και ακαδημαϊκούς τίτλους στα παραγωγικά δίκτυα των δυτικών μεγαλουπόλεων. Άνθρωποι μεγαλύτερων γενεών δεν μπορούν να αντιληφθούν τη θετική επίδραση που έχει στους Έλληνες μετανάστες η αναφορά της Θεσσαλονίκης ως ιδανικός προορισμός για τους ψηφιακούς νομάδες.
Η Θεσσαλονίκη σε αντίθεση με την Αθήνα έχει τη δυνατότητα να γίνει η πόλη που κινητοποιεί ελληνικούς μεταναστευτικούς πληθυσμούς προς την επιστροφή. Η δυναμική των Ανώτατων Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η συστηματική εργασία των ερευνητικών κέντρων και η εμβρυική αναγέννηση των παραγωγικών δραστηριοτήτων στη βόρεια Ελλάδα θέτουν ένα πρώτο υποστηρικτικό πλαίσιο για μια τέτοια πολιτική κατεύθυνση.
Η διοργάνωση ετήσιων events ανάδειξης της Θεσσαλονίκης ως πόλης εργασίας των ψηφιακών νομάδων, η εμβάθυνση στη διασύνδεση των νεοφυών επιχειρήσεων με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της πόλης, είναι κομμάτια μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής ώστε η Θεσσαλονίκη να γίνει πόλη επαναπατρισμού των Ελλήνων.
Αντί επιλόγου: Θα γύριζε κάποιος στη Θεσσαλονίκη αν έβλεπε ότι οι «άρχοντες» του τόπου είναι η παλιά φρουρά των συνδικαλιστών και των κομματικών γραφείων; Θα γύριζε κάποιος στη Θεσσαλονίκη εάν έβλεπε τον Δήμαρχο της πόλης να ακυρώνει την ανάπλαση της Αριστοτέλους για να παραμείνει μια αλάνα με άσφαλτο;
*Ο Κωνσταντής Σεβρής είναι πολιτικός επιστήμονας και υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης με τον συνδυασμό «ΝΑΙ στη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ» του Κωνσταντίνου Ζέρβα