Η έλλειψη πρασίνου στη Θεσσαλονίκη είναι ένα διαχρονικό πρόβλημα, στο οποίο δεν έχουμε απαντήσει πειστικά δεκαετίες τώρα, παρά τις προσπάθειες που έγιναν και γίνονται για να αλλάξουν τα δεδομένα.
Το πράσινο είναι ανταποδοτικό ως προς μια σειρά ωφελειών, οι οποίες όμως δεν σχετίζονται με το χρήμα κατ' αποκλειστικότητα. Ούτε είναι μετρήσιμες ή αν θέλετε μετρήσιμες είναι, αλλά δεν μπορεί η κοινωνία να αναλωθεί σε νούμερα, τα οποία κουράζουν ακόμα κι εκείνους που τα γράφουν.
Η γενική εικόνα είναι αρκετή. Δεν έχουμε την αναλογία πρασίνου που θα έπρεπε να έχουμε. Έχω γράψει και στο παρελθόν ότι η καταφυγή στη λύση μόδας (συγγνώμη αλλά τέτοια είναι) των λεγόμενων μητροπολιτικών πάρκων δεν συνιστά παρά μια λύση με ημερομηνία λήξης.
Αντιθέτως, υπάρχουν λύσεις και μάλιστα χωρίς τυπανοκρουσίες και κυρίως χωρίς να είναι πολυέξοδες όσο η δημιουργία ενός «μητροπολιτικού πάρκου» σε κάθε γειτονιά ή αν θέλετε σε κάθε στρατόπεδο ή χώρο που δυνητικά μπορεί να απελευθερωθεί.
Σήμερα το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό να διεκδικήσουμε εάν απελευθερωθεί ένας χώρος είναι πράσινο. Για σκεφτείτε... Πρώτον θέλουμε όλα τα ανενεργά στρατόπεδα να γίνουν πράσινο (μητροπολιτικά πάρκα αν είναι δυνατόν). Δεύτερον θέλουμε να φύγουν τα κτήρια του παλιού 424; Πάρκο. Θέλουμε να φύγουν τα Δικαστήρια; Πάρκο. Θέλουμε να φύγει η ΑΓΝΟ; Πάρκο. Θέλουμε να φύγει η ΔΕΘ για να γίνει πράσινο.
Μήπως να γινόμασταν λίγο πιο δημιουργικοί; Διότι αυτή η μονότονη προοπτική κάθε ελεύθερου ή προς απελευθέρωση χώρου κουράζει και επιπλέον δεν έχει καμιά προοπτική σε βάθος χρόνου. Διότι πολύ απλά όσοι διεκδικούν πάρκα και ξανά πάρκα, γνωρίζουν πως άντε και τα αποκτήσαμε και βελτιώσαμε το ισοζύγιο του πρασίνου και την αναλογία του με το τσιμέντο, δεν τελειώσαμε εκεί. Κανένας (σκοπίμως) δεν υπολογίζει ούτε το κόστος δημιουργίας των πάρκων, ούτε το κόστος της συντήρησης και λειτουργίας τους.
Και αυτό είναι ανεπίτρεπτο. Διότι έχουμε εμπειρία και δεν υπάρχει καμιά δικαιολογία για μια τέτοια στάση.
Αίφνης έγιναν όλοι οικολόγοι και πρασινολάτρες. Κοινωνία και αυτοδιοίκηση, επιστήμονες και επαγγελματίες, πολιτικοί και πολίτες. Εμένα όλη αυτή η ανάπτυξη και όλη αυτή η δήθεν πάνδημη στάση δεν με πείθει.
Αν πραγματικά θέλουν όλοι μια πιο πράσινη προοπτική για τη Θεσσαλονίκη οφείλουν με σοβαρότητα, με επιχειρηματολογία και με μελέτες βιωσιμότητας, κόστους – οφέλους, να κοιτάξουν τη συνολική εικόνα και να κάνουν μια ζωγραφιά στον χάρτη του πολεοδομικού συγκροτήματος με τα πάρκα και το πράσινο που ζητούν για να δουν τι βγάζει ως τελικό αποτέλεσμα και αν πραγματικά τα αιτήματά τους θα έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Ας καθίσει κάποιος να υπολογίσει πόσο θα κοστίσει για να γίνουν όλα όσα διεκδικούνται πράσινα, μητροπολιτικά πάρκα, με υποδομές, με φυτεύσεις, με υψηλό πράσινο (όπως ορθώς ζητούν), με υποδομές προσβασιμότητας που απαιτούνται κτλ. Όχι μόνο κόστος ανά χώρο, αλλά συνολικό κόστος. Να μας πει κάποιος βρε παιδί μου (έστω και ως πανεπιστημιακή άσκηση), πόσο θα κοστίσει να πρασινίσουμε τόσο πολύ τη Θεσσαλονίκη.
Και μετά να μας πει ο ίδιος ή κάποιος άλλος πόση είναι η λυπητερή κυρίως για τους δήμους που έχουν την υποχρέωση να συντηρήσουν αυτό που θα φτιάξουν, να το λειτουργήσουν, να το φυλάξουν, να το τροφοδοτήσουν με νερό και ρεύμα, να αποκαθιστούν τις ζημιές κ.ο.κ. Έτσι έναν μέσο όρο ετησίως...
Συγγνώμη, αλλά εγώ στη δημοσιογραφία είμαι από το 1989 και από τότε μιλάμε για το πράσινο της Θεσσαλονίκης. Κι από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι, έγραψα κι εγώ πολλές λέξεις και είπα ακόμα περισσότερες, αλλά μια συνολική εκτίμηση, έστω και ως στόχο της κοινωνίας που τόσο θέλει να πρασινίσει η πόλη δεν έχουμε ακόμα.
Σκοπίμως λέω εγώ. Διότι όταν θα ακουστεί το δυσθεώρητο νούμερο η κοινωνία που σήμερα φωνάζει για πράσινο παντού πιθανότατα θα τρομάξει και τις φωνές θα αντικαταστήσει ο γνωστός λαϊκισμός να μοιράσουν αυτά τα λεφτά μπας και βάλουμε κανένα ντεπόζιτο βενζίνη τσάμπα.
Για να το σοβαρέψω θεωρώ ότι η ανάγκη για περισσότερο πράσινο είναι δεδομένη και επιτακτική. Ξεκάθαρα. Όμως το πρασίνισμα της Θεσσαλονίκης πρέπει να γίνει με σχέδιο. Συνολικό και συνεκτικό. Να δούμε πού μπορεί να γίνει μητροπολιτικό πάρκο, πού μπορεί να γίνει ένας ελεύθερος χώρος με χαμηλό πράσινο και λιγότερο κόστος, πώς οι χώροι που θα επιλεγούν για πράσινο συνδέονται μεταξύ τους και φυσικά να έχει προβλεφθεί η επομένη των φυτεύσεων, γιατί η προοπτική να φυτέψουν δένδρα και φυτά τη μια χρονιά και την επόμενη να τα ξεράνουν δεν είναι λογική.
Είναι ικανές οι υπηρεσίες πρασίνου των δήμων να συντηρήσουν, να φυλάξουν, να λειτουργήσουν και να αποκαταστήσουν τις ζημιές σε πάρκα, ελεύθερους, δημόσιους και πράσινους χώρους; Όχι. Ούτε τους πόρους έχουν, ούτε τους ανθρώπους, ούτε τα μέσα. Δεν μπορούν να συντηρήσουν τα υφιστάμενα και τα δίνουν σε εξωτερικούς εργολάβους θα τους προσθέσουμε κι άλλα;
Αν νομίζουν ορισμένοι ότι με καινοτόμες προσεγγίσεις του τύπου «υιοθεσίας» ενός χώρου από τους κατοίκους της γειτονιάς, από ομάδες πολιτών, από εθελοντές κτλ., βρίσκεται λύση στο πρόβλημα, κάνουν οικτρό λάθος. Το χώμα, το λίπασμα, το νερό και τα καρφιά για τα σπασμένα παγκάκια κάποιος θα πρέπει να τα πληρώσει...
Συνεπώς, ένας σχεδιασμός τώρα που έχουμε και μια βάση, ένα θεμέλιο για να στήσουμε ένα πραγματικό δίκτυο πράσινων χώρων στη Θεσσαλονίκη είναι αναγκαίος. Τώρα που το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά σταδιακά αποδίδεται στην κοινωνία. Τώρα που η επέκταση του Σέιχ Σου στις δυτικές συνοικίες γίνεται σταδιακά πράξη. Τώρα που μπαίνει στην τελική ευθεία το FlyOver και θα χρειαστεί να δούμε τι γίνεται με την πρόσβαση στο Σέιχ Σου (κάτι που έτσι κι αλλιώς ήταν προβληματικό). Τώρα που στρατόπεδα απελευθερώνονται επιτέλους, παραχωρούνται και γίνονται σχέδια γι' αυτά.
Να βάλει κάποιος κάτω όλους τους εν δυνάμει πράσινους χώρους και να δούμε ποιους πρέπει να διεκδικήσουμε ως τοπική κοινωνία συνολικά και σε συνεργασία με την Αυτοδιοίκηση, με συγκεκριμένες προτεραιότητες και πόσο θα κοστίσει η δημιουργία του πράσινου χώρου, αλλά και πόσο η διατήρησή του.
Αν οι διεκδικήσεις είναι αποσπασματικές και ασύνδετες, τότε κάνουμε μια τρύπα στο νερό. Μια τέτοια προοπτική ξεραΐλας και εγκατάλειψης, ένα ακόμα δάνειο «δύο μηνών» ζωής με θλιβερό επιτόκιο εμένα δεν με πείθει. Κι εγώ είμαι από εκείνους που τα θέλουν όλα πράσινα (όχι πολιτικά ναι οπαδικά...). Αρκεί επιμένω να μπορούμε. Ανεμόμυλους δεν θέλω να κυνηγάω, ούτε ουτοπικές προσεγγίσεις. Η Θεσσαλονίκη δεν θα γίνει ποτέ Πόζαρ, αλλά μπορεί να γίνει πιο πράσινη, πιο ανθρώπινη, με πιο υγιές περιβάλλον και ατμόσφαιρα και κυρίως αυτή η προοπτική να έχει μέλλον. Να μην τη χαρούμε εμείς για λίγα χρόνια, αλλά να την κληροδοτήσουμε πιο πράσινη, βιώσιμη και λειτουργική στις επόμενες γενιές.
