Μια σημαντική αλλαγή στην καθημερινότητα των Θεσσαλονικέων, την οποία είτε δεν παρατηρούμε, είτε μας διαφεύγει, είναι η λειτουργία της πόλης κατά τη διάρκεια της κατασκευής έργων υποδομής. Η σύγκριση του σήμερα με το χτες έχει εντυπωσιακά αποτελέσματα κι ας το παραβλέπουμε (εσκεμμένα ή μη).
Στην πόλη έχουμε εμπειρία από εργοτάξια. Σε όλο το πολεοδομικό συγκρότημα και εκτός αυτού. Η εμπειρία μας είναι εξαιρετικά δυσάρεστη. Διότι κάθε εργοτάξιο που στηνόταν στο παρελθόν είχε ως συνέπεια απίστευτη ταλαιπωρία και ντόμινο προβλημάτων σε όλη την πόλη.
Σήμερα, αντιθέτως, σε μια εποχή που δεν έχουμε ένα και δύο εργοτάξια, αλλά δεκάδες, η ταλαιπωρία δεν είναι η ίδια. Είναι εξαιρετικά μειωμένη. Τα δε αλυσιδωτά προβλήματα είναι πολύ λιγότερα κι έτσι δεν διαταράσσεται η λειτουργία της πόλης σε σημαντικό βαθμό, ώστε να προκαλεί την οργή της κοινωνίας.
Αυτή τη σημαντική αλλαγή δεν την επισημαίνει κανείς. Τη θεωρούν όλοι αυτονόητη. Η πράξη όμως και το παρελθόν διδάσκουν ότι δεν είναι ούτε αυτονόητη, ούτε αμελητέα. Έχει να κάνει με την ποιότητα της καθημερινότητάς μας, με τις κερδισμένες (αντί για χαμένες) εργατοώρες, με την ασφάλεια και την ταχύτητα των μετακινήσεων, με την κυκλοφοριακή ροή (κι όχι τα εμφράγματα), με τη συνολική λειτουργία της πόλης, την ποιότητα των μετακινήσεων και τελικά με τη βιωσιμότητά της και την ανθεκτικότητά της, καθώς αλλάζει και λαμβάνει μια νέα μορφή και νέες συνθήκες λειτουργίας.
Τα έργα σε εξέλιξη που θα μπορούσαν να μπλοκάρουν τη Θεσσαλονίκη, αλλά δεν το κάνουν είναι πολλά γύρω μας.
Για παράδειγμα το FlyOver στην περιφερειακή οδό, που είναι προφανές ότι οι εργασίες κατασκευής του προκαλούν πολλά προβλήματα και σε πολλούς. Πλην όμως θα έχετε παρατηρήσει ότι η γκρίνια έχει περιοριστεί ακόμα και σε μεγάλες ανακατατάξεις στο πλαίσιο των εργασιών, όπως είναι οι καθαιρέσεις γεφυρών, ο αποκλεισμός πολλών λωρίδων κυκλοφορίας και σε μεγάλο πλέον μήκος, οι γενναίες αλλαγές σε συνδέσεις περιοχών, ακόμα και ο αποκλεισμός του δρόμου για κάποια διαστήματα. Σε αυτό το πλαίσιο είχαμε έναν 48ωρο αποκλεισμό στον κόμβο της Πυλαίας, προκειμένου να βρεθεί τρόπος να μπει το καλούπι για την κατασκευή του νέου κλάδου της γέφυρας Πανοράματος. Η ταλαιπωρία για όσους χρησιμοποίησαν το συγκεκριμένο διήμερο την περιφερειακή οδό ήταν σημαντική, αλλά με τα μέτρα εναλλακτικής διαδρομής, με την επιλογή του διημέρου και με μια σειρά από άλλες προβλέψεις, ούτε η πόλη μπλόκαρε χωρίς περιφερειακή για δυο μέρες, ούτε είχαμε κάτι εξοργιστικό. Ο νέος κλάδος θα ολοκληρωθεί τον Απρίλιο και θα ακολουθήσει και η καθαίρεση του άλλου κλάδου της γέφυρας, ώστε στο σύνολό της η νέα γέφυρα να είναι έτοιμη περί τα τέλη καλοκαιριού. Το ίδιο μοτίβο αναμένεται να ακολουθήσουν οι κατασκευαστές και σε άλλον ένα αναγκαστικό αποκλεισμό της κυκλοφορίας στην περιφερειακή οδό, δηλαδή στην περίπτωση της καθαίρεσης της γέφυρας του Αγίου Παύλου (αυτή δεν σχεδιάζεται να αντικατασταθεί ακριβώς όπως και η γέφυρα της Περραιβού), που προγραμματίζεται σε περίπου 20 – 25 μέρες.
Ένα δεύτερο παράδειγμα είναι η έναρξη της ανάπλασης της Πλατείας Ελευθερίας. Εκεί έχουμε ένα άλλου τύπου ζήτημα. Δεν έχει να κάνει με την οργάνωση του εργοταξίου, αλλά με την κατάργηση του πάρκινγκ. Το θέμα διευθετήθηκε με έναν τρόπο, με τη δημιουργία νέων θέσεων στάθμευσης εντός του λιμανιού. Δεν λείπουν οι θέσεις στάθμευσης της Πλατείας Ελευθερίας; Λείπουν. Αλλά πλέον θα πρέπει να συνηθίσουμε (εφόσον θέλουμε την ανάπλαση και το Πάρκο Μνήμης) στις νέες συνθήκες. Και η προσαρμογή δεν θα είναι και τόσο δύσκολη, όπως φάνηκε μετά το κλείσιμο του πάρκινγκ και τις μέρες που ακολούθησαν. Αυτό σημαίνει ότι υπήρχε σαφές σχέδιο, το οποίο σε πρώτη φάση φαίνεται να έχει αποδώσει.
Υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα ανάλογα σε έργα σε όλη την πόλη. Επιβάρυνση υπάρχει, αλλά η σύγκριση με το παρελθόν είναι καταλυτική. Η ταλαιπωρία (αν και δεν είναι δόκιμο να τη μετράμε) είναι πολύ πιο περιορισμένη σε σχέση με ό,τι συνηθίσαμε, με αποτέλεσμα πλέον ο κόσμος να κατανοεί ότι ως ένα βαθμό, για να γίνουν οι υποδομές που θα κάνουν τη ζωή του και την καθημερινότητα καλύτερη, θα πρέπει να υποστεί για ένα διάστημα (εκείνο της κατασκευής) μια σχετική ταλαιπωρία. Σε μια πόλη που η υπομονή περίσσεψε για δεκαετίες σε σχέση με τις υποδομές, θεωρώ ότι υπάρχει ένα πλαίσιο κατανόησης και ο κόσμος μπορεί να ανεχτεί την όποια ταλαιπωρία, εάν μάλιστα γνωρίζει ότι υπάρχει και συνέπεια στα χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης των έργων.
Δηλαδή ότι παύει πια να ισχύει το «ουδέν μονιμότερο του προσωρινού». Δεν ισχύει σε όλα και παντού, αλλά δεν θα αρχίσουμε να μην πιστεύουμε και στα μάτια μας... Είναι εμφανέστατη η βελτίωση στον τρόπο κατασκευής των έργων, στην οργάνωση των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και συνεργείων και στα μέτρα που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των εργασιών.
Αυτή την αλλαγή θέλω να επισημάνω, διότι να γκρινιάζω για οτιδήποτε δεν είναι του χαρακτήρα μου, και επιτέλους πρέπει να αναδείξουμε και κάτι που γίνεται καλύτερα, ώστε να προτρέψουμε τους αρμόδιους να εγκαταλείψουν τις συνήθειες του παρελθόντος και να υιοθετήσουν αυτό το νέο μοντέλο οργάνωσης των εργοταξίων, που είναι κομβικής σημασίας για τη λειτουργικότητα της Θεσσαλονίκης. Και θα είναι και όλα τα επόμενα χρόνια, διότι σε εξέλιξη είναι (ευτυχώς και επιτέλους) το μεγαλύτερο πρόγραμμα υποδομών που υλοποιήθηκε ποτέ σε τόσο χρονικό διάστημα (μικρότερο της δεκαετίας) στην πόλη και ευρύτερα.
Σε αυτό απαιτείται αφοσίωση, συνέπεια και πιστή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων επαναλαμβάνω, διότι η υπομονή της τοπικής κοινωνίας εξαντλήθηκε με τα χρόνια και από το υπερδεκαετές «περίμενε», και η γκρίνια έχει βάση και είναι δικαιολογημένη σε πολλές περιπτώσεις. Όχι σε όλες.
