«Εγώ και το όνομά μου διορθώνω, αγαπητέ μου… Θεόδωρε. Μην αγχώνεσαι. Θα τον βρούμε τον δρόμο μας». Αυτό μου είχε πει ο Μιχάλης Παπαδόπουλος, Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου τότε, το 2000, όταν είχα αναλάβει μια-δυο εβδομάδες νωρίτερα το Γραφείο Τύπου της Πρυτανείας. Στις μέρες που προηγήθηκαν είχα ετοιμάσει κάποια προσχέδια ομιλιών – χαιρετισμών του για μια πληθώρα εκδηλώσεων στις οποίες τον είχαν προσκαλέσει και δεν προλάβαινε να πάει. Είχα προετοιμάσει κάποια κείμενα τότε μαζί με τη γραμματέα μου, τη Βάσω τη Γέρμανου, τα είχα παραδώσει στη διευθύντρια του γραφείου του, την Ιωάννα Καλαμποκίδου, εκτυπωμένα, και περίμενα να δω τα σχόλιά του κι αν χρειαζόταν να αλλάξω κάτι. Το θέμα είναι ότι του τα έδινα ασπρόμαυρα και μου γύριζαν σε… κόκκινο χρώμα! Έκανε τις διορθώσεις του ο Πρύτανης κι εγώ έπρεπε να τις ενσωματώσω. Έδινα το διορθωμένο με νέα εκτύπωση, πάλι φυσικά σε ασπρόμαυρη «έκδοση» και πάλι μου γύριζε κατακόκκινη. Φυσικά, όσο πιο κόκκινη τόσο ανέβαινε κι η πίεσή μου στο κόκκινο. Τότε ήμουν αρχισυντάκτης στον «Αγγελιοφόρο», διάβαζα περίπου 35.000 λέξεις την ημέρα, έγραφα, διόρθωνα, πετούσα, έσβηνα και δεν μπορούσα να χωνέψω ότι τα προτεινόμενα κείμενά μου υφίστανται τέτοια… χρωματική μετάλλαξη. Μια και δυο, ζήτησα να τον δω για λίγα λεπτά. Με δέχτηκε αμέσως. Του είπα «κύριε Πρύτανη, με όλον τον σεβασμό, μάλλον δεν θα ήταν σωστό να συνεργαστούμε, αφού ό,τι σας δίνω το βάφετε κόκκινο. Κι ίσως θα ήταν πιο συνετό να συνεργαστείτε με κάποιον άλλο συνάδελφό μου στο Γραφείο Τύπου». Μου απαντά λοιπόν αποκαλώντας με… Θεόδωρο! Τον διακόπτω: «Λάζαρος, κύριε Πρύτανη». «Ναι, παιδί μου», απαντάει, «συγχώρεσέ με, θα το συνηθίσω, θα βρούμε την κοινή μας περπατησιά. Έχω μάθει για σένα, και θα τα πάμε καλά» -του πήρε περίπου ένα μήνα να μη συγχέει το επίθετό μου με το όνομά μου. Έτσι κι έγινε. Τα πήγαμε πολύ καλά για τα επόμενα τρία χρόνια. Φυσικά, αυτό δεν έγινε μαγικά. Έριξα πολύ διάβασμα, όπως ο ίδιος με είχε συμβουλέψει, για το πώς κινείται, πώς σκέφτεται, πώς λειτουργεί. Μίλησα μαζί του άπειρες ώρες… μελετώντας τον και φτάσαμε σε σημείο να καταργήσει -σχεδόν- το κόκκινο στιλό.
Ο αείμνηστος πλέον Πρύτανης του ΑΠΘ Μιχάλης Παπαδόπουλος, που έφυγε από τη ζωή στα 89 του χρόνια, με σημάδεψε σε πολλά πράγματα. Όπως είμαι σίγουρος έχει συμβεί και σε πάρα πολλούς άλλους που τον γνώρισαν ή συνεργάστηκαν μαζί του. Είχα τη διπλή τιμή και τύχη: μου εμπιστεύτηκε το Γραφείο Τύπου του μεγαλύτερου πανεπιστημίου της χώρας, αλλά κυρίως με τίμησε με τη φιλία του μέχρι τα στερνά του. Ήταν σχολείο ζωής για μένα η σχέση μου με τον Παπαδόπουλο.
Σήμερα και λίγες ώρες πριν του πούμε το στερνό «αντίο» -αύριο είναι η κηδεία του- σταχυολογώ ελάχιστα περιστατικά από τα προηγούμενα 25 χρόνια γνωριμίας μας, που είμαι σίγουρος πως εάν τα διάβαζε θα μειδιούσε κι ο ίδιος.
Ο Μιχάλης Παπαδόπουλος υπήρξε το παράδειγμα του ανθρώπου που πριν να πει μια συλλαβή την επεξεργαζόταν στο ακέραιο μέσα σε δευτερόλεπτα. Τίποτε δεν άφηνε στην τύχη, στη στιγμή. Και ήξερε να σε εμπιστεύεται, είχε τη μαεστρία να σε κάνει να τον εμπιστεύεσαι. Μειλίχιος, σοβαρός, μελετημένος και απίστευτα εργατικός, έχοντας στη φαρέτρα του την πανεπιστημιακή του σοφία, την εμπειρία της ζωής, αλλά και ταυτόχρονα την παρρησία να μην κρύβεται ποτέ και να παίρνει την ευθύνη των λόγων και των πράξεών του.
Ένα κείμενό του μου έρχεται πολλές φορές στον νου, που δείχνει πόσο μπορούσε να σκεφτεί ακαδημαϊκά, πολιτικά μα πάνω απ’ όλα ανθρώπινα. Ετοιμαζόταν να μιλήσει σε μια ορκωμοσία αποφοίτων του Οδοντιατρικού Τμήματος της Ιατρικής Σχολής. Κάναμε τις επισημάνσεις για τα εφόδια που δίνει το ΑΠΘ στους νέους γιατρούς κ.λπ. και κάπου στη μέση του κείμενου έβαλε και μια παράγραφο για τον πόλεμο στο Ιράκ! Του είπα «κύριε Πρύτανη, δεν ταιριάζει στη στιγμή» και μου απάντησε: «Όλα πρέπει να τα λέμε. Να μην κρυβόμαστε. Δεν είναι θέμα των ημερών;». Φυσικά είχε δίκιο και απέσπασε και τη σχετική αποδοχή από τους παριστάμενους στην τελετή.
Κάποια χρονιά, μέρες Σεπτεμβρίου ήταν, είχε καθιερωθεί ο εκάστοτε πρωθυπουργός να συναντά τους εκπροσώπους των φορέων της Θεσσαλονίκης πριν από τη ΔΕΘ, ώστε στα εγκαίνια να συμπεριλαμβάνει τα αιτήματά τους στην κεντρική ομιλία των εγκαινίων της Διεθνούς Έκθεσης. Τότε πρωθυπουργός ήταν ο Κώστας Σημίτης. Ο Πρύτανης αποφάσισε να δώσει στον πρωθυπουργό τα αιτήματα του ΑΠΘ με την ημερομηνία τής… προηγούμενης χρονιάς, θέλοντας να επισημάνει πως αυτά είναι ακόμη στο τραπέζι, δεν έχουν λυθεί έναν χρόνο μετά, με βασικότερο αίτημα την περαιτέρω υποστήριξη του δημόσιου πανεπιστημίου και εν προκειμένω του ΑΠΘ. Προκάλεσε βέβαια και τα αντίστοιχα σχόλια...
Στη διάρκεια πάλι της δεύτερης θητείας του ως Πρύτανη του προτάθηκε από πολλούς να κατέβει υποψήφιος δήμαρχος Θεσσαλονίκης. Το σκέφτηκε, το εξέτασε από πολλές πτυχές κι αρνήθηκε με ευγένεια. Υπέκυψε όμως όταν του πρότειναν να αναλάβει Πρόεδρος της οργανωτικής Επιτροπής του 1ου Παγκόσμιου Συνεδρίου του Ποντιακού Ελληνισμού -ποντιακής καταγωγής γαρ- θέλοντας να ενώσει συμβολικά κι ουσιαστικά τις διαφορετικές φωνές στον χώρο. Αυτό θα γινόταν υπό την αιγίδα τού τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλου. Στενοί του συνεργάτες στην προσπάθεια ο καρδιακός του φίλος και Γ.Γ. του ΥΜΑ-Θ, Γιώργος Λυσσαρίδης, και εγώ. Μου ζήτησε να στήσω όλο το δίκτυο για τα ΜΜΕ, εντός κι εκτός συνόρων, για την προβολή του Συνεδρίου. Με το πέρασμα του χρόνου φάνηκαν πολλές και μεγάλες δυσκολίες στο εγχείρημα για πολλούς λόγους και φτάσαμε στην ιστορική 19η Μαΐου, Ημέρα Μνήμης του Ποντιακού Ελληνισμού, οπότε και διαπιστώθηκε πως η ενότητα που διακήρυττε ο Πρύτανης δεν ήταν εφικτή. Αποφάσισαν τότε, μαζί με τον Λυσσαρίδη, να παραιτηθούν από το Προεδρείο, συνέταξε ο ίδιος μια προσωπική επιστολή παραίτησης την οποία θα δίναμε και στον Τύπο. Μου την έδειξε και ζήτησε τη γνώμη μου. «Μαζί σας, κύριε Πρύτανη. Ό,τι κάναμε το κάναμε για σας, παραιτούμαι κι εγώ, μόνο προσθέστε στο κείμενό σας το εξής: Επαγγελματίας Πόντιος δεν γίνομαι!», του είπα. Και το έκανε!
Μνημειώδης ήταν όμως και ο χειρισμός του σχετικά με τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στη Θεσσαλονίκη το 2003. Ένα από τα προτεινόμενα τότε κυβερνητικά σχέδια ήταν η διοργάνωσή της στους χώρους της ΔΕΘ. Μόλις το έμαθε ο Πρύτανης έκανε παρέμβαση εκεί που έπρεπε, μιας και το ΑΠΘ ήταν απέναντι σε… απόσταση βολής και με το άσυλο σε ισχύ. Τα κατάφερε. Όπως τα κατάφερε και με όλα όσα διαδραματίστηκαν εκείνες τις μέρες μέσα στο ΑΠΘ, με τους χιλιάδες συγκεντρωμένους που διαμαρτύρονταν, εκατοντάδες μάλιστα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, που είχαν έρθει στη Θεσσαλονίκη για τον σκοπό αυτόν. Εξάλλου, ήταν τότε νωπές οι μνήμες από την προηγούμενη Σύνοδο στη Γένοβα της Ιταλίας, με τον νεκρό από τα πυρά των καραμπινιέρων. Ο Πρύτανης με προσοχή κατάφερε να οδηγήσει το Πανεπιστήμιο στο φως της επόμενης ημέρας της Συνόδου, πάντα με τη σοβαρότητα και την υπευθυνότητα που διέκριναν τις αποφάσεις του.
Για τον αξέχαστο Πρύτανη θα μπορούσα να γράφω επί ώρες. Για τη μετέπειτα θητεία του στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, για τη διοίκηση του πανεπιστημίου Frederic στην Κύπρο -αξέχαστη και η φιλοξενία που μας έκανε στο σπίτι του τότε στη Λευκωσία-, για τα βιβλία του που εξέδωσε τα προηγούμενα χρόνια, για πολλά άλλα ακόμη. Υπάρχουν πολλοί που θα μπορούσαν να πουν πολλά περισσότερα για τον Μιχάλη Παπαδόπουλο. Που τον έζησαν περισσότερο, που ήταν φοιτητές του και έγιναν πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, που δέθηκαν μαζί του σε κρίσιμες στιγμές της ζωής του.
Κρατώ ως λαμπρή ανάμνηση την τελευταία δημόσια εμφάνισή του στις 2 του περασμένου Δεκεμβρίου, όταν παρουσίασε με τον γιο του και φίλο μου Καθηγητή ΑΠΘ και Πρόεδρο της ΕΥΑΘ, Άγι Παπαδόπουλο, το βιβλίο που συνέγραψαν μαζί με θέμα την αντιπαροχή και το στεγαστικό πρόβλημα. Με γλυκύτητα μίλησε για το θέμα και εξίσου γλυκά με χαιρέτησε από κοντά υπογράφοντας το βιβλίο του. Όπως μου έκανε και κάθε φορά που έβγαζε ένα νέο βιβλίο.
Τον αποχαιρετώ φέρνοντας στη μνήμη και μια σκηνή από τα τελευταία 24ωρά του τότε στην Πρυτανεία, το 2003. Μόλις του είχαμε πάρει μαζί με την εξαίρετη συνάδελφό μου στον «Αγγελιοφόρο» Λίνα Κοϊνά μια συνέντευξη για τον απολογισμό της θητείας του στη διοίκηση του Πανεπιστημίου αλλά και για την ολοκλήρωση της πανεπιστημιακής του διαδρομής, καθώς έβγαινε πλέον στη σύνταξη. Πήγαμε στο πλάι οι δυο μας και τον ρώτησα: «Τι θα κάνετε πρώτα απ’ όλα τώρα, κύριε Πρύτανη;». Και μου απάντησε: «Λάζαρέ μου, θα πάω με τη Βιολέττα (την αγαπημένη του σύζυγο) κρουαζιέρα σαν συνταξιούχος στη Μαύρη Θάλασσα, στην Οδησσό, της το ΄χω τάξει. Να ξεκουραστώ». Και πήγε.
Καλό Ταξίδι, κύριε Πρύτανη. Αντίο. Καλό κουράγιο στους δικούς σας ανθρώπους.