Η οδός Λαγκαδά είναι ένας πολύ γνωστός δρόμος στη Θεσσαλονίκη. Εδώ και δεκαετίες ονομάζεται έτσι επειδή συνδέει την πόλη της Θεσσαλονίκης με την πόλη και την ευρύτερη περιοχή του Λαγκαδά, Στην πραγματικότητα, λόγω μήκους, πλάτους και σημασίας πρόκειται για λεωφόρο, αλλά ποτέ ως Λαγκαδά δεν ονομάστηκε λεωφόρος. Κάτι που θα συμβεί το επόμενο διάστημα, αφού η ονομασία του δρόμου άλλαξε σε «Μίκη Θεοδωράκη», το ιστορικό και καλλιτεχνικό μέγεθος του οποίου λογικό κι επόμενο είναι να επιφέρει και αναβάθμιση σε κάποιον δρόμο που φέρει το όνομά του.
Η ιστορία αυτής της μετονομασίας έχει μια γραφικότητα που ταιριάζει απόλυτα στη Θεσσαλονίκη και τα πέριξ. Η σχετική ιδέα καλλιεργήθηκε από τις αρχές του 2023 ανάμεσα στις διοικήσεις των τεσσάρων δήμων που διασχίζει η μέχρι στιγμής -ή μέχρι πρόσφατα- οδός Λαγκαδά, των δήμων Θεσσαλονίκης, Νεάπολης – Συκεών, Αμπελοκήπων – Μενεμένης και Παύλου Μελά. Οι τότε δήμαρχοι -κάποιοι συνεχίζουν, κάποιοι έχουν αλλάξει- αφού… ανταποκρίθηκαν στο σύνολο των θεσμικών τους υποχρεώσεων έναντι των πολιτών με τον καλύτερο, έως άψογο τρόπο, σκέφτηκαν να αφήσουν κι έναν πολιτιστικό – πολιτικό συμβολικό αποτύπωμα τιμώντας έναν μεγάλο Έλληνα του 20ου αιώνα.
Πρόκειται για πρόσωπο για το οποίο κανείς δεν έχει αντίρρηση, αφού ο Θεοδωράκης με τον βίο, την πολιτεία, το έργο και την μακροημέρευσή του τελικά γνώρισε καθολική αποδοχή, κυρίως για το καλλιτεχνικό του έργο και δευτερευόντως για την πολιτική του στάση. Φυσικά δεν είναι ο μοναδικός Έλληνας με αυτά τα χαρακτηριστικά, αλλά σίγουρα είναι μία από τις ασφαλέστερες λύσεις για τα πρόσωπα της αυτοδιοίκησης, τα οποία προφανώς μετρούν αυτό που λέμε κοινωνικές αντιδράσεις. Σε όλη αυτή την πολιτική -εάν όχι πολιτικάντικη- διαδικασία η παράδοση που έχει δημιουργήσει στο πέρασμα των δεκαετιών η οδός Λαγκαδά προφανώς δεν ελήφθη καθόλου υπόψιν από τους τοπικούς άρχοντες και τα οικεία δημοτικά συμβούλια, που δικαιολόγησαν την μετονομασία της Λαγκαδά με το επιχείρημα ότι έχει σχετικά λίγες επιχειρήσεις, οπότε τα πρακτικά προβλήματα που δημιουργούνται θα είναι περιορισμένα. Έτσι κι αλλιώς στη νοοτροπία των αυτοδιοικητικών, οι πόλεις -και η κάθε πόλη ξεχωριστά- τους ανήκει. Όσο για τον σεβασμό προς τους μεγάλους Έλληνες είναι κρίμα να πιστοποιείται από ένα μικρό τετράγωνο λαμαρίνας!
Η σχετική… πλάκα πάντως δεν τελειώνει εδώ. Με βάση τον νόμο την απόφαση των Δημοτικών Συμβουλίων οφείλει να επικυρώσει η Αποκεντρωμένη Διοίκηση κάτι που έγινε ούτε με την πρώτη, ούτε με την δεύτερη, αλλά με την τρίτη προσπάθεια κι όταν άλλαξαν τα μέλη της αρμόδιας επιτροπής.
Προφανώς γι’ αυτή την φαιδρή όπως εξελίχθηκε υπόθεση υπεύθυνος δεν είναι ο Μίκης Θεοδωράκης, στον οποίο αξίζουν και θα αξίζουν τιμές και έπαινοι. Δεν φταίει εκείνος για τους χειρισμούς που έγιναν και αν παρακολουθεί από εκεί που βρίσκεται μάλλον θα μελαγχολεί. Όπως δεν φταίνε οι αγωνιστές της επανάστασης του 1821 ή του Μακεδονικού Αγώνα, ούτε κανείς από τους διακεκριμένους Έλληνες και ξένους των τελευταίων 25 – 30 αιώνων για τον τρόπο που τους συμπεριφέρονται και τους εργαλειοποιούν οι νεοέλληνες, αναλόγως των προθέσεων των κατά καιρούς τοπικών και εθνικών αρχόντων. Για παράδειγμα στις ονοματοδοσίες δρόμων και πλατειών υπάρχει μεγάλη ανισομέρεια με βάση την προσφορά τους στον τόπο. Στη Θεσσαλονίκη ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Γιώργος Παπανδρέου έχουν δώσει το όνομά τους σε μεγάλους δρόμους, σε αντίθεση με τον Κολοκοτρώνη, τον Καραϊσκάκη και άλλους ήρωες του ’21 που περιορίζονται σε «υγρά κι ανήλιαγα στενά» που λέει σε ένα τραγούδι του και ο Μίκης Θεοδωράκης.
Ο μόνος χαμένος αυτής της ιστορίας είναι η παράδοση και η συνέχεια της πόλης, που υφίσταται βίαιες και αδικαιολόγητες παρεμβάσεις χωρίς ουσιαστικό λόγο. Διότι -αν υποθέσουμε- ότι σε έναν δρόμο είχε δοθεί από άλλο καθεστώς το όνομα ενός δικτάτορα, που η δημοκρατία το ακύρωνε επαναφέροντας την τάξη, η πράξη θα ήταν απολύτως σωστή και δίκαιη. Αλλά ξαφνικά να πληρώνει ο… Λαγκαδάς τη μεγαλομανία και την όψιμη ευαισθησία των δημάρχων είναι άτοπο, καθώς δεν προσφέρει τίποτα, πέρα από την ηθική ικανοποίηση των εμπλεκομένων. Διότι κάθε περιοχή -και κάθε αστικό σύνολο- δημιουργεί την δική του παράδοση που τροφοδοτείται από την καθημερινότητα.
Ίσως κάποιοι να θεωρούν ατυχή την επιλογή του ονόματος Λαγκαδά για τον δρόμο που πηγαίνει στον Λαγκαδά ή Μουδανιών για τον άξονα που οδηγεί προς τη Χαλκιδική και τα Μουδανιά, δηλαδή την ονοματοδοσία με βάση την κατεύθυνση. Αλλά έγινε και λειτουργεί με ουδέτερο κατά κάποιο τρόπο εδώ και δεκαετίες, χωρίς να αλλοιώνει οποιαδήποτε γεωγραφική, ιστορική ή κοινωνική παράμετρο. Αντίθετα με το πέρασμα των χρόνων έχει δημιουργήσει τη δική της παράδοση. Διότι για πολλά χρόνια και μετά τη μετονομασία οι πολίτες θα εξακολουθούν να τη λένε οδό Λαγκαδά και μόνο όταν στο μέλλον το σύνολο των μετακινήσεων θα βασίζεται στη Google και στο GPS θα αλλάξει καθολικά το όνομα. Όπως συμβαίνει με τη Λεωφόρο Κωνσταντίνου Καραμανλή, που πολλοί την προσδιορίζουν ακόμη ως Νέα Εγνατία και τη Γεωργίου Παπανδρέου που πεισματικά οι περισσότεροι Θεσσαλονικείς εξακολουθούν να την ονομάζουν Ανθέων!
ΥΓ1: Ήδη ο δήμος Αμπελοκήπων – Μενεμένης έχει τοποθετήσει στην οδό Λαγκαδά πινακίδες με το νέο όνομα «Λεωφόρος Μίκη Θεοδωράκη». Οι άλλοι τρεις θα το κάνουν κάποια στιγμή στο μέλλον, πιθανότατα τους επόμενους μήνες. Ούτε σε αυτό κατάφεραν οι τέσσερις δήμοι να συνεννοηθούν.
ΥΓ2: Στην Ελλάδα γενικότερα -και στη Θεσσαλονίκη ειδικότερα- πολλά δεν πάνε καλά στην ονοματοδοσία των δρόμων. Διότι οι δρόμοι μπορεί να έχουν «μεγάλα, λαμπρά ονόματα», αλλά για να βρει κάποιος τις σχετικές πινακίδες πρέπει να… ιδρώσει πολύ.