του Γιώργου Δώρα
Η προηγούμενη Τρίτη, ημέρα κατά την οποία εξέπνευσε ο 16χρονος Ρομά, τον οποίο πυροβόλησε 34χρονος αστυνομικός, ήταν απολύτως νεκρή για την αγορά της Θεσσαλονίκης. Ιδιαίτερα το απόγευμα υπήρξαν μαγαζιά που δεν έκοψαν ούτε μία απόδειξη. Αιτία για αυτό ήταν οι συγκεντρώσεις διαμαρτυρίες και οι πορείες που οργανώθηκαν κατά της αστυνομικής βίας.
Είναι προφανές ότι οι Θεσσαλονικείς καταναλωτές φοβήθηκαν αφενός ότι η πρόσβαση στο κέντρο θα ήταν σκέτη… περιπέτεια και την απέφυγαν και αφετέρου ότι θα γίνουν φασαρίες και οι ίδιοι ενδέχεται να εγκλωβιστούν και να ταλαιπωρηθούν. Ένας θάνατος και μάλιστα με τον συγκεκριμένο άδικο και βίαιο τρόπο με δράστη αστυνομικό και θύμα ανήλικο Ρομά δεν είναι μικρό πράγμα για τη φιλήσυχη πόλη.
Η ουσία για την αγορά είναι ότι μια ακόμη ημέρα σε μία κρίσιμη περίοδο, όπως είναι τα προεόρτια των Χριστουγέννων, στην πράξη ακυρώθηκε. Έτσι κι αλλιώς φαίνεται ότι φέτος τα πράγματα είναι στην αγορά της Θεσσαλονίκης διαφορετικά. Τα δύο και περισσότερα χρόνια της πανδημίας του κορωνοϊού, που καθιέρωσαν νέα καταναλωτικά ήθη, σε συνδυασμό με την ακρίβεια και τον πληθωρισμό που διαβρώνουν τα εισοδήματα έχουν δημιουργήσει συνθήκες αλλαγών στην αγορά, που αφορά πρωτίστως τους καταναλωτές και δευτερευόντως τις εμπορικές επιχειρήσεις, οι οποίες υποχρεώνονται να προσαρμοστούν, ώστε να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν.
Τούτων δοθέντων η αγορά της Θεσσαλονίκης, που έχει να διαχειριστεί μία νέα κατάσταση με την αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών, ποντάρει στους ακόλουθους παράγοντες, προκειμένου η εορταστική περίοδος να δικαιώσει το όνομα της και για τα ταμεία των επιχειρήσεων.
Πρώτον, στην υπεραπόδοση της εβδομάδας που απομένει μέχρι τα Χριστούγεννα. Από σήμερα μετά βεβαιότητος η χριστουγεννιάτικη αγορά θα ξαναζεσταθεί, μετά την κάμψη που ακολούθησε την Back Friday στα τέλη Νοεμβρίου. Τις επόμενες ημέρες πληρώνονται τα δώρα των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, οι συντάξεις του Ιανουαρίου, αλλά και τα πάσης φύσεως επιδόματα, που εκτιμάται ότι θα αποτελέσουν καύσιμα για καταναλωτικό κρεσέντο.
Δεύτερον, όσο πλησιάζουν οι οικογενειακές γιορτές –και κυρίως τα Χριστούγεννα- οι αντιστάσεις των καταναλωτών κάμπτονται. Όπως πιστεύουν έμπειροι παράγοντες της αγοράς της Θεσσαλονίκης παρά τις οικονομικές δυσκολίες λόγω της ακρίβειας θα βρεθεί χώρος για να αγοραστούν δωράκια για τα βασικά πρόσωπα της οικογένειας και της παρέας. Σε αυτή την κατεύθυνση βοηθάει και το «καλάθι του Άη Βασίλη», που αφορά τα παιχνίδια για τα παιδιά, που σε αυτή την περίοδο έχουν την πρωτοκαθεδρία σε κάθε είδους επιλογή του γονιού, του παππού, του θείου του νονού.
Τρίτον, στην ευέλικτη αξιοποίηση του θεσμού των προσφορών από τα καταστήματα. Το γεγονός ότι η περίοδος των χειμερινών εκπτώσεων ξεκινάει αμέσως μετά τη γιορτή των Θεοφανίων, στα μέσα Ιανουαρίου, οι εμπορικές επιχειρήσεις της Θεσσαλονίκης ήδη προχωρούν σε εκπτώσεις και προσφορές. Οι έμποροι έχοντας πλήρως συνειδητοποιήσει ότι οι καταναλωτές δεν αντιμετωπίζουν, πλέον, τις χριστουγεννιάτικες αγορές με την… ευλάβεια του παρελθόντος, αλλά συχνά έχουν την εξυπνάδα και την υπομονή να περιμένουν την έναρξη των εκπτώσεων για να καλύψουν τις ανάγκες τους, έχουν ήδη ξεκινήσει να προσφέρουν καλύτερες τιμές από τις αναγραφόμενες. Όχι μόνο εντός καταστήματος, δηλαδή στο ταμείο, όπου υπάρχει προσωπική διαπραγμάτευση, αλλά και από τις βιτρίνες, κάτι που –όπως λένε οι ίδιοι οι έμποροι- αποδίδει, τουλάχιστον σε ότι αφορά την προσέλευση των πελατών.
Τέταρτον, οι ηλεκτρονικές αγορές, που αυξήθηκαν πολύ και απότομα στην πανδημία ως καταναλωτικός μονόδρομος, αλλά ήρθαν για να μείνουν. Κάθε μέρα που περνάει όλο και περισσότεροι καταναλωτές, όπως όλο και περισσότερες επιχειρήσεις ανεξαρτήτως μεγέθους, εντάσσονται στο σύστημα των ηλεκτρονικών αγορών, οι οποίες λειτουργούν παράλληλα και συμπληρωματικά με τις φυσικές.
Όλα αυτά –αν και μικρά, για κάποιους λεπτομέρειες- μεταλλάσσουν σταδιακά τη χριστουγεννιάτικη αγορά του κέντρου της Θεσσαλονίκης, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το εμπόριο διαρκών καταναλωτικών αγαθών. Διότι στις υπηρεσίες, κυρίως στην εστίαση και την ψυχαγωγία, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Στο συγκεκριμένο πεδίο η επιθυμία και η επιλογή των καταναλωτών εξαργυρώνεται επιτόπου ή… χάνεται για πάντα.
Για τα καφέ, τα μπαρ, τα εστιατόρια και τα συναφή την κάθε Τρίτη, διαδέχεται η Τετάρτη και μετά η Πέμπτη, χωρίς κάθε μία από τις ημέρες που έπονται, να μπορεί να καλύψει τις απώλειες της προηγούμενης. Το πιο δύσκολο στοίχημα, πάντως, για τους εμπόρους της Θεσσαλονίκη τα φετινά Χριστούγεννα –και το χειμώνα γενικότερα- είναι η κάλυψη των λειτουργικών εξόδων, τα οποία λόγω των μεγάλων αυξήσεων στην ενέργεια και τα καύσιμα αναμένεται να ροκανίσουν τα όποια λογικά κέρδη καταγραφούν στην αγορά το επόμενο «χρυσό» διάστημα της μίας ή δύο εβδομάδων.