Στον δήμο Ευόσμου – Κορδελιού αντιδρούν επειδή στο πρώην στρατόπεδο Ζιάκα θα κατασκευαστεί συγκρότημα κατοικιών και δεν θα μεταπλαστεί ο χώρος σε δημόσιο πάρκο. Όπως αντιδρούσαν πριν από λίγους μήνες παράγοντες της περιοχής για τη δημιουργία Ωνάσειου Πρότυπου Σχολείου, σχέδιο που τελικά με παρέμβαση του δήμου μετατέθηκε για δύο χρόνια. Τι συμβαίνει λοιπόν; Μάλλον κάποιοι -άλλοτε… ευαίσθητοι πολίτες και άλλοτε… υπερευαίσθητοι αυτοδιοικητικοί- θεωρούν ότι η τοπική κοινωνία δεν πρέπει απλώς να συμμετέχει στο διάλογο για θέματα της περιοχής, αλλά τελικά να επιβάλλει τις απόψεις και τις αποφάσεις της. Τώρα εάν τα σχολεία ανήκουν στο υπουργείο Παιδείας, δηλαδή στο ελληνικό Δημόσιο, και τα στρατόπεδα στο υπουργείο Άμυνας, δηλαδή επίσης στο ελληνικό Δημόσιο, που δικαιούνται να αξιοποιήσουν την περιουσία τους με βάση τις δικές τους προτεραιότητες, που αφορούν την μεγάλη εικόνα, δεν δείχνει να τους απασχολεί. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Καλαμαριά με την αξιοποίηση του θαλάσσιου μετώπου της μαρίνας από το ΤΑΙΠΕΔ, στην οποία ο δήμος με την παρότρυνση των περιοίκων αντιδρά, ενώ ο δήμος Καλαμαριάς επιχείρησε παρέμβαση και στην κατασκευή ιδιωτικού έργου σε ιδιωτικό οικόπεδο, που οι αυτοδιοικητικοί προτιμούν να μετατρέψουν σε πάρκο. Επίσης, εάν πιστέψουμε τον Κ. Μητσοτάκη, την τελική απόφαση για τον τρόπο και την έκταση της ανάπλασης του εκθεσιακού κέντρου και τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης πήρε επί της ουσίας ο δήμος της πόλης.
Το σύννεφο δεν… βρέχει
Κάτι δεν πηγαίνει καλά σε αυτές τις υποθέσεις, όπου οι τοπικές κοινωνίες, συνήθως δια των δήμων, επιχειρούν να επιβάλλουν τις θέσεις, τις απόψεις και τις αποφάσεις τους, ακόμη κι όταν αφορούν αρμοδιότητες και περιουσιακά στοιχεία άλλων. Επί των λαϊκότερον: «Κάτι τρέχει και το σύννεφο δεν βρέχει». Διότι η δουλειά των δήμων δεν είναι ακριβώς να επιβάλλουν στα πάντα την άποψη τους, δηλαδή τη θέληση των δημάρχων, των δημοτικών συμβούλων και των δημοτών, οι οποίοι συχνά πυκνά άγονται και φέρονται από μικροσυμφέροντα. Τα δικά τους. Επειδή στη χώρα μας υπάρχει θεσμικό πλαίσιο που ορίζει αρμοδιότητες κι ένα σύστημα με βάση το οποίο εντός της νομιμότητας ο κάθε πολίτης ή φορέας μπορεί να αξιοποιήσει ή να αδρανοποιήσει όπως νομίζει τα περιουσιακά του στοιχεία, αυτού του τύπου η… αμεσοδημοκρατία, απλώς στρεβλώνει την εικόνα.
Όπως οι ίδιοι οι δήμαρχοι και τα δημοτικά συμβούλια δεν λαμβάνουν τοις απολύτως μετρητοίς όσα ζητούν οι κάτοικοι κάθε γειτονιάς, αλλά (υποτίθεται ότι) αποφασίζουν με γνώμονα το γενικότερο καλό και την κατά το δυνατόν πιο εύρυθμη συνολικά λειτουργία του δήμου, έτσι δεν έχουν το δικαίωμα να δυναμιτίζουν καταστάσεις στο όνομα των δημοτών τους. Μπορούν να συζητούν και να διεκδικούν μέσω διαδικασιών, αλλά μέχρι εκεί. Για παράδειγμα στις περιπτώσεις του Ευόσμου η κυβέρνηση -δια των υπουργείων Άμυνας και Παιδείας- θέλησε να απαντήσει στα πιεστικά ζητήματα αφενός της έλλειψης προσιτής στέγης και αφετέρου της υποβαθμισμένης εκπαίδευσης. Αντιστοίχως στην Καλαμαριά το ΤΑΙΠΕΔ, δηλαδή το ελληνικό δημόσιο, επιχειρεί να αξιοποιήσει ένα περιουσιακό του στοιχείο για να αναβαθμίσει μια υποβαθμισμένη περιοχή και να αποκομίσει οφέλη, ώστε να καλύψει ευχερέστερα τις υποχρεώσεις του, από τις οποίες ωφελούνται οι Έλληνες απανταχού της χώρας. Όσο για την αξιοποίηση του ιδιωτικού ακινήτου τα σχόλια περιττεύουν, αφού στην Ελλάδα η ιδιωτική περιουσία είναι κατοχυρωμένη θεσμικά, συνταγματικά και ηθικά, ενώ οι πρακτικές της λαϊκής (sic) δημοκρατίας δεν προβλέπονται σε κανένα επίπεδο. Σε ό,τι αφορά δε την ανάπλαση του εκθεσιακού κέντρου της ΔΕΘ – Helexpo, όπου θα δημιουργηθεί και Μητροπολιτικό Πάρκο, υποτίθεται ότι στο επίκεντρο του έργου είναι ο εκσυγχρονισμός της εκθεσιακής και συνεδριακής δραστηριότητας ως αναπτυξιακού μοχλού στη Θεσσαλονίκη, οπότε τις αποφάσεις θα έπρεπε να λάβουν αφενός οι τεχνοκράτες της συγκεκριμένης αγοράς, δηλαδή η διοίκηση της ΔΕΘ – Helexpo και αφετέρου το ελληνικό δημόσιο (δια του Υπερταμείου ή όποιου άλλου φορέα) ως ιδιοκτήτης των 180 στρεμμάτων.
Καλύτερα υγιής, παρά ασθενής
Εάν γι’ αυτές τις περιπτώσεις ή όλες τις άλλες στις οποίες κύριοι υπεύθυνοι είναι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς εκτός της αυτοδιοίκησης υπάρχουν καλύτερες λύσεις -έτσι κι αλλιώς καλύτερα νέος, υγιής και πλούσιος, παρά ηλικιωμένος, ασθενή και πένητας- είναι μια διαφορετική και ατέρμονη συζήτηση. Άλλωστε για κάθε απόφαση υπάρχει σχεδόν πάντα μια καλύτερη, αλλά και για κάθε καλύτερη απόφαση υπάρχει πάντα μία πιο αποδοτική και πιο λειτουργική λύση, αναλόφως των προτεραιοτήτων. Το ζήτημα είναι να προωθούνται τα θέματα με τη σωστή σειρά και οι αποφάσεις να λαμβάνονται από τους αρμόδιους, όχι για λόγους γραφειοκρατικούς, αλλά παραγωγικούς. Στην χώρα μας -για παράδειγμα- είναι χιλιάδες τα αναξιοποίητα ακίνητα και οι εκτάσεις του δημοσίου. Μια σχολάζουσα περιουσία μιας χώρας, η οποία δεν έχει και τα καλύτερα δημόσια οικονομικά, ενώ παραμένει η πιο χρεωμένη της Ευρώπης και μια από τις πιο χρεωμένες του ανεπτυγμένου κόσμου. Σε πολλές, λοιπόν, από αυτές τις χιλιάδες περιπτώσεις η απόπειρα αξιοποίησης σκοντάφτει στις τοπικές κοινωνίες και την αυτοδιοίκηση, με αποτέλεσμα την αδράνεια και τελικά την απαξίωση αυτών των περιουσιακών στοιχείων. Διότι -ως γνωστόν- το ταγκό χρειάζεται δύο. Ειδικά στην περίπτωση του ελληνικού δημοσίου οι τοπικές αντιρρήσεις, που συνήθως συνεπικουρούνται από τοπικούς πολιτικούς παράγοντες -υπουργούς, βουλευτές και πολιτευτές- πολύ συχνά έχουν αποτέλεσμα και καθυστερούν ή ανατρέπουν ειλημμένες αποφάσεις.
Υπέρβαση αρμοδιοτήτων
Η υπέρβαση αρμοδιοτήτων είναι καθημερινό φαινόμενο σε μια χώρα, στην οποία μεγάλο μέρος της κοινωνίας τελεί υπό… επαναστατική νοοτροπία και θεωρεί ότι όλα τα ζητήματα -χωρίς να εξαιρείται ούτε η ιδιοκτησία- χρήζουν πολιτικής διαχείρισης. Πρόκειται -σε πολλές περιπτώσεις- για την άλλη όψη της γραφειοκρατίας, καθώς η συγκεκριμένη τακτική εξελίσσεται σε διελκυστίνδα που προκαλεί καθυστερήσεις, αφού παράγει ατελείωτες και μακρόχρονες εκκρεμότητες. Σε αυτό το σκηνικό ο ρόλος των αυτοδιοικητικών παραγόντων, που σπανιότατα είναι ικανοποιημένοι από τις αρμοδιότητες που τους έχουν ανατεθεί και τους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους που διαχειρίζονται, είναι πρωταγωνιστικός. Παρά τις αλλεπάλληλες και επί σειρά δεκαετιών μετρήσεις της κοινής γνώμης, που αποτυπώνουν την σταθερή άποψη των πολιτών, οι οποίοι αξιολογούν τις προτεραιότητες των δήμων στα καθημερινά και λειτουργικά θέματα, όπως η αποκομιδή και διαχείριση των απορριμμάτων, η καθαριότητα και η ευταξία του δημοσίου χώρου, η λειτουργικότητα των σχολείων, η καλή εικόνα σε πάρκα, παιδικές χαρές, κοιμητήρια κλπ., δήμαρχοι και δημοτικά συμβούλια αναλώνονται -πολλές φορές υπέρμετρα- σε ζητήματα εκτός των άμεσων υποχρεώσεων τους. Εν ονόματι της εκλογικής διαδικασίας την οποία επικαλούνται αμέσως ή εμμέσως για να αιτιολογήσουν κάθε παρέμβαση, ορισμένες φορές με στιλ… κομματάρχη. Όπως ακριβώς κάνουν και οι εκάστοτε κυβερνήσεις του 36%, του 41% ή του 48% για να… αποστομώσουν τους αντιρρησίες των αποφάσεων τους -πάντα τα κόμματα της αντιπολίτευσης και συχνά τους αυτοδιοικητικούς.
ΥΓ1: Καλώς ή κακώς -μάλλον καλώς για λόγους ταυτότητας, αλλά μάλλον κακώς για λόγους αποκέντρωσης- η Ελλάδα δεν είναι ομοσπονδιακό κράτος. Ως αποτέλεσμα η εμβέλεια και οι αρμοδιότητες Περιφερειών και Δήμων είναι σχετικά περιορισμένες. Αυτό δεν αλλάζει μέσω του… δικαιωματισμού. Χρειάζεται να ζήσουν άπαντες με αυτό. Έτσι κι αλλιώς όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι ή το… ξεπερνάει όλοι προστρέχουν στην κεντρική εξουσία για οικονομικές και θεσμικές λύσεις.
ΥΓ2: Αν ο καθένας έκανε επαρκώς τη δουλειά του -με προεξάρχοντες τους φορείς του δημοσίου και της αυτοδιοίκησης- η Ελλάδα θα ήταν μια πολύ καλύτερη χώρα και μια πιο ευημερούσα κοινωνία. Τόσο απλά!