Το προξενείο των ΗΠΑ στη Θεσσαλονίκη φέρεται να βρίσκεται στη λίστα των υπό κατάργηση διπλωματικών αποστολών της υπερδύναμης ανά τον κόσμο. Το πνεύμα της οικονομίας και του συμμαζέματος των δημόσιων οικονομικών που διακατέχει την κυβέρνηση Τραμπ – Μασκ δεν εξαιρεί το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, παρότι όλοι γνωρίζουν πως η πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ στον πλανήτη βασίζεται στο τετράπτυχο ένοπλες δυνάμεις, διπλωματία, πολυεθνικές επιχειρήσεις, κουλτούρα.
Όπως είναι λογικό, το νέο για την αμφιβόλου μέλλοντος προοπτική του προξενείου των ΗΠΑ θορύβησε πολλούς στη Θεσσαλονίκη, παρότι δεν έχει ακόμη επισήμως επιβεβαιωθεί. Όσοι ανησυχούν για περαιτέρω υποβάθμιση της Θεσσαλονίκης με τυχόν αποχώρηση των Αμερικανών διπλωματών έχουν δίκιο, αφού το προξενείο των ΗΠΑ αποτελεί ζωντανό κύτταρο. Το μάτι, το αφτί, η παλάμη της υπερδύναμης στην περιοχή, ενώ στο μέτρο των δυνατοτήτων και του μεγέθους του συμβάλλει στην εμβάθυνση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Μέσω του συγκεκριμένου διαύλου συχνά οι επιχειρηματίες της περιοχής έρχονται σε επαφή με Αμερικανούς συναδέλφους τους και την αγορά των ΗΠΑ γενικότερα, ενώ η αυξημένη παρουσία αμερικανικών επιχειρήσεων που επενδύουν στη Θεσσαλονίκη οφείλεται και στην κινητικότητα των διπλωματών των ΗΠΑ στη χώρα μας, που καθοδηγούνται από την πρεσβεία στην Αθήνα, αλλά έχουν ως αιχμή του δόρατος το προξενείο της Θεσσαλονίκης.
Άλλωστε παραδοσιακά εδώ και αιώνες η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη των Προξενείων, κάτι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το σύνολο σχεδόν των μεγάλων δυνάμεων -και σίγουρα οι ανταγωνιστές των ΗΠΑ στην παγκόσμια σκακιέρα-, των ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και των γειτονικών βαλκανικών κρατών, συντηρούν προξενεία στην πόλη.
Η σημασία της γεωγραφίας
Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς την διπλωματική αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Θεσσαλονίκη και για λόγους που αφορούν την ίδια την υπερδύναμη. Κατ’ αρχάς με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη κινούνται έντονα διπλωμάτες άλλων χωρών με παγκόσμια εμβέλεια, όπως -για παράδειγμα- η Ρωσία, που ανέκαθεν είχε στις προτεραιότητες της τις ζεστές θάλασσες της Μεσογείου. Και μπορεί σε αυτή τη φάση οι σχέσεις ΗΠΑ – Ρωσίας (ακριβέστερα Τραμπ – Πούτιν) να βρίσκονται, θεωρητικά τουλάχιστον, σε σχετικώς καλή φάση, αλλά με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται και τις εκκρεμότητες στη Μέση Ανατολή και το Ιράν να παραμένουν, οι ισορροπίες ανάμεσα σε Μόσχα και Ουάσιγκτον είναι εύθραυστες. Έτσι κι αλλιώς είναι πολύ δύσκολο για οποιονδήποτε νοήμονα άνθρωπο να φανταστεί ότι ο ανταγωνισμός δύο χωρών, που «συγκρούονται» στα πυρηνικά, στους πόλους, στα βάθη των ωκεανών και στο διάστημα, θα σταματήσει κάποια στιγμή, όσο κι αν συγκυριακά υπάρχει -ή θα υπάρξει στο μέλλον- ύφεση στην μεταξύ τους ένταση. Πολύ περισσότερο που ο εν εξελίξει παγκόσμιος εμπορικός πόλεμος, δείχνει να αναπροσανατολίζει την Κίνα προς την Ευρώπη -μεταξύ άλλων- και μέσω της Ελλάδας. Ειδικότερα στη Θεσσαλονίκη η κινεζική παροικία αυξάνεται και πληθύνεται, προφανώς με τη στήριξη του Πεκίνου, όπως συμβαίνει σε όλο τον κόσμο. Άλλωστε η Κίνα μέσω των αναπτυξιακών της προγραμμάτων εδώ και πάνω από δέκα χρόνια αυξάνει την επιρροή της στα Βαλκάνια χρηματοδοτώντας -πλην Ελλάδος- μεγάλα έργα υποδομών, όπως σιδηροδρομικά δίκτυα, δρόμους, γέφυρες κλπ., που αφενός έχουν ανάγκη οι χώρες της περιοχής και αφετέρου εξυπηρετούν τα οικονομικά και εμπορικά της συμφέροντα. Το νέο δρόμο του Μεταξιού. Και ως γνωστόν η Θεσσαλονίκη είναι λόγω χωροταξίας, αλλά και πολιτικής κατάστασης -η Ελλάδα είναι χώρα της Δύσης, πλήρες μέρος της ΕΕ και της Ευρωζώνης- η ιδανικότερη περιοχή κατόπτευσης της… βαλκανικής σαλάτας, που παραμένει σε αναβρασμό και υπό αναδιάταξη.
Παράλληλα, το διαρκώς αυξανόμενο γεωπολιτικό ενδιαφέρον που αποκτά η Βόρεια Ελλάδα, κυρίως λόγω των ενεργειακών εξελίξεων, με το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης να βρίσκεται στο επίκεντρο κατόπιν μεθοδεύσεων των ίδιων των ΗΠΑ που ουσιαστικά άναψαν «κόκκινο» στην ιδιωτικοποίησή του, καθιστά λίγο δύσκολο να φανταστεί την διπλωματική αποχώρηση της υπερδύναμης από την περιοχή. Άλλωστε η επιλογή των προξένων Θεσσαλονίκης τα αρκετά τελευταία χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων τοποθετούνται διπλωμάτες με βαρύ βιογραφικό και συνήθως λαμπρό μέλλον, αποτελεί ποιοτικό στοιχείο που επιτείνει την απορία αν πράγματι το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ εξετάζει το κλείσιμο του προξενείου της οδού Τσιμισκή. Διότι ως γνωστόν σε κάθε δημόσια διοίκηση τα λεφτά και οι προϋπολογισμοί βαραίνουν, αλλά στη διπλωματία οι αριθμητικές πράξεις και εξισώσεις δεν είναι τόσο απλές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η είδηση για την εκκρεμή κατάσταση της διπλωματικής αποστολής των ΗΠΑ στη Θεσσαλονίκη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία καταγράφεται ουσιαστική αύξηση Αμερικανών επισκεπτών στην ευρύτερη Κεντρική Μακεδονία, κάτι που εξ’ ορισμού αυξάνει την πρακτική σημασία της λειτουργίας του προξενείου για τους Αμερικανούς πολίτες. Για λόγους τουριστικούς, επιχειρηματικούς και εκπαιδευτικούς οι Αμερικανοί πληθύνονται στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, ενώ η συντονισμένη προσπάθεια των τουριστικών παραγόντων της ευρύτερης περιφέρειας για απευθείας δρομολόγιο ανάμεσα στις ΗΠΑ και το αεροδρόμιο «Μακεδονία» βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και πιθανόν να υπάρξει αίσια έκβαση από το 2026 ή το 2027.