Το κέντρο της Θεσσαλονίκης προσφέρεται για βόλτες. Σε συνδυασμό, μάλιστα, με την Παλιά και Νέα Παραλία, αλλά και την Α΄ Προβλήτα του λιμανιού, δημιουργείται μια μεγάλη αστική περιοχή που ευνοεί την πεζοπορία, ακόμη και για χρηστικές μετακινήσεις. Άλλωστε όσοι κινούνται πεζοί στην πόλη έχουν την ευκαιρία να συναντήσουν πολλούς Έλληνες και ξένους επισκέπτες, οι οποίοι απολαμβάνουν να περπατούν, καθώς είναι γνωστό ότι μόνο μετακινούμενος με τα πόδια μαθαίνεις μια πόλη και τα… μυστικά της. Κάπως έτσι η σημασία των πεζοδρομίων γίνεται ακόμη μεγαλύτερη, με αποτέλεσμα ο ρόλος τους στην καθημερινότητα και τη λειτουργικότητα της πόλης να αυξάνεται.
Στην πράξη τα πεζοδρόμια της Θεσσαλονίκης είναι σε σημαντικό βαθμό προβληματικά. Τα περισσότερα είναι στενά και κακής ποιότητας, καθώς η επιφάνεια τους κρύβει κανονικές παγίδες, στις οποίες οφείλονται πολλά ατυχήματα. Το έχουν ζήσει αυτό στο πετσί τους πολλοί Θεσσαλονικείς, αλλά και επισκέπτες, που πλήρωσαν με τραυματισμούς τις κακοτεχνίες και την έλλειψη συντήρησης. Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης σχολίασε πρόσφατα ότι το 50% των πεζοδρομίων της πόλης χρειάζεται συντήρηση ή αντικατάσταση. Παράλληλα ενημέρωσε τους πολίτες ότι για να καλυφθεί η συγκεκριμένη ανάγκη βρίσκονται σε εξέλιξη έξι διαγωνισμοί, με τα έργα να υπολογίζεται ότι θα ξεκινήσουν στα τέλη του 2025.
Μια μικρή αναδρομή στην… ιστορία των πεζοδρομίων της Θεσσαλονίκης τα τελευταία 50 χρόνια είναι αποκαλυπτική για κάποιες από τις αιτίες αυτής της προβληματικής κατάστασης. Τουλάχιστον στο σκέλος που αφορά την ποιότητα των πεζοδρομίων. Διότι στα μέσα της δεκαετίας του 1970 τα πεζοδρόμια στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ήταν κατά βάσιν ομοιόμορφα. Όποιος κυκλοφορούσε από τότε στο κέντρο της πόλης θυμάται τις μεγάλες τετράγωνες, άσπρου χρώματος πλάκες, με τις οποίες ήταν στρωμένα. Ασφαλώς υπήρχαν φθορές και κατά καιρούς γινόταν συντήρηση, αλλά πάντα ήταν αυτές οι τετράγωνες πλάκες που αντικαθιστούσαν τις σπασμένες.
Τα τελευταία 20 χρόνια η εικόνα έχει αλλάξει. Με πρόσχημα -μεταξύ άλλων- και την αισθητική αναβάθμιση του αστικού χώρου στον οποίο ανήκουν τα πεζοδρόμια, ξεκίνησε η τοποθέτηση πλακών διαφορετικού χρώματος, διαστάσεων και υφής. Σήμερα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης υπάρχουν πεζοδρόμια με διαφορετική εμφάνιση, καθώς χρησιμοποιούνται πέντε – έξι, ίσως και περισσότερα, είδη πλάκας, με διαφορετικό σχήμα, χρώμα και πιθανόν υλικό κατασκευής. Το κακό είναι ότι η πολυμορφία συνδυάζεται με διαφορετικό βαθμό ασφάλειας, όπως τουλάχιστον τον βιώνουν οι περιπατητές. Ιδιαίτερα όταν βρέχει υπάρχουν πεζοδρόμια στα οποία σε κάθε βήμα εγκυμονεί κίνδυνος πτώσης. Ακόμη και σε… στεγνές συνθήκες η σταθερότητα που προσφέρουν τα πεζοδρόμια είναι διαφορετική, αναλόγως του υλικού με το οποίο είναι καλυμμένα. Γι’ αυτό μάλλον θεωρείται εξαιρετικά ριψοκίνδυνο το περπάτημα στην πόλη με το κεφάλι και το βλέμμα ψηλά!
Αλλά και σε επίπεδο αντοχής, όπως αυτό καταγράφεται στα σπασίματα και τις φθορές που υπάρχουν στα πεζοδρόμια, υπάρχει κατηγοριοποίηση. Οι παλαιότεροι επιμένουν ότι οι μεγάλες, τετράγωνες, άσπρες πλάκες είναι ασφαλέστερες, ενώ άνετο περπάτημα προσφέρει και η ενιαία επιφάνεια που έχει επιλεγεί -για παράδειγμα- στο παραλιακό μέτωπο. Αντίθετα, το υλικό με το οποίο σήμερα είναι καλυμμένα τα περισσότερα πεζοδρόμια των μεγάλων δρόμων στο κέντρο της Θεσσαλονίκης , τα πλακάκια με τα μικρά τετραγωνάκια, γλιστρούν περισσότερο, ακόμη και συνθήκες… λιακάδας, ενώ σε πολλές περιπτώσεις είναι σπασμένα, ενδεχομένως επειδή η σχετικά μικρή επιφάνεια τους υποχωρεί ευκολότερα στα κενά που υπάρχουν.
Προφανώς οι τεχνικοί του δήμου, αλλά και οι προμηθευτές των υλικών γνωρίζουν καλύτερα τις τάσεις και τις εξελίξεις στη συγκεκριμένη αγορά. Αλλά -τουλάχιστον για τον δήμο- η όσο το δυνατόν περισσότερη σταθερότητα, άρα και οι ευχερέστερες μετακινήσεις, πρέπει να είναι το πρωταρχικό κριτήριο για τα πεζοδρόμια της πόλης. Έτσι κι αλλιώς αυτές τις δύο τελευταίες δεκαετίες η ομοιομορφία ως αισθητικό στοίχημα -εάν υποθέσουμε ότι υπήρχε ποτέ- έχει χαθεί για τα πεζοδρόμια της Θεσσαλονίκης. Αλλά αν υποθέσουμε -σύμφωνα με την εκτίμηση του δημάρχου ότι το 50% από αυτά χρειάζονται συντήρηση και αντικατάσταση, καλό θα ήταν οι κινήσεις που θα γίνουν προς αυτή την κατεύθυνση να συνδεθούν με την ασφάλεια όσων περπατούν. Άλλωστε είναι η χρήση -τα χιλιάδες και εκατομμύρια βήματα- που τελικά δικαιώνουν περισσότερο από την εμφάνιση κάποιο πεζοδρόμιο. Φυσικά καλές είναι και οι φωτογραφίες, αλλά τα πεζοδρόμια συνιστούν βασική αστική υποδομή, που όσο λιγότερο συζητάμε γι’ αυτήν, τόσο το καλύτερο. Ποτέ στην ιστορία μια πόλη δεν κρίθηκε από την εμφάνιση των πεζοδρομίων της. Αντίθετα αποκτά λιγότερη ή περισσότερη υπεραξία, όσο πιο χρηστικές και ασφαλείς κρίνονται οι υποδομές της.
