Τρία χρόνια αφότου η κυβέρνηση παρουσίασε εκείνο το σχέδιο με τα 30+ μεγάλα έργα για τη Θεσσαλονίκη του 2030, η πορεία των έργων ποικίλει μεν, αλλά καθίσταται μάλλον αδύνατο να έχουν ολοκληρωθεί όλα εντός χρονοδιαγράμματος.
Σκάρτα πέντε χρόνια πριν το 2030, είναι δεδομένο ότι τα περισσότερα από αυτά τα έργα είναι σε εξέλιξη και κάποια έχουν ολοκληρωθεί, όμως σε αρκετά δίνεται αγώνας δρόμου για να προλάβουν την ολοκλήρωση μέχρι το τέλος -έστω- του 2030.
Ανέτρεξα σε εκείνο το σχέδιο, το οποίο ανακοινώθηκε με τυμπανοκρουσίες και δικαίως και αποτυπώθηκε μάλιστα και σε έντυπη μορφή για να μείνει στα ράφια των βιβλιοθηκών μας ως τεκμήριο δεσμεύσεων.
Ε, τρία χρόνια μετά τον Σεπτέμβριο του 2022 είπα κι εγώ να ανασύρω από το ράφι το σχέδιο και να δω πού βρίσκεται.
Τα 30+ έργα
Το FlyOver και η νέα ανατολική περιφερειακή οδός δεν χρειάζεται τεκμηρίωση για την καλή πορεία του. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει κατ' επανάληψη ότι θα είναι ολοκληρωμένη η παρέμβαση μέχρι την άνοιξη του 2027, κάτι το οποίο νομίζω και ο πλέον δύσπιστος το έχει πια συνειδητοποιήσει. Το χρονοδιάγραμμα όχι μόνο τηρείται, αλλά έχει και δυνατότητα επίσπευσης...
Η επέκταση του μετρό στην Καλαμαριά θα είναι πράξη εντός του πρώτου τριμήνου του 2026, η βασική γραμμή λειτουργεί ήδη και με μια σχετική καθυστέρηση, το χρονοδιάγραμμα είναι σε ισχύ. Συνεπής συνεπώς η κυβέρνηση και σε αυτό το έργο. Με τις υπόλοιπες επεκτάσεις υπάρχουν εκκρεμότητες και κυρίως με τη βορειοδυτική Θεσσαλονίκη, αλλά αυτό δεν περιλαμβανόταν σε εκείνες τις κυβερνητικές δεσμεύσεις έτσι κι αλλιώς.
Για τον έκτο προβλήτα του λιμανιού και τις υποδομές του η εξέλιξη που έχουμε είναι ότι επιτέλους στήθηκαν εργοτάξια. Εικάζω και από συζητήσεις που είχα με αρμόδιους προκύπτει ότι το 2030 είναι πολύ φιλόδοξος στόχος για την ολοκλήρωση των απαιτούμενων παρεμβάσεων.
Η σιδηροδρομική και η οδική σύνδεση του έκτου προβλήτα καθυστερούν περαιτέρω, αλλά έχουν δρομολογηθεί και υπάρχει η διαβεβαίωση πως μπορούν να προλάβουν το χρονικό ορόσημο του 2030. Σε πέντε χρόνια μπορούν πράγματι να ολοκληρωθούν, χωρίς αυτό όμως να σημαίνει ότι υπάρχει άνεση χρόνου, ειδικά στη σιδηροδρομική σύνδεση, που είναι και πιο δύσκολη και υπέστη και αλλαγές στον διαγωνισμό, καθώς «έσπασε» με το έργο του προαστιακού σιδηροδρόμου δυτικής Θεσσαλονίκης.
Κι αυτό είναι το επόμενο έργο, για το οποίο πλέον δεν υπάρχει το άγχος του χρόνου. Ο προαστιακός σιδηρόδρομος δυτικής Θεσσαλονίκης μπήκε σε νέα ρότα και με τις αλλαγές και τον διαχωρισμό του από τον ενιαίο διαγωνισμό με τη σιδηροδρομική σύνδεση του λιμανιού έχει την ευκαιρία να αποτελέσει τη νέα πραγματικότητα των μετακινήσεων στη δυτική Θεσσαλονίκη πολύ νωρίτερα από το 2030.
Οι δυο αυτοκινητόδρομοι, Θεσσαλονίκη – Έδεσσα και Δράμα – Αμφίπολη, ακολουθούν κοινή πορεία, είναι ακόμα στα διαγωνιστικά, αλλά στην τελική ευθεία, προκειμένου να αποκτήσουν ανάδοχο, σύμβαση και έναρξη κατασκευής. Προλαβαίνουν το 2030; Έστω και με δυσκολία ναι. Και οι δυο αυτοκινητόδρομοι. Αρκεί βέβαια να μην υπάρξουν περαιτέρω καθυστερήσεις, οι οποίες πήγαν πίσω τους σχεδιασμούς και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης. Το 2026 θα είναι κρίσιμη χρονιά και για τα δυο αυτά έργα.
Η γέφυρα του Αλιάκμονα ολοκληρώθηκε και τη χρησιμοποιούμε ήδη.
Τα αντιπλημμυρικά έργα στην Καλαμαριά και τη Λαχαναγορά υλοποιούνται και δεν αναμένεται να έχουν ζήτημα χρόνου έως το 2030, όπως και τα αντιπλημμυρικά του Ωραιοκάστρου (όλα έργα της κυβέρνησης), που μπήκαν στον... χορό σε δεύτερο χρόνο, αλλά μπορούν χωρίς πίεση να πιάσουν το χρονικό όριο του 2030.
Ο νέος τερματικός στο αεροδρόμιο «Μακεδονία» ολοκληρώθηκε.
Το νέο Δικαστικό Μέγαρο με τα πλείστα όσα προβλήματα του σχετικού ΣΔΙΤ δρομολογήθηκε πρόσφατα και με δεδομένο το χρονικό όριο που προβλέπεται στη σχετική σύμβαση για την ολοκλήρωσή του, αυτή δεν πρόκειται να ξεπεράσει το 2030.
Στα 17 σχολεία που κατασκευάζονται με τη μέθοδο ΣΔΙΤ έχουν ήδη αρχίσει οι εργασίες και θα ολοκληρωθούν νωρίτερα από το 2030.
Το Παιδιατρικό Νοσοκομείο στο Φίλυρο (δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος) κατασκευάζεται ήδη και είναι βέβαιο πως προλαβαίνει το 2030, χωρίς όμως και σε αυτό να έχουν λείψει οι καθυστερήσεις στο παρελθόν και μέχρι να αρχίσουν τα κατασκευαστικά. Πλέον η πρόοδός του είναι εξαιρετική.
Από την άλλη ένα από τα έργα του σχεδίου που δεν φαίνεται να προλαβαίνει να είναι έτοιμο το 2030 είναι το νέο Θεαγένειο στο πρώην στρατόπεδο Καρατάσιου. Το νέο Ογκολογικό Νοσοκομείο είναι ακόμα στα διαδικαστικα και διαγωνιστικά, έχει και έναν ορίζοντα κατασκευής πιθανώς άνω των τεσσάρων ετών, οπότε μάλλον το ορόσημο του 2030 δεν είναι εφικτό.
Τα έργα εκσυγχρονισμού νοσοκομείων και κέντρων υγείας πήγαν πολύ καλά και δεν τίθεται θέμα χρόνου.
Η μετατροπή της Άτυπης Βιομηχανικής Συγκέντρωσης (ΑΒΣ) Δυτικής Θεσσαλονίκης σε Επιχειρηματικό Πάρκο Εξυγίανσης Καλοχωρίου (ΕΠΕ Καλοχωρίου) είναι προς το παρόν στον... αέρα. Μπορεί να έχει δρομολογηθεί θεωρητικά και επί χάρτου, αλλά προς το παρόν μέχρι εκεί. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αυτή τη στιγμή ότι το 2030 θα είναι πραγματικότητα ή ακόμα θα συζητάμε τις ακανθώδεις λεπτομέρειες...
Το Εμπορευματικό Κέντρο Β. Ελλάδας Εθνικής Εμβέλειας στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου είναι έργο σε εξέλιξη, αλλά με καθυστερήσεις. Πόσο σημαντικές είναι αυτές κι αν θα χρειαστούν πέντε χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί δεν έχει καθαρή απάντηση αυτή τη στιγμή, αν και οι αρμόδιοι δεν έχουν εγκαταλείψει και σε αυτή την περίπτωση τον χρονικό στόχο.
Το ThessIntec μέσα από περιπετειώδεις εξελίξεις μπορεί να πάρει μπροστά το επόμενο έτος και να έχουμε την απρόσκοπτη υλοποίησή του, από τη στιγμή που υπάρχουν και οι πόροι, πλην όμως πλέον μετά τις τόσες καθυστερήσεις, τίθεται εν αμφιβόλω η ολοκλήρωσή του έως το 2030. Ως στόχος παραμένει.
Το Διεθνές Κέντρο Ψηφιακού Μετασχηματισμού και Ψηφιακών Δεξιοτήτων CISCO ήταν έτσι κι αλλιώς έτοιμο από το 2020, αλλά δεν λες και ότι μακροημέρευσε...
Η Pfizer στην ανατολική Θεσσαλονίκη ολοκληρώθηκε ως επένδυση και συνεχίζει μάλιστα να αναπτύσσεται, συνιστώντας ένα success story στην ιστορία της καινοτομίας της Θεσσαλονίκης.
Τα Σχέδια Ενίσχυσης Επιχειρηματικότητας (βιομηχανία – μεταποίηση – logistics) που αφορούσαν συγκεκριμένες εταιρίες έχουν ολοκληρωθεί ήδη.
Η ανάπλαση της ΔΕΘ μόλις δρομολογήθηκε σε επίπεδο προθέσεων και σχεδιασμού. Αν θα προλάβει το νέο σχέδιο να είναι έτοιμο ως το 2030 θα μας επιτρέψουν όλοι να αμφιβάλλουμε, διότι το ζητούμενο σε αυτή την περίπτωση είναι να καταλήξουμε σε κάτι πιο συγκεκριμένο. Έχασε τόσα και τόσα χρονοδιαγράμματα αυτή η ανάπλαση, που και να χάσει το 2030 δεν θα εκπλήξει κανέναν. Αμαρτωλή ιστορία και ανοιχτή πληγή (ακόμα) για την πόλη.
Το Μουσείο Ολοκαυτώματος όλο αρχίζει κι όλο καθυστερεί για διάφορους λόγους να υλοποιηθεί. Αν αρχίσει να κατασκευάζεται το επόμενο έτος οριακά προλαβαίνει το 2030. Θα αρχίσει όμως; Χρόνος υλοποίησης όπως προβλέπεται είναι τριάμισι χρόνια. Οπότε δεν εμπνέει αισιοδοξία για επίτευξη του στόχου του 2030.
Η ανάπλαση του παραλιακού μετώπου είναι επίσης μια ιστορία καθυστερήσεων. Όλα αυτά τα χρόνια περιμένουμε την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος κι ακόμα είμαστε στη διαβούλευση. Επί των τελικών (ελπίζουμε όλοι) προβλέψεων, στη βάση αναγκαίων αλλαγών, πλην όμως οι διαδικασίες είναι διαδικασίες και πρέπει να ολοκληρωθούν. Για ολοκλήρωση το 2030 ούτε λόγος βέβαια. Μιλάμε για ένα σχέδιο πολύ μεγάλο, με τεράστιο προϋπολογισμό και μια παρέμβαση που θα μας συνοδεύει (όταν επιτέλους οριστικοποιηθεί και αρχίσει) για δεκαετία και βάλε.
Το πρότζεκτ για την ανάπλαση της Δυτικής Πύλης Θεσσαλονίκης, όπως ονομάστηκε, είναι σε εξέλιξη. Πιθανότατα θα έχει ολοκληρωθεί στο σύνολό του το 2030.
Το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά έπειτα από πολλές καθυστερήσεις υπάρχει η δέσμευση ότι θα είναι έτοιμο το καλοκαίρι του 2026. Ζήτημα να χαθεί ο ορίζοντας του 2030 για την πρώτη φάση της ανάπλασής του δεν υπάρχει.
Η ανάπλαση της Τούμπας και το νέο γήπεδο του ΠΑΟΚ είναι ακόμα μια αμαρτωλή ιστορία, που μόνον εάν κάποιος είναι εξαιρετικά αισιόδοξος μπορεί να ελπίζει ότι θα έχει ολοκληρωθεί το 2030. Πιθανότατα μετά...
Για το νέο γήπεδο του Άρη και το πρότζεκτ της διπλής ανάπλασης όλα είναι στον... αέρα. Ή τουλάχιστον έμειναν εκεί που άρχισαν. Να μιλάμε και για χρονοδιαγράμματα είναι μάλλον ανούσιο αυτή τη στιγμή, που δεν έχουμε κάτι συγκεκριμένο να κινείται με ζέση.
Τα νέα πολεοδομικά σχέδια των δήμων, που είναι σε εξέλιξη πιθανότατα μέχρι το 2030 θα έχουν ολοκληρωθεί στο σύνολό τους.
Το ξύλινο ντεκ στην Παλιά Παραλία μπορεί να ολοκληρωθεί μέχρι το 2030. Πλέον είμαστε στα τελευταία στάδια των διαδικασιών και υπάρχει προοπτική να μην ξεφύγει πέραν του χρονικού στόχου που έθεσε η κυβέρνηση.
Θα θελήσει πολλή προσπάθεια για να πιάσει το ίδιο χρονικό όριο η ανάπλαση του άξονα της Αριστοτέλους.
Πρόσημο θετικό
Αυτά τα έργα περιλάμβανε το κυβερνητικό σχέδιο για τη Θεσσαλονίκη του 2030.
Από την εξέλιξη καθενός από αυτά τα έργα φαίνεται ότι σε μεγάλο βαθμό ο στόχος της κυβέρνησης θα έχει επιτευχθεί. Προφανώς και αρκετά έργα και μάλιστα εξαιρετικά κρίσιμα δεν πρόκειται να αποτελούν την πραγματικότητα της Θεσσαλονίκης του 2030, γεγονός που χαλάει τη συνολική εικόνα, αλλά πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι για ένα τόσο μεγάλο πρότζεκτ, που σε προϋπολογισμό ξεπερνά τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ το πρόσημο είναι θετικό.
Τι φταίει που τα έργα τα οποία δεν προλαβαίνουν το 2030 έμειναν πίσω; Οι γνωστές παθογένειες των έργων υποδομής στη χώρα μας κι όχι μόνο στη Θεσσαλονίκη και σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως της ανάπλασης της ΔΕΘ) οι ριζικές αλλαγές στον σχεδιασμό ή ο κακός αν θέλετε εξ αρχής σχεδιασμός.
Σε μια πόλη που συνήθισε να ζει με τις καθυστερήσεις, όπως η Θεσσαλονίκη, κάνει περισσότερη εντύπωση η ολοκλήρωση έργων, παρά η αδυναμία υλοποίησής τους. Τραγική ακόμα και η παραδοχή μιας τέτοιας συνθήκης, αλλά να λέμε τα πράγματα ως έχουν και όχι όπως θα θέλαμε να έχουν.
Απέχουμε μόλις μια πενταετία από το 2030. Και σήμερα, τρία χρόνια μετά την ανακοίνωση του σχεδίου εκείνου με τα 30+ έργα και έχοντας υπόψη μια σειρά από άλλα «ορόσημα» για τη Θεσσαλονίκη, το συγκεκριμένο μοιάζει με το μοναδικό χρονοδιάγραμμα το οποίο τηρείται επαρκώς. Και στην υλοποίησή του με την ικανοποιητική συνέπεια που καταγράφεται δεν συμβάλλει μόνον η κυβέρνηση, αλλά και οι τοπικοί φορείς. Όλοι υφίστανται την κριτική για τις καθυστερήσεις και τις χρονικές (και άλλες) αστοχίες, οπότε όλοι θα πρέπει να πιστωθούν και την ολοκλήρωση των έργων.
Κι επειδή ασχολούμαι πολλά χρόνια με τις υποδομές της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής και συνακόλουθα με τα κατά καιρούς σχέδια κυβερνήσεων και τοπικών φορέων, οφείλω να ομολογήσω ότι από τη σημερινή εικόνα τα πράγματα πηγαίνουν πολύ καλύτερα σε σχέση με το παρελθόν. Σημεία κριτικής θα βρούμε πολλά, αλλά είναι και ζήτημα οπτικής και ζήτημα επαφής με την πραγματικότητα. Μακέτες πολλές, έργα πολύ συγκεκριμένα...