Τι περιμένουμε από τις σημερινές εκλογές στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και στους 14 δήμους της Θεσσαλονίκης; Τους νέους τοπικούς άρχοντές μας. Τη διοίκηση σε τοπικό επίπεδο, που είναι εξίσου σημαντική με την κεντρική διοίκηση της χώρας.
Για τις τοπικές κοινωνίες ακόμα πιο σημαντική. Επειδή ο ρόλος και οι αρμοδιότητες της αυτοδιοίκησης έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια, με σειρά θεσμικών παρεμβάσεων, οι οποίες έμειναν μεν ανολοκλήρωτες, ωστόσο ενδυνάμωσαν Περιφέρεια και Δήμους σε τόσο μεγάλο βαθμό, που το έργο τους συνδέεται άμεσα με εκείνο της εκάστοτε κυβέρνησης και είναι εκείνοι που πλέον χαράσσουν πολιτική και έχουν τη μεγαλύτερη ευθύνη για την πορεία κάθε τόπου.
Αντιλαμβάνομαι ότι αυτό που καίει τον πολίτη είναι το πορτοφόλι του. Και η αυτοδιοίκηση εκεί είναι σχεδόν χωρίς την παραμικρή ευθύνη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούν οι αυτοδιοικητικές εκλογές να μην έχουν την αίγλη των εθνικών. Το αντίθετο. Πρώτον και οι τοπικές διοικήσεις βάζουν το χέρι στην τσέπη μας. Δεύτερον είναι πλέον σε θέση να φέρουν έσοδα στις τοπικές κοινωνίες. Τρίτον δεν είναι όλα χρήμα.
Ανέφερα ότι η αποκέντρωση αρμοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση στην αυτοδιοίκηση έμεινε ανολοκλήρωτη. Αυτό το κεφάλαιο πρέπει κάποια στιγμή να κλείσει. Δεν μπορεί ποτέ να είναι λογικό αποφάσεις που αφορούν στις τοπικές κοινωνίες να λαμβάνονται από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, σε κλειστά γραφεία, από ανθρώπους που δεν έχουν πατήσει καν το πόδι τους στην περιοχή για την οποία αποφασίζουν. Σε κάθε περίπτωση, ακόμα κι αν αποδεχτώ ότι το τοπικό πολιτικό και αυτοδιοικητικό προσωπικό είναι «ανίκανο» (όπως ορισμένοι διατυμπανίζουν εδώ και δεκαετίες, λες και δεν έχει αλλάξει αυτό το προσωπικό μια και δυο και τρεις φορές), αυτή η συνεχιζόμενη κατάσταση αποτελεί μια διαχρονική στρέβλωση, η οποία είναι αναποτελεσματική. Αποδεδειγμένα πια.
Ακόμα κι αν χρειάζεται μέσα από λάθη να προχωρήσει η αποκέντρωση, πρέπει αυτό να γίνει. Το σημερινό μοντέλο συνιστά διαρκή και εμμονικό παραλογισμό. Εντάξει, η κεντρική διοίκηση θέλει να έχει εξουσία σε κάθε τόπο (το μακρύ χέρι του κράτους). Στην ουσία όμως μόνο απώλειες μπορεί να έχει, διότι δεν έχει την καθημερινή επαφή με την τοπική κοινωνία.
Θα δούμε λοιπόν πότε θα τολμήσουμε και στη χώρα μας να αποκτήσουμε αντί για τοπική αυτοδιοίκηση, τοπική διακυβέρνηση, όπως σε τόσες και τόσες άλλες αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες. Δεν θα μπω στην κουβέντα του ανεπαρκούς τοπικού προσωπικού, διότι είναι πολύ μίζερη και πολύ επαρχιωτική. Σε βαθμό μισαλλοδοξίας, ελιτισμού, δηθενιάς και υπεροψίας. Και με τέτοιες συμπεριφορές και νοοτροπίες τα έχω χαλάσει εδώ και δεκαετίες.
Τι περιμένει λοιπόν η Θεσσαλονίκη από τις νέες διοικήσεις της Περιφέρειας και των Δήμων, τις οποίες όλοι εμείς εκλέγουμε σήμερα με την ψήφο μας:
Αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων στο σύνολό τους και με τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα. Money rules που λένε και στο χωριό μου, οπότε αυτά που έχουμε διαθέσιμα για τα επόμενα πέντε χρόνια αποτελούν το καύσιμο για να τραβήξει το όχημα μπροστά.
Σχέδιο για κάθε γειτονιά. Το εννοώ. Κάθε γειτονιά ακόμα και στο πιο μικρό χωριό. Όποιος δήμαρχος προκύψει και δεν έχει σχέδιο έχει καταδικάσει σε αυτή τη συγκυρία τον τόπο του για πολλά χρόνια. Διότι το χρήμα θα πάει εκεί που υπάρχει προετοιμασία, σχέδιο και μελέτες. Χωρίς αυτά ούτε πίσσα σε λακκούβα δεν ρίχνεις πλέον.
Πλάνο διοίκησης και λειτουργίας του οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης. Χωρίς αυτό οι δημοτικές και περιφερειακές υπηρεσίες θα δίνουν τον τόνο στην κοινωνία και η αίσθηση της παρακμής θα γίνει πραγματικότητα. Χωρίς ισχυρές υπηρεσίες καθαριότητας, που λειτουργούν με πρόγραμμα, χωρίς σοβαρή δημοτική αστυνομία, χωρίς αξιοπρεπή ΚΑΠΗ και βρεφονηπιακούς σταθμούς, χωρίς ορθολογική κατανομή του προσωπικού, η Περιφέρεια και ο Δήμος θα υπολειτουργούν και οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα θα είναι πολύ άσχημες.
Περιμένουμε επίσης οι νέες τοπικές διοικήσεις να λειτουργήσουν συμπληρωματικά με την κεντρική διοίκηση. Χωρίς αυτή την προϋπόθεση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί τίποτα στην περιοχή. Και η περιοχή αυτή ζει δεκαετίες τώρα με εκκρεμότητες. Αυτές πρέπει να κλείσουν και να μην ανοίξουμε νέες. Κι αυτό σημαίνει ότι ακόμα και σε περιπτώσεις διαφορετικής αντίληψης μεταξύ τοπικής διοίκησης και της εκάστοτε κυβέρνησης, πρέπει μετ' επιτάσεως να αναζητείται η χρυσή τομή και να υπάρχει συνεννόηση. Κόντρες για μικροκομματικούς λόγους και «υπηρεσίες» και για προσωπικές συμπάθειες μπορούν να υπάρξουν στα τηλέφωνα, όχι στα έργα που αφορούν στο κοινωνικό σύνολο.
Η επόμενη μέρα θα βρει τη Θεσσαλονίκη αντιμέτωπη με τις σύγχρονες προκλήσεις. Οπότε, πέρα από το όποιο τοπικό σχέδιο οφείλουν να έχουν οι τοπικές διοικήσεις, έχουν και την υποχρέωση να συνεργαστούν μεταξύ τους. Οι διαδημοτικές συνεργασίες σε μια σειρά από ζητήματα της καθημερινότητας είναι το κλειδί για μια ακόμα καλύτερη μέρα. Όπως είναι το κλειδί για κάθε αποτελεσματική διεκδίκηση από την κεντρική διοίκηση.
Προσωπικά περιμένω η επόμενη μέρα για τη Θεσσαλονίκη να είναι καλύτερη. Κι όταν αναφέρομαι στη Θεσσαλονίκη εννοώ όλο τον νομό. Επειδή προσωπικά θεωρώ τον νομό Μητρόπολη και πιστεύω ότι ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστεί. Δεν είναι μητρόπολη ο κεντρικός δήμος ή το πολεοδομικό συγκρότημα. Αυτό έπρεπε να έχει γίνει συνείδηση πια σε όλους. Δεν έχει γίνει δυστυχώς.
Οι 14 Δήμοι της Θεσσαλονίκης είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Οι στρεβλώσεις και τα προβλήματα του ενός επηρεάζουν τη λειτουργία του άλλου. Οι πολίτες, η τοπική κοινωνία όχι μόνο το έχει καταλάβει, το ζει στο πετσί της πολλά χρόνια τώρα. Σκεφτείτε μόνο πόσοι εργάζονται εκτός του δήμου κατοικίας τους. Όλοι αυτοί ζουν τα προβλήματα όχι μόνο της γειτονιάς τους και του Δήμου τους, αλλά και πολλών άλλων Δήμων, από τους οποίους διέρχονται καθημερινά ή εργάζονται επί πολλές ώρες, λες και είναι... δεύτερο σπίτι τους. Εκείνοι που πρέπει οπωσδήποτε πια να το συνειδητοποιήσουν και να το κάνουν θεμέλιο της διοικητικής πρακτικής τους είναι οι νέοι δήμαρχοι.
Τι να το κάνω να έχεις κούκλα τον Δήμο σου κι αυτός να είναι δίπλα σε μια χωματερή, σε ένα μπαζωμένο ρέμα, σε ένα κατεστραμμένο οδικό δίκτυο, σε μια παρατημένη περιοχή;
Από τις αυτοδιοικητικές εκλογές και τις νέες διοικήσεις συνεπώς η Θεσσαλονίκη και οι Θεσσαλονικείς περιμένουν πολλά. Και η συγκυρία (πολιτική, οικονομική, χρονική...) είναι πιο κατάλληλη από ποτέ. Εμείς είμαστε έτοιμοι να επιλέξουμε σήμερα τους πιο κατάλληλους;