Η δυτική Θεσσαλονίκη θα συνεχίσει να παραμένει για χρόνια στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος όλων, δεδομένου ότι είναι μια περιοχή που ακόμα όλοι επιχειρούν να καλύψουν ελλείμματα δεκαετιών, είτε αναπτυξιακά, είτε υποδομών, είτε καθημερινότητας, είτε κοινωνικά. Και για να καλυφθούν, ώστε να γίνει το επόμενο βήμα, χρειάζεται εκτός από χρήμα και χρόνος.
Πλέον εδώ και χρόνια επιχειρείται να βγει από το τέλμα της υποβάθμισης η περιοχή. Και είναι εμφανείς οι αλλαγές που έχουν γίνει. Αλλαγές ουσιαστικές, με κοινωνικό αποτύπωμα και αναπτυξιακή διάσταση, έστω κι αν έγιναν αποσπασματικά. Δεν είναι υποβαθμισμένη πια η περιοχή, αλλά χρειάζεται ακόμα περισσότερες βελτιώσεις. Επειγόντως.
Αν τα έργα υποδομής είναι το μέσο για να πετύχει κάποιος βελτίωση της καθημερινότητας, εκσυγχρονισμό, βιωσιμότητα, ελκυστικότητα και ανάπτυξη, τότε η δυτική Θεσσαλονίκη τα επόμενα χρόνια έχει την ελπίδα να βγει οριστικά από το τέλμα της υστέρησης συγκριτικά με το υπόλοιπο πολεοδομικό συγκρότημα και τις ελλείψεις. Με την επέκταση του μετρό, με τα νέα νοσοκομεία, με τους δρόμους, με τον προαστιακό σιδηρόδρομο, με την αξιοποίηση των στρατοπέδων, με το νέο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά κτλ.
Κυρίως όμως μπορεί να αντιμετωπίσει βασικές ελλείψεις της με τις πολεοδομικές παρεμβάσεις, τις αναπλάσεις και τη βελτίωση γενικότερα του χώρου.
Εκεί οι παρεμβάσεις των δήμων είναι ουσιαστικές. Η Αυτοδιοίκηση μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην κάλυψη των ελλειμμάτων, στη βελτίωση της καθημερινότητας, στην υλοποίηση αναγκαίων έργων που έχουν αποτέλεσμα στην πράξη για τους πολίτες.
Σε μεγάλο βαθμό η Αυτοδιοίκηση καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια για να πετύχει όλα αυτά. Έχει ιεραρχήσει τα προβλήματα, έχει βάλει προτεραιότητες, αξιοποιεί τις ευκαιρίες (χρηματοδοτικές και άλλες) και έχει κυρίως ένα σχέδιο για την επόμενη μέρα. Κατανοούν με λίγα λόγια οι τοπικοί φορείς και αρχές τις ανάγκες της κοινωνίας.
Το ίδιο γίνεται και με την Πολιτεία, η οποία έπαψε να αδιαφορεί (δεν θα μπορούσε να κάνει κι αλλιώς, λόγω του μεγέθους που απέκτησε η δυτική Θεσσαλονίκη) και πλέον έχει προγραμματίσει σημαντικότατες παρεμβάσεις με αναπτυξιακό πρόσημο και συγκεκριμένο αποτύπωμα σε κάθε περιοχή.
Επενδύσεις
Ακολουθεί ο ιδιωτικός τομέας αυτή την πορεία; Η απάντηση στο ερώτημα δεν είναι εύκολη. Ο κόσμος ακολουθεί. Μισό εκατομμύριο κατοίκους έχει η δυτική Θεσσαλονίκη, εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους και αναρίθμητους διερχόμενους. Δεν απουσιάζουν και οι επενδύσεις. Πλην όμως πηγαίνουν με ρυθμούς χαμηλότερους του αναμενομένου.
Οι επιχειρήσεις συνήθως προηγούνται της Πολιτείας, της Αυτοδιοίκησης και των πολιτών. Στην περίπτωση της δυτικής Θεσσαλονίκης υπάρχει μια αίσθηση επισφάλειας για τις επιχειρήσεις και για επενδύσεις προς το παρόν. Παρά τις συνθήκες που διαμορφώνονται και είναι ευνοϊκές. Μια εξήγηση είναι η οικονομική συγκυρία. Μια άλλη είναι η ευκαιρία που ψάχνουν για να επενδύσουν σε έναν τόπο οι επιχειρήσεις. Η γη δεν διατίθεται τσάμπα και οι υποδομές δεν πρόκειται να καλυφθούν στο εγγύς μέλλον.
Τι μπορεί να κάνει η Πολιτεία και η Αυτοδιοίκηση για να προσελκύσει το επενδυτικό ενδιαφέρον δυτικά, που είναι βασική παράμετρος για να επιτευχθεί το ζητούμενο, δηλαδή η ανάπτυξη της δυτικής Θεσσαλονίκης;
Αφενός να ολοκληρώσει τις δικές της επενδύσεις, τα έργα και τα σχέδια. Μεταξύ αυτών να επιτύχει καλύτερες συνδέσεις, καλύτερες συγκοινωνίες, να ολοκληρώσει εμβληματικές παρεμβάσεις που είναι σε εξέλιξη όπως το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά, το Πάρκο Υγείας στην περιοχή των νοσοκομείων και το κέντρο logistics στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου ή τις συνδέσεις του λιμανιού, τη βελτίωση του οδικού δικτύου στο Καλοχώρι και τον δυτικό προαστιακό σιδηρόδρομο, μαζί με τις επεκτάσεις του μετρό, το Μουσείο Ολοκαυτώματος ή ακόμα και τα νέα Δικαστήρια. Και πολλά άλλα (όπως η διαπλάτυνση της Λαγκαδά), που δεν τα αναφέρω για να μη γίνω κουραστικός. Αφετέρου να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ακίνητη περιουσία στην περιοχή. Που σημαίνει να πάψουν να πηγαίνουν πίσω οι αξιοποιήσεις των πρώην στρατοπέδων και γης ικανής να ενταχθεί στην καθημερινότητα της περιοχής.
Οι Λαχανόκηποι ως μοχλός ανάπτυξης
Σε αυτό εντάσσεται η περιοχή στα όρια της δυτικής Θεσσαλονίκης με τον κεντρικό δήμο. Μια περιοχή που έχει ήδη συγκεντρώσει το ενδιαφέρον επενδυτών, στην οποία όμως ακόμα και μετά κάποια χρόνια φαίνεται να μένουν νησίδες αναξιοποίητες, εγκαταλειμμένες, που δεν μπορούν να ενταχθούν ακόμα στο πολεοδομικό σύνολο.
Ενώ λοιπόν υπάρχει σχεδιασμός για το Πάρκο Μνήμης και το Μουσείο Ολοκαυτώματος, ενώ υπάρχει σε εξέλιξη η αξιοποίηση της παλιάς δυτικής εισόδου, ενώ υπάρχει η εγκατάσταση δημοσίων υπηρεσιών στην ευρύτερη περιοχή, ενώ υπάρχει επενδυτικό ενδιαφέρον για τους δυο άξονες της δυτικής εισόδου και της 26ης Οκτωβρίου, έχουν μείνει σημεία (μεγάλες εκτάσεις), που η προοπτική τους είναι θολή.
Μια από αυτές τις νησίδες είναι οι Λαχανόκηποι.
Δεν θα αναφερθώ στην προϊστορία της περιοχής, ούτε στα προβλήματά της. Αυτά για όσους ενδιαφέρονται είναι γνωστά ή μπορούν να τα googlάρουν. Και θα διαβάσουν πολλά. Από τα επιχειρηματικά πάρκα και τους ουρανοξύστες, μέχρι τη μετεγκατάσταση της ΔΕΘ κτλ.
Θα πάω μόλις επτά χρόνια πίσω, όταν αρχίζει μια ουσιαστική προσπάθεια να πάψουν οι Λαχανόκηποι να αποτελούν νησίδα εγκατάλειψης. Το 2018 έγραφα ότι η έτοιμη τότε μελέτη (από το 2010 μάλιστα) για την ανάπλαση των εγκαταλειμμένων Λαχανόκηπων έμενε στα χαρτιά, καθώς είχε μείνει εκτός Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου του δήμου Θεσσαλονίκης.
Ήταν το πρότζεκτ για το Επιχειρηματικό Κέντρο στους Λαχανόκηπους ακριβώς στη λογική της προσέλκυσης επενδύσεων. Ένα πρότζεκτ που είχε γίνει σημαία για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της δυτικής Θεσσαλονίκης και προέβλεπε τρία εμβληματικά κτήρια, πολυώροφα, ως κύριο χαρακτηριστικό. Μετά προκρίθηκε η δημιουργία επιχειρηματικού κέντρου κοντά στον Β' προβλήτα του λιμανιού και κάπου πάλι χάσαμε τον δρόμο.
Οι πέντε βασικές παράμετροι του πρότζεκτ εκείνης της μελέτης ήταν το επιχειρηματικό πάρκο που μπορούσε να δημιουργήσει 80.000 θέσεις εργασίας και η προστιθέμενη αξία του οποίου υπολογίστηκε περίπου στα 800 εκατομμύρια ευρώ, η σύνδεση με τον 6ο προβλήτα του λιμανιού, η μεγάλη ζώνη πρασίνου από τον Παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό μέχρι το γήπεδο Θερμαϊκού, ο Δεδνροπόταμος ως ανοιχτός αγωγός με πράσινη αλέα και η κυκλοφοριακή διέξοδος για την πόλη, δεδομένου ότι οι Λαχανόκηποι απέχουν 700 μέτρα από την Αριστοτέλους.
Τότε (το 2018) ο δήμος Θεσσαλονίκης δημοσιοποίησε τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τους Λαχανόκηπους, που προβλέπει χρήσεις γενικής κατοικίας, τουρισμού και αναψυχής, ανοιχτό εμπορικό κέντρο – εκπτωτικό χωριό και κεντρικές λειτουργίες της πόλης.
Το Επιχειρηματικό Κέντρο χωροθετήθηκε τότε μεταξύ του δεύτερου και του τρίτου προβλήτα του λιμανιού και της παλιάς δυτικής εισόδου, χωρίς όμως να αποκλείεται μελλοντικά η δημιουργία τέτοιας υποδομής στους Λαχανόκηπους. Και μόνο η σύνδεση της περιοχής με το κέντρο και τη δυτική Θεσσαλονίκη είναι αρκετή για να αλλάξει ριζικά η εικόνα και η χρήση που παρουσιάζει το υποβαθμισμένο αυτό κομμάτι του αστικού ιστού και συνεπώς η ελκυστικότητά του για επενδύσεις.
Τα σχέδια ανάπτυξης των Λαχανοκήπων πλέον συνδέονται με την ανάπτυξη του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, με την παλιά και νέα δυτική είσοδο, όπου δημιουργούνται αναπτυξιακοί πόλοι, με την περιοχή του παλαιού σιδηροδρομικού σταθμού και το υπό ανέγερση Μουσείο Ολοκαυτώματος, με τη ζώνη πρασίνου 40 στρεμμάτων, το στρατόπεδο Κακιούση και την αναμόρφωση της Γιαννιτσών.
Το δε επιχειρηματικό κέντρο είναι στην ουσία οι επενδύσεις που ήδη προχωρούν στο Φιξ και απέναντι (Hub26). Ο σχεδιασμός επίσης περιλαμβάνει την έννοια της βιωσιμότητας, διότι το πράσινο ενισχύεται αποφασιστικά.
Τον σχεδιασμό είχε αναλύσει ο τότε αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων και Περιβάλλοντος, Θανάσης Παππάς, στη Voria.gr.
Τελικά το νέο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο που εγκρίθηκε πριν από έναν χρόνο περιλαμβάνει τα 890 στρέμματα στους Λαχανόκηπους και δίνει προοπτική πλέον να ξεφύγουν από την εγκατάλειψη και να ενταχθούν ως ενεργό κομμάτι του αστικού ιστού κι όχι ως σκουπιδότοπος.
Η ανάπτυξη αυτή απαιτεί την κινητοποίηση δημόσιων πόρων για να μπορέσουν να έρθουν στην περιοχή και τα ιδιωτικά κεφάλαια. Πρωτίστως απαιτεί το ενδιαφέρον όλων για μια περιοχή που θυμίζει τη δεκαετία του 1920 και δεν την αναφέρω τυχαία. Από τότε περίμεναν οι Λαχανόκηποι να ενταχθούν στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Θεσσαλονίκης...
Αν είναι οι ρυθμοί ανάπλασης και αξιοποίησης να παραμείνουν οι ίδιοι, τότε ευλόγως οι υποψήφιοι επενδυτές δεν θα δείξουν ενδιαφέρον και θα συνεχίσει η περιοχή να αποτελεί μια «τρύπα» στη δυτική Θεσσαλονίκη, μια νησίδα εγκατάλειψης που πάντα είχε προοπτικές, αλλά αρνούμασταν να επενδύσουμε σε αυτές. Θεωρώ ότι η διοίκηση του δήμου Θεσσαλονίκης μπορεί και πρέπει να πιέσει, ώστε να αρχίσουν οι παρεμβάσεις ανάπλασης της περιοχής και να ακολουθήσει η αξιοποίηση, με την προσέλκυση των ιδιωτικών επενδύσεων. Το κλίμα στον περίγυρο είναι το κατάλληλο και χωρίς τους Λαχανόκηπους η νοητή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην δυτική και την κεντρική Θεσσαλονίκη θα συνεχίσει να υπάρχει ακόμα και με την κατασκευή του Μουσείου Ολοκαυτώματος, ακόμα και με την ολοκλήρωση των πρότζεκτ στο Φιξ, ακόμα και με την υλοποίηση των υποδομών που εκκρεμούν ή την εγκατάσταση περισσότερων δημόσιων υπηρεσιών στην ευρύτερη περιοχή.
Οι Λαχανόκηποι πρέπει να μπουν σε προτεραιότητα, διότι η αναγέννησή τους αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη της δυτικής Θεσσαλονίκης και την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και των επενδύσεων. Και όχι μόνο. Για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, για την καλυτέρευση της καθημερινότητας των πολιτών, για τη βιωσιμότητα, την ενίσχυση του πρασίνου, τη συνδεσιμότητα και την κατάργηση της πολεοδομικής ασυνέχειας, που ρίχνει διαχωριστικές γραμμές.