Skip to main content

Ιστορίες Παλιάς Θεσσαλονίκης: Το ναυάγιο της Επανομής - 55 χρόνια στη σιωπή της θάλασσας

Το χώμα έγινε σκουριά, ο Άγιος Αντώνιος έβαλε το χέρι του και έσωσε τον βιότοπο της Επανομής - Είναι όμως έτσι;

Ήταν ένα παλιό σκαρί, που... τα είχε φάει τα ψωμιά του, αλλά παρόλα αυτά πορεύονταν με χαμηλή ταχύτητα σε ήσυχη θάλασσα. Δεν έκανε ταξίδια μακρινά, δεν ξανοιγόταν πολύ στο πέλαγος. Η ρότα του ήταν τόσο, όσο. Κανείς δεν θυμάται το όνομά του, ίσως να μην είχε από τα τόσα που άλλαξε. Σίγουρα όταν ποντίστηκε πρώτη φορά στο νερό θα πήρε κάποιο όνομα. Ο πλοιοκτήτης θα ήταν υπερήφανος και θα καμάρωνε για το απόκτημά του.

Image

Η περιγραφή αφορά φυσικά σε ένα πλοίο, που έκανε το παρθενικό του ταξίδι στον Αιγαίο κάποτε στα μέσα του προηγούμενου αιώνα και το τελευταίο του τον χειμώνα του 1970, εν μέσω της Χούντας των Συνταγματαρχών. Η παράδοση λέει πως ήταν του Αγίου Αντωνίου, 17 Ιανουαρίου, αλλά κανείς με σιγουριά δεν μπορεί να το βεβαιώσει. Το σκαρί εξώκοιλε και βούλιαξε στα ρηχά, πολύ κοντά στην ακτή της Επανομής στη Θεσσαλονίκη. Κι έκτοτε, εδώ και πάνω από μισό αιώνα, έδωσε το όνομά του στο σημείο εκείνο, «το ναυάγιο της Επανομής».

Σύμφωνα πάντα με την παράδοση, η οποία μεταφέρθηκε από στόμα σε στόμα, εκείνο το παγωμένο πρωινό της 17ης Ιανουαρίου του 1970, το πλοίο μετέφερε μια τεράστια ποσότητα χώματος, με προορισμό την ακτή και από εκεί τον βιότοπο της Επανομής. Με τη βοήθεια των μελών του πληρώματος και εργατών από τη Θεσσαλονίκη θα ξεφόρτωνε το χώμα στην παραλία, γι΄αυτό και έφτασε σε τόσο ρηχά νερά. Το σχέδιο ήταν να αναπτυχθεί ο βιότοπος και να αποκτήσει νέα είδη πανίδας. Χιλιάδες φυτά, λουλούδια και χαμηλή βλάστηση θα φύτρωναν εκεί τα επόμενα χρόνια και για το φιλόδοξο σχέδιο χρειαζόταν πολύ χώμα.

Image

 

 

Άλλες πληροφορίες αναφέρουν πως η ανάπτυξη του βιότοπου ήταν το πρόσχημα και ο πραγματικός λόγος της απόθεσης του χώματος ήταν το μπάζωμα μιας μεγάλης έκτασης του βιότοπου. Κάποιοι διέδιδαν  πως έτσι η Επανομή θα αποκτούσε επιπλέον καλλιεργήσιμη γη κι άλλοι -πιο πονηρεμένοι- πως θα χτιζόταν σταδιακά κατοικίες.  

Λίγο καιρό αργότερα η Χούντα προχώρησε σε αναγκαστική απαλλοτρίωση μιας έκτασης κοντά στις 4.500 στρέμματα, η οποία είχε και τμήμα του βιότοπου. Στόχος ήταν η τουριστική αξιοποίησής της, που όμως ποτέ σε έγινε, καθώς οι τοπικές αρχές προσέφυγαν στη δικαιοσύνη και χρόνια μετά το Συμβούλιο της Επικρατείας δικαίωσε τον δήμο και του επέστρεψε τη γη.

 

Image

Σύμφωνα με τους κάτοικους της Επανομής ο Άγιος Αντώνιος έσωσε εκείνο το πρωινό του Γενάρη, τον βιότοπο από την καταστροφή -ανεξάρτητα ποιος ήταν ο απώτερος στόχος του σχεδίου-, αφού το πλοίο βούλιαξε ανήμερα της γιορτής του. Σήμερα πάντως ο βιότοπος της Επανομής φιλοξενεί εκατοντάδες είδη πανίδας και σχεδόν 2.500 διαφορετικά φυτά, θάμνους και λουλούδια.

Αυτή είναι μια παλιά ιστορία της Θεσσαλονίκης, την οποία -περιέργως γιατί- κανείς δεν ανέδειξε σε όλες τις διαστάσεις. Ούτε ο τύπος της εποχής ασχολήθηκε ιδιαίτερα, ούτε κάποια ενδελεχής έρευνα έγινε όλα αυτά τα χρόνια. Το ακόμη πιο περίεργο είναι πως η πλοιοκτήτρια εταιρεία δεν ενδιαφέρθηκε για την ανέλκυση και τη ρυμούλκησή του. Το νερό σκούριασε το πλοίο, το οποίο  βρίσκεται στο ίδιο ακριβώς σημείο εδώ και 55 χρόνια. Οι κολυμβητές φτάνουν σε αυτό και περιεργάζονται τα σαθρά πλέον μέρη του, πιτσιρικάδες το έχουν ως εξέδρα για βουτιές, φωτογράφοι και εικονολήπτες το απαθανατίζουν για το αρχείο τους.

Image

 

Κι αν σήμερα αποτελεί ατραξιόν, κάποτε αυτό το σκαρί είχε ταξιδέψει σε ανοιχτές θάλασσες, είχε μεταφέρει εμπορεύματα και πληρώματα, είχε ζήσει ιστορίες ανθρώπινες, βάσανα, χαρές και καημούς. Ποιος ξέρει, μπορεί κάποια στιγμή στο μέλλον να μάθουμε τι ακριβώς συνέβη 17 Ιανουαρίου του 1970 στην παραλία της Επανομής κι ακόμη τι είχε συμβαίνει παλιότερα. Αρκεί να μην περάσουν άλλα 55 χρόνια μέχρι τότε...