Ο συρμός της κεντρικής πολιτικής σκηνής έφτασε στο τέρμα του. Επόμενο δρομολόγιο, οι αυτοδιοικητικές του Οκτωβρίου. Τα πολιτικά κόμματα ενέτασσαν ανέκαθεν τις δημοτικές εκλογές στον κεντρικό τους σχεδιασμό θεωρώντας τις πολιτικό μέγεθος ήσσονος σημασίας, μια διευθέτηση «τοπικών συσχετισμών», όπου καλό θα ήταν, βεβαίως, να επικρατήσουν «δικά μας παιδιά» και να βαφτεί ο χάρτης της βραδιάς των αποτελεσμάτων με τα χρώματα του εκάστοτε νικητή. Τα όσα ακολουθούν, εμπεριέχουν την προσδοκία ότι μερικά παθήματα έγιναν μαθήματα.
Το πολιτικό τοπίο στη Θεσσαλονίκη
Η Νέα Δημοκρατία
Για τον Δήμο Θεσσαλονίκης, η νικήτρια Ν.Δ. επέλεξε να στηρίξει τον νυν δήμαρχο, με κριτήριο «να κερδίσει ένα δικό μας παιδί», έστω και τεκνοθετημένο, που βολεύει τους δικούς μας, μας κάνει τα χατίρια και δεν μπλέκεται στα πόδια μας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Ν.Δ. πασχίζει τώρα να μαζέψει στο μαντρί δεξιούς ανθυποψήφιους, γιατί οι δημοσκοπήσεις δεν είναι αισιόδοξες για τη Β’ Κυριακή. Το ότι «το παιδί» απέτυχε στη διοίκηση της πόλης και τη βούλιαξε στα νερά του Θερμαϊκού, δεν φαίνεται να απασχολεί. Αλήθεια, αυτό είναι το πολιτικό σχέδιο της κυβέρνησης για τη Θεσσαλονίκη; Στήριξη ενός πανθομολογουμένως αποτυχημένου; Ενός δημάρχου, εναντίον της διοίκησης του οποίου οι απαξιωτικές -αλλά και εν πολλοίς περιγελαστικές- αντιδράσεις πολιτών και σωματείων της πόλης (και ουκ ολίγων πρώην υποστηρικτών του) σχηματίζουν καθημερινό τσουνάμι οργής; Ανικανότητα, αδιαφορία, ανύπαρκτα έργα που διαφημίζονται ως ολοκληρωμένα, διάλυση των υπηρεσιών, ευνοιοκρατία, εγκατάλειψη της πόλης, είναι οι βιωμένη πραγματικότητα των πολιτών και των εργαζομένων του δήμου.
Η αντιπολίτευση
Ευρύ είναι το αντιπολιτευτικό φάσμα απέναντι στην παράταξη του νυν δημάρχου. Μια ντουζίνα υποψήφιοι από την άκρα δεξιά ως την εξωκοινοβουλευτική αριστερά. Αφαιρώντας τα δύο άκρα, για διαφορετικούς λόγους (π.χ η εξωκοινοβουλευτική αριστερά δεν ενδιαφέρεται να διοικήσει αλλά να διαφυλάξει την ιδεολογική καθαρότητά της), οι υπόλοιπες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις είναι, δυνητικά, σε θέση να τερματίσoυν τη βλαπτική για την πόλη θητεία του νυν δημάρχου και να δώσουν μια διοίκηση που να ξεκολλήσει το κάρο απ’ τη λάσπη και να ωθήσει τη Θεσσαλονίκη σε μια νέα, θετική πορεία.
Οι προϋποθέσεις
Μετά τις διπλές βουλευτικές εκλογές έχει αποτυπωθεί μια εικόνα των πολιτικών δυνάμεων στην πόλη. Μια εικόνα, όμως, ακίνητη, μια φωτογραφία στατική. Αντιθέτως, το αυτοδιοικητικό ντοκιμαντέρ της πόλης ούτε άρχισε ούτε τελείωσε στις εκλογές Μαΐου-Ιουνίου. Και οι επιλογές των δημοτών στα τοπικά ζητήματα ουδόλως αντιστοιχίζονται εδώ και 30-40 χρόνια προς αυτές των εθνικών εκλογών ή των κομματικών «χρισμάτων». Οι πολίτες πλέον, σε υψηλά ποσοστά, ψηφίζουν τοπικές προσωπικότητες και προγράμματα, με βασικό κριτήριο την αξιοπιστία στην αντιμετώπιση των τοπικών θεμάτων αλλά και τη δηλωμένη απόστασή τους από τον σφιχτό κομματικό εναγκαλισμό.
Οι μέχρι στιγμής δηλώσεις
Διαβάζω την πρόσκληση στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ προς το ΠΑΣΟΚ, με «ανοιχτό το ενδεχόμενο να κατέβουν από κοινού στις αυτοδιοικητικές εκλογές» (Τεμπονέρας, 28/6).
Διαβάζω και τις μέχρι στιγμής απαντήσεις:
«Κεντρικό deal ούτε μπορεί να γίνει ούτε θα γίνει με τον ΣΥΡΙΖΑ. Το ΠΑΣΟΚ δεν πρόκειται να πάει με λογική «χρισμάτων», θα λειτουργήσει με αυτοδιοικητικά κριτήρια» (Επιτροπή Αυτοδιοίκησης, 5/7). Αυτή η τοποθέτηση αφήνει ανοιχτό το πεδίο για τοπικές επιλογές ευρύτερων συνεργασιών, και καλά κάνει.
Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, πλην της πρότασης Τεμπονέρα, δεν ακούστηκε κάτι, λόγω της εσωτερικής συζήτησης για το μέλλον του. Με δεδομένο το ότι αποφασίστηκε συνέδριο για τον Σεπτέμβριο, ενώ οι δημοτικοί συνδυασμοί πρέπει να κατατεθούν ως τις 31 Αυγούστου, προκύπτει ένα θέμα: Ποιος θα αποφασίσει τις υποψηφιότητες σε χρόνο όχι μεταγενέστερο των εκλογών;
Το απευκταίο και το ευκταίο σενάριο
Ό,τι αποφασίσουν, πάντως, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ αλλά και άλλες πολιτικοκοινωνικές δυνάμεις για την Αυτοδιοίκηση, θα είναι μέγα σφάλμα να το κάνουν με σκεπτικό «το δημοκρατικό μέτωπο ως ανάχωμα στη δεξιά λαίλαπα» και εξίσου λάθος το «θα κατεβούμε με κομματικά σχήματα για να καταγράψουμε τις δυνάμεις μας». Το πρώτο τείνει να επαναλάβει το πρόσφατα αποτυχημένο εγχείρημα, ενώ, συγχρόνως, απομακρύνει πολίτες ψηφοφόρους της Ν.Δ. που δεν γουστάρουν τον Ζέρβα (και είναι αρκετοί!), ενώ το δεύτερο οδηγεί σε φτωχή υπο-καταγραφή, γιατί οι πολλοί ψηφίζουν πλέον δήμαρχο για να διοικήσει την πόλη και όχι αντιπολίτευση για να ρίχνει πετριές. Η αυτοδιοικητική συνεργασία απέναντι σε έναν αποτυχημένο δήμαρχο αποτελεί το ευκταίο πολιτικό σενάριο για να αναταχθεί η κατρακύλα της πόλης.
Συνεργασία, αλλά πώς;
Καταρχάς, με ένα κοινό πρόγραμμα ως βάση συμπόρευσης. Στην αυτοδιοίκηση, η ιδεολογική και πολιτική ομοιογένεια έχουν πνεύσει τα λοίσθια προ πολλού. Οι δήμαρχοι δεν καλούνται να κυβερνήσουν τη χώρα αλλά να αντιμετωπίσουν τοπικά θέματα.
Κατά δεύτερον, με επιλογές στήριξης -όχι παρωχημένα, ατελέσφορα «χρίσματα»- σε προσωπικότητα της πόλης που συγκεντρώνει χαρακτηριστικά ανεξαρτησίας, εμπειρίας στην αυτοδιοίκηση, επιτυχίας στη διοίκηση και δυνατότητας να ενώνει, να διευρύνει δυνάμεις (Οικολόγοι κ.ά.) και να κερδίζει προς όφελος της πόλης και των πολιτών. Αυτές οι συμφωνίες μπορούν να πάρουν τη μορφή προγραμματικών συνεργασιών μεταξύ δημοτικών παρατάξεων ή/και εμπλουτισμού του συνεργατικού ψηφοδελτίου με υποψήφιους από κάθε συμμετέχοντα πολιτικό/κοινωνικό χώρο. Σήμερα, όμως! Αν οι ενδιαφερόμενες πολιτικές δυνάμεις και τα στελέχη τους μένουν στη σαλαμούρα, η ημερομηνία λήξης είναι αύριο! Και ο Κ. Ζέρβας περιμένει στη γωνία! Όχι ως φόβητρο αλλά ως το πιθανότερο χειρότερο σενάριο για την πόλη.
Συνεργασία αλλά με ποιον επικεφαλής;
Προσωπικά, αλλά και ένας διευρυνόμενος αριθμός ανθρώπων ευρέος φάσματος της πόλης, έχουν προτείνει και δημοσίως ότι ένα τέτοιο πρόσωπο, με τα κατάλληλα αυτοδιοικητικά χαρακτηριστικά, μπορεί να είναι ο Σπύρος Πέγκας, επικεφαλής της δημοτικής κίνησης «Θεσσαλονίκη για όλους».
Η διαπαραταξική διαβούλευση του 2019, λόγω προσωπικών αμβλυωπιών και κομματικών αγκυλώσεων οδηγήθηκε σε αποτυχία με τη γνωστή τραγική κατάληξη για την πόλη.
Ένα προτρεπτικό σύνθημα, λοιπόν, γι’ αυτές τις εκλογές θα μπορούσε να είναι: «Δεν αλλάζουμε πόλη, αλλάζουμε δήμαρχο, κι ένα αποτρεπτικό: «Όχι άλλοι κοψοχέρηδες τον Οκτώβριο»!
*Ο Νίκος Φωτίου είναι πρώην αντιδήμαρχος Θεσσαλονίκης