της Νιόβης Παυλίδου*
Το ότι η χώρα μας πέρασε αποφασιστικά το κατώφλι της ψηφιακής εποχής είναι αδιαμφισβήτητα μια πολύ καλή εξέλιξη. Το ότι κανείς δεν εξετάζει σε βάθος πώς θα κάνουμε το επόμενο βήμα μπορεί να αποδειχθεί και μοιραίο.
Η κυβέρνηση τρέχει με ταχύτητα τις ψηφιακές εφαρμογές, ορθώς!, είμαστε πίσω σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αλλά πάνω στο τρέξιμο κάποιος πρέπει να πάρει από το χέρι αυτόν που αγκομαχεί να ακολουθήσει.
Δεν έχουν ψηφιακές δεξιότητες οι Έλληνες, είναι γνωστό. Ιδίως πάνω από «κάποια ηλικία». Δηλαδή, από αυτήν ακριβώς την ηλικία που κάνει όλες τις δουλειές, όλες τις συναλλαγές με τον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Γιατί, μη μου πείτε ότι υπάρχουν οικογένειες όπου κάποιοι έφηβοι πληρώνουν τις δόσεις στην εφορία, τα πάγια έξοδα στις ΔΕΚΟ, ανανεώνουν άδειες οδήγησης, συμπληρώνουν συμβόλαια αγοραπωλησιών και όλα αυτά που σήμερα μετατρέπονται από χαρτί σε ψηφιακά έγγραφα του διαδικτύου. Όχι. Όλα αυτά τα κάνουν οι «κάποιας ηλικίας» που δεν μπορούν να γράψουν μήνυμα στο κινητό με ταχύτητα, κυρίως όταν αρχίζει το σκοτάδι.
Άρα, μέσα στη ευφορία του ψηφιακού μας βηματισμού, ξεχνάμε τον ελέφαντα στο δωμάτιο, και κινδυνεύουμε να χάσουμε τον στόχο. Την απλοποίηση των υπηρεσιών και την ελάφρυνση της καθημερινότητάς μας.
Στο Γραφείο του Περιφερειακού Συμπαραστάτη κατατίθενται παράπονα πολιτών για τις ψηφιακές υπηρεσίες που εισάγονται διαρκώς στην περιφερειακή διοίκηση. Δεν δουλεύουν, μας λένε. Καθοδηγώντας τους λίγο διαδικτυακά τις περισσότερες φορές όλα δουλεύουν, απλώς δεν τα καταφέρνουν μόνοι τους. Γιατί δε ρωτάτε κάποιον γνωστό ή συγγενή; τους λέμε. Διστάζω, ντρέπομαι, είναι η απάντηση. Τί κάνει ο πολίτης αυτός; Τρέχει στο ΚΕΠ. Ναι, αλλά αυτό δεν είναι ψηφιακός βηματισμός, δηλ. να ελαφρύνουμε μια δημόσια υπηρεσία, για να επιβαρύνουμε μια άλλη. Σε όλο τον κόσμο οι ψηφιακές αλλαγές γίνονται για να καταλήξουμε σε ένα λιτό, διαφανές, αποτελεσματικό κράτος, όπου οι συναλλαγές θα γίνονται από το σπίτι μας, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας με τη ησυχία μας. Η λύση του ΚΕΠ στον ψηφιακό κόσμο δηλώνει για άλλη μια φορά την ακαταμάχητη ελληνική εφευρετικότητα.
Πώς τα κατάφεραν τα άλλα κράτη; Με συστηματική κατάρτιση των πολιτών. Κανείς δε γεννιέται με ψηφιακές δεξιότητες. Πρέπει να μάθει. Το καλό νέο είναι ότι δεν είναι καθόλου δύσκολο να μάθει, στο βαθμό τουλάχιστον που απαιτείται για να διεκπεραιώσει τις απαιτούμενες συναλλαγές με το δημόσιο. Τα μισά λάθη που γίνονται από πολίτες που προσπαθούν μόνοι τους να ανανεώσουν άδειες οδήγησης οφείλονται στην κακή ποιότητα φωτογραφιών που επισυνάπτουν, ενώ δίδονται σαφώς όλες οι οδηγίες, μας πληροφόρησε ο διευθυντής της αρμόδιας υπηρεσίας της περιφέρειας. Ναι, γιατί ο νεοεισερχόμενος στις ψηφιακές υπηρεσίες, όταν ακούει φωτογραφία θεωρεί ότι εννοούμε... σέλφι! Άλλη μια ικανότητα που έχει μεγάλη σημασία στον ψηφιακό κόσμο και στην από απόσταση προσφορά υπηρεσιών, και πρέπει να την διδάξουμε. Η προσοχή και η ακρίβεια στη λεπτομέρεια των οδηγιών. Πάει πακέτο με τις ψηφιακές δεξιότητες.
Το κράτος λοιπόν τρέχει. Η αυτοδιοίκηση θα μπορούσε να δώσει το χέρι στον πολίτη που υστερεί. Είναι πολύ ενδιαφέρον το πρόγραμμα κατάρτισης, «Ψηφιακός Γραμματισμός της Τρίτης Ηλικίας» που ανακοίνωσαν η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείου Τεχνολογίας « Νόησις». Μακάρι να οργανωθεί σωστά και να πετύχει. Και είναι οδηγός για το τί μπορεί να γίνει στη συνέχεια. Αρχίζει μια νέα προγραμματική περίοδος ενισχύσεων (ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης). Θα ήταν πολύ θετικό, οι 38 δήμοι και η περιφερειακή διοίκηση να δώσουν έμφαση στην κατάρτιση των δυο περίπου εκατομμυρίων συμπολιτών μας, με ειδικά σύντομα προγράμματα. Αν γίνει μια καλή αρχή, δεν θα χρειάζεται συνέχεια για πάντα.
Να πιστέψουμε σε αυτήν την προσπάθεια, γιατί η ανάπτυξη της οικονομίας και της κοινωνίας δεν έρχεται μόνο μέσα από καινοτομίες και start ups. Οι δεξιότητες του γενικού πληθυσμού δίνουν μεγάλη ώθηση στην κίνηση της χώρας προς τα εμπρός. Ώθηση που δίνει σταθερά αποτελέσματα και υποστηρίζει τον μεγάλο στόχο. Να δομήσουμε ένα λιτό, διαφανές και αποτελεσματικό κράτος και μια εύκολη καθημερινότητα, για όλους μας.
*Η Νιόβη Παυλίδου είναι Συμπαραστάτης του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας