Η είσοδος στις γυναίκες απαγορεύεται και μια δημοσιογράφος που έσπασε το άβατο, παρέμεινε λίγη ώρα, ανάμεσα σε άντρες που φωνασκούσαν, γελούσαν δυνατά, χόρευαν και τραγουδούσαν, άλλοι μασκαραμένοι, άλλοι όχι, όλοι όμως μες στην τρελή χαρά.
Ένα μικρό ταβερνάκι με καλό φαγητό, μια μικρή ορχήστρα και χύμα ρετσίνα είναι το «Πήρε και βραδιάζει» στην περιοχή του Ιπποκράτειου στην ανατολική Θεσσαλονίκη.
Κάθε Κυριακή του Ασώτου -που είναι κινητή γιορτή και φέτος έπεφτε 16 Φεβρουαρίου- το ταβερνάκι καλοδέχεται τους ΚΥ.ΡΙ.ΛΕ. που σε αντίθεση με ό,τι δηλώνει το όνομά τους φέρουν όχι τα καλά τους ρούχα, αλλά την καλύτερη διάθεσή τους. Άντρες κάθε ηλικίας συρρέουν από νωρίς για να διασκεδάσουν με τον δικό τους τρόπο, όπως προστάζει το ιδιότυπο καταστατικό, το οποίο προβλέπει μια ξέφρενη παρέα αποκλειστικά αρσενική.
Κι αν όλα τούτα φαντάζουν λίγο παράταιρα στις μέρες μας, η λέξη που ξεκλειδώνει την περίεργη αυτή ιστορία είναι... Λεχρίτες. Κάπου την έχουμε ακούσει, κάτι μας λέει, αλλά τι;
Έναν αιώνα και βάλε πίσω...
Στο μακρινό 1918 στη σημερινή οδό Εθνικής Αμύνης υπήρχε μια ταβέρνα, του Βραντσίλα κι εκεί τακτικός θαμώνας ήταν ο Τσολιάς. Ο Τσολιάς και οι φίλοι του συγκεντρώνονταν κάθε Κυριακή του Ασώτου και γλεντούσαν μέχρι το ξημέρωμα. Σιγά σιγά η παρέα μεγάλωνε κι αργότερα εντάχθηκαν σε αυτή βετεράνοι του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, Κωνσταντινουπολίτες που έφτασαν στη Θεσσαλονίκη. Κι αποφάσισαν να γίνεται η συνάντηση αυτή, πιο συχνά, πιο οργανωμένα και να αποκτήσουν όνομα. Έτσι κάπου στα 1924-1925 δημιουργήθηκαν οι Λεχρίτες.
Κι αν για τους περισσότερους ο λεχρίτης είναι ένας άνθρωπος ρυπαρός, μπεκρής, άσωτος και άστατος ερωτικά και όχι μόνο, που καταναλώνει την αγαπημένη του ξανθιά ρετσίνα, η συγκεκριμένη παρέα -και όσες παρόμοιες δημιουργήθηκαν σε πολλές άλλες πόλεις- πήραν το όνομά τους από τον λεχρίτη, ένα μικρό έντομο σαν νεογέννητο κουνούπι που ζει και πεθαίνει γύρω από την κάνουλα του βαρελιού, εντός του οποίου υπάρχει η ρετσίνα.
Οι Λεχρίτες είχαν και έχουν ως πρότυπό τους τον «βαρελόφρονα», όπως απεικονίζεται σε σκίτσο του Φωκίωνα Δημητριάδη, με κόκκινα μάγουλα και μύτη, που παραπατά με ένα μπουκάλι ρετσίνα στο χέρι και ... ερωτοτροπεί με έναν στύλο φωτισμού την πάλαι ποτέ εποχή του φωταέριου.
Στις συναθροίσεις τους απαγορεύονταν η παρουσία γυναικών και φυσικά η συμμετοχή τους στα γλέντια και τα μεθύσια τους. Σε αυτές τις συγκεντρώσεις άλλωστε κυριαρχούσαν το πιοτό, τα σόκιν σχόλια και ανέκδοτα, τα ρεμπέτικα και οι βωμολοχίες. Ήταν ωστόσο περισσότερο παράδοση και όχι μισογυνισμός. Οι Λεχρίτες έλεγαν πως είναι λάτρεις του ωραίου φύλου και του έρωτα, αλλά ήθελαν να ξεδώσουν και να προστατέψουν τις γυναίκες από τις ακρότητες.
...κι ύστερα ήρθαν οι ΚΥ.ΡΙ.ΛΕ.
Έκτοτε πολλές μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες δημιουργήθηκαν στη Θεσσαλονίκη στα πρότυπα των Λεχριτών. Κάπου στα 1973 -ή ίσως λίγο πιο μετά- στην πόλη κάνουν την εμφάνισή τους οι «22άρηδες». Εμπνευσμένος από τα τσιγάρα «22» ο Νίκος Κλιγκόπουλος, οργανώνει μια ομάδα νεαρών οι οποίοι φέρουν στο πέτο κονκάρδες χάρτινες από τα μπλε πακέτα των τσιγάρων με τον αριθμό 22 και ο αρχηγός κάνει συμφωνίες με τις ταβέρνες να τρώνε και να πίνουν με 22 δραχμές.
«Είμαστε μια παρέα φίλων που συναντιώμαστε εδώ και 25 χρόνια κάθε Κυριακή του Ασώτου. Ναι, μόνο άντρες, όχι γιατί δεν αγαπούμε τις γυναίκες ή τις φιλενάδες μας, αλλά γιατί ακολουθούμε μια παράδοση που μας θέλει να βρισκόμαστε εμείς, η ρετσίνα, τα ρεμπέτικα, οι σαχλαμάρες μας».
Ο Δημήτρης Γκαζάς, που μιλάει στη Voria, φέρει τον άτυπο τίτλο του προέδρου στους ΚΥ.ΡΙ.ΛΕ. (Κίνημα Ριζοσπαστών Λεχριτών), τον σύλλογο που αποτελεί, όπως λέει, την... αντιπολίτευση στον παλαιό Σύλλογο Λεχριτών και Κανταδόρων Θεσσαλονίκης «Ο Διόνυσος».
Φέτος, Κυριακή του Ασώτου, συναντήθηκαν στο στέκι τους, το «Πήρε και Βραδιάζει» στην περιοχή του Ιπποκράτειου. Ήταν περίπου 60 άτομα -άλλες χρονιές ωστόσο έφτασαν και τους 100-, κάποιοι μπήκαν μασκαρεμένοι, αφού πάντα η μάζωξη αυτή συμπίπτει χρονικά με το αποκριάτικο κλίμα.
«Ο Λεχρίτης πίνει μόνο βαρελίσια ρετσίνα, τραγουδάει ρεμπέτικα και ελαφρά λαϊκά τραγούδια, υμνεί τον έρωτα και επιλέγει φτηνά ταβερνάκια στο κλίμα μιας παλιάς εποχής», μας λέει ο κ. Γκαζάς.
Γλεντζέδες, καλοφαγάδες, φιλόμουσοι. Αυτά είναι τα χαρακτηριστικά των Λεχριτών, παλιότερα ωστόσο η ένταξη στην ομάδα απαιτούσε αντίγραφο άδειας γάμου, καθώς τα μέλη όφειλαν να είναι καλοί οικογενειάρχες και πιστοί σύζυγοι.
Σήμερα αρκεί κανείς να συμμετέχει με κέφι στην κρασοκατάνυξη και να αναπνέει τον εμποτισμένο με αλκοόλ αέρα στα καταγώγια, δίπλα στα μεγάλα ξύλινα βαρέλια της ξανθιάς αγαπημένης.
Να ασπάζεται τις θέσεις των παλαιότερων, να ... συνυπογράφει τα ευφάνταστα συνθήματα και να υιοθετεί το μήνυμα του βαρελιού, «όταν θέλεις έλα πιες, όταν έχεις έλα δώσε, μα αν δεν έχεις και δεν δίνεις, να μην έρχεσαι να πίνεις»...
«Εγώ θα κόψω το κρασί»... αλήθεια τώρα;
Οι άντρες σύχναζαν και συχνάζουν γύρω από το κέντρο της Θεσσαλονίκης. Ξέρουν άλλωστε πως θα πιούν πολύ και συνήθως έχουν σημείο αναφοράς την Καμάρα. «Αν αργήσω ξέρεις πού θα με βρεις το πρωί», φέρεται να έλεγαν παλιά στις συζύγους τους. Όχι πως βγήκε ποτέ καμία να ψάξει τον Λεχρίτη, τον περίμενε να επιστρέψει, φέρνοντας σπίτι τη βαριά μυρωδιά του τσιγάρου και του αλκοόλ. Μπροστά στην παράδοση, υποχωρούσε... για ένα βράδυ μόνο.
Κι όταν εκείνος της τραγουδούσε
«Εγώ θα κόψω το κρασί
για σένα αγάπη μου χρυσή
εγώ θα κόψω το κρασί για σένα μόνο
αφού τα χείλη σου τα δυο
μπορώ αχόρταγα να πιω
απ΄το κρασί που μόλις πίνω
ξανανιώνω.
Εγώ θα κόψω το κρασί
αφού το θέλησες εσύ
λόγω τιμής ποτέ μου πια
δεν ξαναπίνω», του απαντούσε: «αλήθεια τώρα;»
Καλή Αποκριά και Καλή Σαρακοστή
