Ψάρωμα. Κάτι τέτοιο νομίζω πως ένιωσε όποιος πήρε αυτά τα πρώτα 24ωρα το μετρό της Θεσσαλονίκης. Κάπως έτσι ένιωσα κι εγώ. Μου θύμισε την πρώτη μου επιβίβαση στο μετρό της Αθήνας, του Παρισιού, του Λονδίνου, του Βερολίνου, της Ρώμης και του Άμστερνταμ, όταν κατέβηκα στις αποβάθρες τους και μπήκα στους συρμούς. Κι αναφέρομαι σε αυτές που πήγα εγώ. Στο «φτερό» είχα βρεθεί στην άλλη άκρη της πόλης μαζί με άλλους, μιλιούνια. Έτσι ένιωσα και στο δικό μας.
Παρόλη την «προετοιμασία» μας… τόσων δεκαετιών, την αναμονή, την απογοήτευση, το δούλεμα, τις καθυστερήσεις, τη ζημιά σε πολλαπλά επίπεδα, τη χασούρα, την «ανεκδοτοποίηση» που είχαμε για το μεγάλο έργο της Θεσσαλονίκης, όταν περνάς τις κυλιόμενες και περιμένεις στις γυάλινες προσόψεις να ορμήσεις μέσα στο βαγόνι, σου ΄ρχεται να πεις ένα «χαλάλι». Ναι, το άξιζε το μετρό η πόλη. Κι ας είναι και μικρό και κολοβό με τα 9,5 χιλιόμετρά του σε μια ευθεία και προς το παρόν χωρίς καμία διακλάδωση. Η Καλαμαριά πάει για του χρόνου τέτοιο καιρό -άλλο ένα εξάμηνο καθυστέρηση από τα χρονοδιαγράμματα-, η δυτική Θεσσαλονίκη άγνωστο πότε θα το δει, ομοίως και το αεροδρόμιο.
Έχουν γραφτεί τόσα πολλά για το μετρό της Θεσσαλονίκης, από όλες τις πλευρές, που νομίζω πως πια μπουχτίσαμε όλοι. Είτε προσεγγίζοντας θετικά το έργο είτε ακόμη κι από την απέναντι και πιο κριτική πλευρά. Αναλύθηκαν τα πάντα. Εξάλλου, είχαμε και τον χρόνο να το κάνουμε. Από τον τριπλάσιο προϋπολογισμό, από τις δεκαετίες που χρειάστηκε να περάσουν, από τις αρχαιότητες που βρέθηκαν στα έγκατα της πόλης και κατατεμαχίστηκαν, από τους καταστηματάρχες κατά μήκος του έργου οι επιχειρήσεις των οποίων εξαϋλώθηκαν, από τη συνεχή όχληση των κατοίκων από τα μηχανήματα, από την απομάκρυνση των δύο μετροπόντικων και στα μουλωχτά, για να πάνε στην Αθήνα, όπου συνεχίζουν να σκάβουν μέχρι το μετρό τους να φτάσει στη Θήβα, από τις ενστάσεις του πρώην μητροπολίτη για τη στάση Παπάφη, από, από και πόσα άλλα.
Ακόμη και τώρα βέβαια μας απασχολεί λειτουργικά το μετρό, αφού έχουμε εκκρεμότητες με τα ενιαία εισιτήρια, τους σταθμούς μετεπιβίβασης και το πώς θα μπαίνουν τα λεωφορεία του ΟΑΣΘ σε αυτούς, τις πιάτσες ταξί στους σταθμούς του μετρό, τα πάρκινγκ για τους μετακινούμενους, με το εάν μέσα στις αποβάθρες ή μέσα στους συρμούς υπάρχουν χάρτες της Θεσσαλονίκης που σου δείχνουν ανά πάσα στιγμή πού βρίσκεσαι, με τις τουαλέτες. Πολλοί ασχολήθηκαν και με τα ταβάνια που έσταζαν βρόχινο νερό τις πρώτες ώρες μέσα στους σταθμούς, με τον θεριακλή που άναψε τσιγάρο στην αποβάθρα… Χίλια στραβά θα μπορεί να βρει ο καθένας εάν δεν θέλει να δει ολόκληρη την εικόνα. Εξάλλου, πάντα θα υπάρχουν κι αυτοί που εάν πάνε στον παράδεισο, ίσως να ψάχνουν καλύτερη σκιά για τον ήλιο! Κάτι σαν τον τροχονόμο που εάν σε σταματήσει και έχει κατά νου να σε γράψει, κάτι θα βρει γιατί το ξέρει το έργο.
Τώρα όμως είναι το μετρό Θεσσαλονίκης σε λειτουργία κι είναι απλά η ώρα για προσπέραση. Είναι η στιγμή που πρέπει να κάνουμε κανονική προσπέραση και να δούμε την επόμενη μέρα. Η χρήση θα δείξει πόσο το χρειαζόταν η πόλη. Το πόσοι θα το χρησιμοποιούν καθημερινά και το πώς θα αλλάξει την καθημερινότητά τους. Είναι παραπλήσια η λογική που ίσχυσε και με τη Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης. Το τι γράφτηκε μέχρι να παραδοθεί ήταν απίστευτο. Θετικό κι αρνητικό. Όταν παραδόθηκε όμως, άλλαξαν πολλά. Την αγκάλιασαν οι Θεσσαλονικείς, τη γνωρίζουν οι επισκέπτες. Η Νέα Παραλία τίναξε την μπάνκα στις συνήθειες πολλών, είναι το καμάρι μας πια. Ανάλογα έγιναν και με το νέο δημαρχείο και τώρα κάθε τρεις και λίγο εκεί μας βρίσκεις καμαρωτούς για τις εκδηλώσεις μας. Ίσως γίνει έτσι και με το μετρό.
Εάν πρέπει να κρατήσουμε πάντως κάτι από το σίριαλ του μετρό τουλάχιστον εμείς οι Θεσσαλονικείς, αυτά είναι νομίζω τέσσερα πράγματα: πρώτα από όλα, τα έργα που εξαγγέλλονται πρέπει να έχουν μελετηθεί πολύ, να είναι κοστολογημένα, να γίνονται στον χρόνο που προβλέπεται και να καλύπτουν ανάγκες της επόμενης μέρας. Δεύτερον, να μην τρώμε σαν σανό την κάθε εξαγγελία που πετιέται ως ρουκέτα χωρίς σχέδιο. Το έχουμε δει το έργο πολλές φορές, κάποιες με το ίδιο μάλιστα καστ και δεν μας παίρνει να το ξαναδούμε. Τρίτον πως η Θεσσαλονίκη αρχίζει (και) με το μετρό να μοιάζει περισσότερο πλέον, παρά τα πολλά ζητήματα που έχει, με μια σχετικά σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη. Τέταρτον, πρέπει να καταλάβουμε όλοι πως αυτός ο τόπος -η χώρα γενικότερα- έχει μια συνέχεια και πως εάν κάποιος ξεκινήσει κάτι, δεν θα πρέπει ο επόμενος πεισματικά να το ξηλώσει. Ας δείξει τη μεγαλοψυχία του κι ας το υποστηρίξει.
Έχουμε πολλά έργα ακόμη να δούμε για να πάμε στην επόμενη μέρα της Θεσσαλονίκης. Ας πούμε το ξύλινο ντεκ στην παλιά Παραλία, το μητροπολιτικό πάρκο στου Παύλου Μελά ή την ανάπλαση της ΔΕΘ. Ας είναι το μετρό Θεσσαλονίκης και μια αφετηρία στο εξής: να γίνονται έργα, χωρίς παλινωδίες πλέον. Με σοβαρότητα, με σχέδιο, με προοπτική, αλλά με υπογραμμισμένες όλες τις προηγούμενες λέξεις και πάνω από όλα με κοστολογημένα χρονοδιαγράμματα.
Στο μετρό Θεσσαλονίκης, είτε από περιέργεια είτε από ανάγκη μετακίνησης, είναι σίγουρο πως θα ανέβουμε όλοι. Δεν θα πρέπει όμως να επιτρέψουμε να ανέβει στο βαγόνι μαζί μας η μιζέρια χέρι χέρι με την γκρίνια. Δεν μας αξίζει πια να είμαστε στον ίδιο τον συρμό, στην ίδια την συχνότητα…
ΥΓ1: Με το θέμα «Μετρό Θεσσαλονίκης» άρχισα να ασχολούμαι δημοσιογραφικά, όταν είχα πολλά και μαύρα μαλλιά, και μπήκα στον συρμό τώρα που έχω λιγότερα κι άσπρα. Ναι, τελικά το πρόλαβα κι εγώ μαζί με τα παιδιά μου κι ας μεγάλωσαν κι αυτά.
ΥΓ2: Ποτέ μου δεν κατάλαβα γιατί η Θεσσαλονίκη ξήλωσε το 1957 το τραμ κι ακόμη περισσότερο γιατί δεν το ξαναβάλαμε στις ράγες της καθημερινότητάς μας, ακόμη και σήμερα, έστω για τις γειτονιές της που δύσκολα θα συνδεθούν ποτέ με το μετρό του μέλλοντός μας.