Επί 15 χρόνια στη Θεσσαλονίκη όσοι δεν ήθελαν το μετρό -κυρίως για… ιδεολογικούς λόγους- έκαναν τα πάντα για να μην ολοκληρωθεί το έργο και να μη δρομολογηθούν οι συρμοί. Σήμερα, περίπου έντεκα μήνες από την έναρξη της λειτουργίας του, το μετρό έχει κερδίσει το στοίχημα. Κάτι που αποδεικνύεται από τα 2,2 εκατομμύρια των μετακινήσεων που πραγματοποιούνται κάθε μήνα. Στην ουσία δύο φορές ο πληθυσμός του πολεοδομικού συγκροτήματος μετακινείται κάθε μήνα υπογείως, διασχίζοντας τα σπλάχνα της πόλης και ελαφρύνοντας αντιστοίχως τις επίγειες αστικές μεταφορές, που γίνονται με τα λεωφορεία του ΟΑΣΘ και τα ιδιωτικά μέσα -αυτοκίνητα και δίκυκλα.
Όσοι κυκλοφορούν στο κέντρο της Θεσσαλονίκης αντιλαμβάνονται ότι πρόκειται για μία άλλη πόλη, από αυτήν που υπήρχε πριν από τον Νοέμβριο του 2024. Σε αυτό έχει συντελέσει και η κινητοποίηση της Τροχαίας, που συστηματικά «καθαρίζει» τις βασικές αρτηρίες από τα παρατύπως παρκαρισμένα και διπλο-παρακαρισμένα αυτοκίνητα, αλλά ασφαλώς μεγάλο μερίδιο της βελτίωσης οφείλεται στα δρομολόγια του μετρό. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως όσοι χρησιμοποιούν το μετρό -είτε επειδή τους βολεύει απόλυτα, είτε επειδή οι ίδιοι έχουν προσαρμοστεί στις δυνατότητές του- δεν το αλλάζουν. Κι όχι μόνο επειδή ο ΟΑΣΘ εξακολουθεί να εμφανίζει λειτουργικά προβλήματα, που σχετίζονται με τη συχνότητα των δρομολογίων, τον αριθμό και την κατάσταση των λεωφορείων, αλλά επειδή το μετρό προσφέρει μια διαφορετική, αναβαθμισμένη κυκλοφοριακή δυνατότητα στους επιβάτες. Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι σε γενικές γραμμές η συμπεριφορά των επιβατών του μετρό είναι καλύτερη από την αντίστοιχη στα αστικά λεωφορεία. Στους συρμούς ο κόσμος -πολλές φορές είναι οι ίδιοι άνθρωποι με αυτούς που συναντώνται και σε στάσεις του ΟΑΣΘ- μπαινοβγαίνει με τάξη, επικρατεί ησυχία, ενώ η ατμόσφαιρα δεν είναι ηλεκτρισμένη, όπως συχνά πυκνά συμβαίνει στα αστικά λεωφορεία.
Ένα ακόμη εξ αντανακλάσεως τεστ για τη χρησιμότητα του μετρό και τη συμβολή του στην αναβάθμιση της λειτουργικότητας του κέντρου της πόλης θα έχουμε στο διάστημα 10 Νοεμβρίου – 10 Δεκεμβρίου 2025, όταν τα δρομολόγια θα σταματήσουν, προκειμένου το σύστημα να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα της επέκταση προς την Καλαμαριά, που είναι προγραμματισμένη για το πρώτο τρίμηνο του 2026. Επί 30 ημέρες η Θεσσαλονίκη θα επιστρέψει στην… τριτοκοσμικότητα που επί χρόνια της εξασφάλιζε το μονοπώλιο των αστικών μετακινήσεων από τον -άλλοτε ιδιωτικό και σήμερα δημόσιο- ΟΑΣΘ. Όσο κι αν οι αρμόδιοι επιμένουν ότι τα αστικά λεωφορεία θα βελτιωθούν αυτές τις συγκεκριμένες τέσσερις εβδομάδες, τουλάχιστον σε επίπεδο πυκνότητας δρομολογίων, ο κάθε κάτοικος της πόλης δικαιούται να είναι επιφυλακτικός. Διότι εάν ο ΟΑΣΘ μπορεί να λειτουργεί καλύτερα, αποδοτικότερα και αποτελεσματικότερα τις 30 ημέρες «παύσης» του μετρό, γιατί δεν συμβαίνει αυτό και το υπόλοιπο διάστημα; Η ασφαλής εκτίμηση, λοιπόν, είναι ότι η… απόσυρση του μετρό θα γίνει αισθητή στη Θεσσαλονίκη γενικότερα, αλλά και στον κάθε επιβάτη συρμού, λεωφορείου, ταξί ή ΙΧ ειδικότερα, καθώς όλοι θα επηρεαστούν. Αυτά τα 2,2 εκατομμύρια των μετακινήσεων θα αναζητήσουν άλλες διεξόδους, που σχεδόν στο σύνολό τους περνούν από τους δρόμους του κέντρου της Θεσσαλονίκης, που και λίγοι είναι και περιορισμένη είναι η φέρουσα ικανότητά τους. Πιθανότατα, λοιπόν, για ένα μήνα θα θυμηθούμε τις παλιές -προ μετρό- εποχές. Μάλλον, λοιπόν, θα νοσταλγήσουμε τους συρμούς, έστω κι αν η απουσία τους θα διαρκέσει για ένα προγραμματισμένο -και όχι μεγάλο- χρονικό διάστημα.
ΥΓ: Ένα ακόμη σοβαρό δεδομένο που επέφερε η λειτουργία του μετρό στις αστικές συγκοινωνίες είναι η τιμή του εισιτηρίου. Σήμερα κάθε μετακίνηση με συρμό ή αστικό λεωφορείο στοιχίζει 0,60 ευρώ, τίμημα χαμηλότερο κατά 50% από τα ισχύοντα στην Αττική. Το χαμηλό κόστος επελέγη επειδή από την αρχή δεν ήταν έτοιμο το ενιαίο εισιτήριο για μετρό και ΟΑΣΘ. Θεωρητικά, λοιπόν, κάποια στιγμή θα υπάρξει αναπροσαρμογή στο 1 ευρώ ή 1,10 ευρώ, κάτι που αν και ορθολογικό και δίκαιο, μάλλον θα αποτελέσει αφορμή για νέες γκρίνιες. Όχι εντελώς αδικαιολόγητα, αφού η χαμηλή τιμή του εισιτηρίου διαρκεί ήδη έντεκα μήνες και θα ξεπεράσει κατά πολύ το ένα έτος. Χρόνος που επιτρέπει σε κάποιον τακτικό χρήστη των αστικών συγκοινωνιών να παγιώσει τη συγκεκριμένη συνθήκη στο μυαλό του. Και σε εποχές οικονομικής στενότητας και πανθομολογούμενης ακρίβειας κάθε αύξηση στα είδη πρώτης ανάγκης, όπως είναι οι αστικές συγκοινωνίες, θα έχει δυσκολίες στη διαχείρισή της.