Η ημερίδα της Voria.gr για την επόμενη μέρα της Θεσσαλονίκης, μετά το μετρό, αποτέλεσε ένα φόρουμ διαλόγου όλων όσοι εμπλέκονται με μια θεσμική αρμοδιότητα στα μεγάλα πρότζεκτ της Θεσσαλονίκης. Κι αν κάτι αισιόδοξο, πέρα από τις ειδήσεις, βγήκε από τη συγκεκριμένη ημερίδα, είναι η πανθομολογούμενη αίσθηση ότι όλοι οι συμμετέχοντες, όλοι οι αρμόδιοι αντιμετωπίζουν τη Θεσσαλονίκη πλέον ως ενιαίο χώρο και βλέπουν πέρα από τον μικρόκοσμό τους, πέρα από τα διοικητικά τους όρια και τις νόμιμες αρμοδιότητές τους.
Η Θεσσαλονίκη έχει υποφέρει από ασυνεννοησία, από φεουδαρχικές αντιλήψεις, από αποσπασματικές παρεμβάσεις, από κοντόφθαλμες θεωρήσεις κι από τον χωρισμό της σε «τιμάρια».
Ο όρος μητροπολιτική που προσπαθεί πολλά χρόνια τώρα να αποκτήσει η Θεσσαλονίκη σκόνταψε πάνω σε τέτοιες λογικές. Όλοι γνωρίζουν ότι για να λειτουργήσει πραγματικά ως μητρόπολη η Θεσσαλονίκη πρέπει να αλλάξει πρώτα από όλα η νοοτροπία των τοπικών αρχόντων και των κυβερνήσεων. Να αρχίσουν δηλαδή να μην περιχαρακώνονται πίσω από διοικητικά όρια, πίσω από αρμοδιότητες βάσει νόμου, πίσω από τοπικιστικές απαιτήσεις και από μικροπολιτικές στάσεις.
Δεν θα καταργηθούν τα όρια και οι κανόνες. Ωστόσο, οφείλουν όλοι να βλέπουν το σύνολο, πέρα από το μέρος. Οι συντεχνιακές νοοτροπίες έχουν αποτύχει. Καταδικάστηκαν ουκ ολίγες φορές σε όλους τους τομείς που υιοθετήθηκαν. Και αποδείχτηκαν εξαιρετικά αναποτελεσματικές. Για την ακρίβεια αποδείχτηκαν πυλώνες στασιμότητας και οπισθοδρόμησης. Υπηρέτησαν και θα συνεχίσουν να υπηρετούν αυτές οι νοοτροπίες τη λογική του μηδενικού έργου.
Ευτυχώς, πλέον φαίνεται ότι κάτι αλλάζει στις νοοτροπίες. Θα πει κάποιος «στα λόγια». Ας γίνει μια αρχή και σταδιακά θα περάσουμε στην πράξη.
Παρακολουθώντας τους αρμόδιους να αναλύουν ο καθένας σε έναν ανοιχτό διάλογο τη Θεσσαλονίκη της επόμενης μέρας, με μετρό, διαπίστωσα ότι όλοι έχουν μια καλή εικόνα της πορείας που ακολουθεί συνολικά η Θεσσαλονίκη, ότι είναι σύμφωνοι με την προοπτική που χαράσσεται, ότι έχουν τη διάθεση να συμβάλουν προκειμένου το σχέδιο για τη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη να υλοποιηθεί και στα επόμενα χρόνια να αποκτήσει η ευρύτερη περιοχή τα χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης μητρόπολης με τις υποδομές που της λείπουν επί δεκαετίες.
Όλα αυτά στηρίζονται στο σχέδιο για το μέλλον των υποδομών στην πόλη. Στηρίζονται στους πόρους που απαιτούνται για να υλοποιηθούν και στους χρόνους που θα υλοποιηθούν. Εκεί που είναι το σημείο – κλειδί πλέον είναι η πολιτική βούληση να υπηρετηθεί αυτός ο σχεδιασμός. Κι από τη συγκεκριμένη ημερίδα αυτό βγήκε ως αποτέλεσμα και πραγματικά δεν είναι λίγο.
Θα δώσω ορισμένα παραδείγματα. Το πρώτο είναι η σύνδεση της δυτικής Θεσσαλονίκης με μέσο σταθερής τροχιάς. Όλοι οι ομιλητές επισήμαναν ότι είναι αναγκαίος, χρήσιμος και βέβαια γρήγορος στην υλοποίησή του ο δυτικός προαστιακός σιδηρόδρομος. Χωρίς το συγκεκριμένο έργο να ακυρώνει ή να μεταθέτει χρονικά τις επεκτάσεις του μετρό στα δυτικά. Αντιθέτως, τα δυο έργα εφόσον λειτουργήσουν ταυτόχρονα θα αλληλοσυμπληρώνονται και θα προσφέρουν επαρκέστατη εξυπηρέτηση της δυτικής πλευράς της Θεσσαλονίκης. Βορειοδυτικής, όπως είναι το σωστό που επισημαίνει ο υφυπουργός Υποδομών, Νίκος Ταχιάος.
Εφόσον μάλιστα ο προαστιακός καλύψει και τις περιοχές του δήμου Χαλκηδόνος και τις υποδομές του δήμου Δέλτα, τότε θα μιλάμε για έναν συνδυασμό μέσων σταθερής τροχιάς που εξυπηρετούν το σύνολο αυτής της μεγάλης περιοχής. Όλοι πάντως επισήμαναν ότι ο προαστιακός δεν έρχεται σε ενδεχόμενη αντικατάσταση των δυτικών επεκτάσεων του μετρό. Αυτές πρέπει να προχωρήσουν όπως και να έχει και όπως επισήμαναν όλοι κατά προτεραιότητα.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι το πλέγμα των μετακινήσεων στην ανατολική Θεσσαλονίκη. Εκεί δεν βλέπουν όλοι μόνο μέχρι τη Μίκρα και την επέκταση του μετρό στην Καλαμαριά, αλλά βλέπουν τη μεγάλη εικόνα. Η οποία έχει να κάνει με τους δρόμους και τη σύνδεση του δήμου Θερμαϊκού, με την εξυπηρέτηση της Θέρμης, η οποία διπλασιάζει τον πληθυσμό της, με τις συνδέσεις στον δήμο Πυλαίας – Χορτιάτη που σήμερα εξυπηρετείται από δυο δρόμους, με τη σύνδεση του αεροδρομίου με το μετρό...
Σε όλη αυτή την ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης γίνεται κατανοητό ότι εάν μια περιοχή μείνει πίσω θα συμπαρασύρει και τις υπόλοιπες. Όχι το αντίθετο. Και θα κάνω δυο παρατηρήσεις για τις «εξαιρέσεις» που δείχνουν να γίνονται στον νομό, στη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη.
Η πρώτη έχει να κάνει με τα έργα υποδομής. Με δύο από αυτά που σέρνονται επί δεκαετίες. Το τραμ και τη θαλάσσια συγκοινωνία. Και τα δυο δεν εντάσσονται προς το παρόν στους σχεδιασμούς των αρμοδίων. Αν εγκαταλείφθηκαν ως ιδέες κάποιος πρέπει να το πει. Αν παραμένουν στο τραπέζι κάνουμε κάτι για να προωθηθούν στο επόμενο βήμα;
Η δεύτερη έχει να κάνει με τον σχεδιασμό της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης, της Θεσσαλονίκης μετά το μετρό. Από αυτόν τον σχεδιασμό βλέπω να εξαιρείται ένα μεγάλο τμήμα του νομού. Η επαρχία Λαγκαδά, περιλαμβανομένου του δήμου Βόλβης. Το Σέιχ Σου δεν μπορεί να θεωρείται το όριο της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης. Και πίσω από αυτό Θεσσαλονίκη υπάρχει... Και δεν μπορεί μόνο η διέλευση της Εγνατίας οδού ή μια καλύτερη περιφερειακή οδός να αποκαταστήσει τις συνδέσεις εκείνης της περιοχής με το πολεοδομικό συγκρότημα. Είναι και περιοχή που μπορεί να προσφέρει εξωστρέφεια στη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη και μοιραία μια περιοχή μελλοντικής ανάπτυξης. Οι αρμόδιοι οφείλουν να στρέψουν κι εκεί το βλέμμα τους.
Σε κάθε περίπτωση νομίζω ότι πλέον έχει γίνει μια καλή αρχή για να βλέπουμε πια στη Θεσσαλονίκη το όλον κι όχι το μέρος. Εφόσον υπάρχει μια βάση μπορούν όλοι να χτίσουν πάνω σε αυτή και το μέλλον να είναι αισιόδοξο και αναπτυξιακό. Η αλλαγή της νοοτροπίας της στασιμότητας, των «τιμαρίων» και της «κατσίκας του γείτονα» είναι κομβική. Είναι ένα σπουδαίο γεγονός, που δεν συγκρίνεται με καμιά κορδέλα.